و چون اجمالا معلوم شد ماخذ عمل معهود علما و صلحا و اخيار در مواظب چهل شب و روز چهارشنبه يا جمعه، در كوفه يا سهله يا كربلا، به جهت اين مقصد عظيم، و نبودن خصوصيتى در هيچ يك از آنها، ظاهر مى‏شود كه هر كس بايد به حسب مقام و حالت و مكان و زمان و قدرت خود، نظر كند به دقت و تامل، يا از داناى بصيرى جويا شود كه از اعمال حسنه شرعيه و آداب سنن احمديه، كدام يك نسبت به او اولى و ارجع است كه بدان مواظبت كند؛ زيرا ممكن است عملى از گفتنى‏ها يا كردنى‏ها نسبت به كسى مرجوع، و نسبت به ديگرى راجح باشد؛ و بر فرض رجحان، تفاوت مراتب و درجات اعمال، بسيار است.
پس ممكن است كه از كسى بذل و انفاق مال در محلش مطلوب باشد، و از ديگرى تعليم، و از ديگرى نماز، و از ديگرى روزه، و از ديگرى زيارت، و هكذا، ولكن در همه آنها رعايت بايد نمود شروط مشتركه را، چون اداى فرايض و اجتناب محرمات و طهارت مؤكول و مشروب و ملبوس و حليت آنها، زياده از آنچه به ظاهر مى‏توان كرد، تخليص نيت و غير اينها كه مقام بيان آنها نيست.

و اما اعمال مخصوصه براى حاجت مذكوره؛ چه آن كه مختص به امام زمان (عليه السلام) باشد، يا به مشاركت ساير ائمه، بلكه انبيا (عليهم السلام) ؛ پس چند چيز از آنها مذكور مى‏شود :
اول : سيد جليل، ابن باقى در اختيار مصباح روايت كرده از حضرت صادق (عليه السلام) كه فرمود : هر كس بخواند بعد از هر نماز فريضه اين دعا را، پس به درستى كه او خواهد ديد امام م ح م د بن الحسن (عليه السلام) را در بيدارى يا در خواب :
بسم الله الرحمن الرحيم
اللهم بلغ مولانا صاحب الزمان اينما كان و حيثما كان من مشارق الارض و مغاربها سهلها و جبلها عنى و عن والدى و عن والدى و اخوانى التحيه و السلام عدد خلق الله، وزنه عرش الله و ما احصاه كتابه و احاط به علمه.
اللهم انى اجدد له فى صبيحه هذا اليوم و ما عشت فيه من ايام حياتى عهدا و عقدا و بيعه له فى عنقى لا احول عنها و لا ازول ابدا.
اللهم اجعلنى من انصاره و اعوانه و الذايين عنه و الممتثلين لا وامره و نواهيه فى ايامه. المستشهدين بين يديه.
اللهم فان حال بينى و بينه الموت الذى جعلته على عبادك حتما مقضيا فاخر جنى من قبرى موتزرا كفى شاهرا سيفى مجردا قناتى مليبا دعوه الداعى فى اللحاضر و البادى.
اللهم ارنى الطلعه الرشيد و الغره الحميد و اكحل بصرى بنظره منى اليه و عجل فرجه و سهل مخربه.
اللهم اشدد ازره و قو ظهره و طول عوره و اعمر اللهم به بلادك و احى به عبادك فانك قلت و قولك الحق ظهر الفساد فى البر و البحر بما كسبت ايدى الناس فاظهر اللهم لنا وليك و ابن بنت نبيك المسمى باسم رسولك صلواتك عليه و آله حتى لا يظفر بشى‏ء من الباطل الا مزقه و يحق الله الحق بكلماته و يحققه.
اللهم اكشفت هذه الغمه عن هذه الامه بظهوره انهم يرونه بعيدا و نزيه قريبا و صلى الله على محمد و آله (64) .
دوم : شيخ ابراهيم كفعمى در النه الواقيه فرموده كه : ديدم در بعضى از كتب اصحاب خود كه هر كس اراده كرده ديدن يكى از انبيا و ائمه (عليهم السلام) را با ساير مردم يا فرزندان خود را در خواب، پس بخواند سوره شمس، قدر، كافرون، توحيد، و معوذتين (65) ، آن گاه بخواند سوره توحيد را صد مرتبه، و صلوات بفرستد بر پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم) صد مرتبه و بخواند بر طرف راست؛ پس به درستى كه خواهد ديد آن را كه قصد كرده - ان شاء الله تعالى - و سخن خواهد گفت با آنها با آنچه مى‏خواهد از سوال و جواب.
و ديدم در نسخه ديگر، همين را بعينه، جز آن كه گفت : به جا مى‏آورد اين را هفت شب، بعد از دعايى كه اولش اين است : اللهم انت الحى الذى....
مخفى نماند كه اين دعا را سيد على بن طاووس روايت كرده در كتاب فلان السائل به اسناد خود از بعضى از ائمه (عليهم السلام) كه فرمود : هر گاه اراده كردى كه ببينى ميت خود را، پس بخواب با طهارت، و بخواب بر طرف راست خود، و بخوان تسبيح فاطمه زهرا (عليهما السلام) را و بگو : اللهم انت الحى....
شيخ طوسى در مصباح خود فرموده : كسى اراده كرده ديدن ميتى را در خواب خود، پس بگويد در وقت خواب :
اللهم انت الحى الذى لا يوصف و الايمان منه منك بدات الاشياء و اليك تعود فما اقبل منها كنت ملجا و منجا و ما ادبر منها لم يكن له ملجا و لا منجا منك الا اليك و اسئلك بلا اله الا انت و اسئلك بسم الله ارحمن الرحيم و بحق حبيبك محمد (صلى الله عليه و آله و سلم) سيد النبين و بحق على خير الوصيين و بحق فاطمه سيد نساء العالمين و بحق الحسن و الحسين الذين جعلتها سيدى شباب اهل الجنه اجمعين ان تصلى على محمد و آله و اهل بيته و ان ترينى ميتى فى الحال التى هو فيها (66) .
و مو مقتضاى عموم اول خبر، اين دعا را براى ميت، حتى انبيا و ائمه (عليهم السلام) - چه زنده و چه متوقى - مى‏شود خواند.
بايد آن كسى كه عمل به اين نسخه مى‏كند، تبديل كند آخر دعا را به آنچه مناسب مقام امام زنده و پيغمبر زنده است! بلكه ظاهر آن است كه اگر براى نبى يا امام - چه زنده چه متوفى - باشد، بايد تغيير دهد.
و مويد اين مطلب آن كه در كتاب تسهيل الدواء بعد از ذكر دعاى مذكور، گفته كه : ذكر كرده بعضى از مشايخ ما (رحمة الله عليه) كه هر كس اراده كرده كه ببيند يكى از انبيا يا ائمه هدى (عليهم السلام) را، پس بخواند دعاى مذكور را تا آن جا كه ان تصلى على محمد و آل محمد، آن گاه بگويد : ان ترينى فلانا (67) يعنى نام آن را كه خواسته، ببرد و بخواند بعد از آن، سوره شمس، ليل، قدر، كافرون، توحيد و معوذتين را، آن گاه صد مرتبه سوره توحيد را بخواند، پس، هر كه را اراده كرده، خواهد ديد و سوال مى‏كنى از او، آنچه را قصد كرده، و جواب خواهد داد او را - ان شاء الله تعالى -.
سوم : شيخ مفيد (رحمة الله عليه) در كتاب اختصاص روايت كرده از يكى از راويان، از حضرت موسى بن جعفر (عليهما السلام) كه گفت : شنيدم از آن حضرت كه مى‏فرمايد : هر كسى را براى او حاجتى است به سوى خداوند تبارك و تعالى، و اراده كرده كه مرا ببينيد و مقام و مرتبه خود را بداند، پس غسل نمايد سر شب و مناجات كند به ما (يعنى - و الله العالم - كه با خداى تعالى مناجات كند به توسط ما، به اين كه قسم دهد او را به حق ما و متوسل شود به حضرت او به وسيله ما، كه ما را به او بنمايد و مقام او را در نزد ما به او نشان دهد) پس به درستى كه خواهد ديد ما را و مى‏آمرزد او را خداوند به سبب ما، و پوشيده نمى‏شود بر او موضع و محل او (يعنى مقام او) .
و يعنى گفته‏اند : مراد از مناجات كردن به ما، اين (است) كه ديدن ما را از هم خود قرار دهد و ديدن و محبت ما را ذكر نفس خود گرداند كه خواهد ديد ايشان را.
و اين غسل مذكور در اين خبر، به جهت حاجت مذكوره، يكى از اغسال مستحبه است كه فقها - رضوان الله عليهم - ذكر فرمودند؛ چنانكه علامه طباطبايى، بحر العلوم (رحمة الله عليه) در منظومه خود مى‏فرمايد در ضمن غايات غسل :

و وريه الامام فى المنام / لدرك ما يقصد من مرام

و ظاهر، بلكه مقطوع اين است كه نظر سيد بحر العلوم، به همين خبر باشد؛ چنانكه صاحب مواهب (68) ، و غيره تصريح كردند.
و مناسب است ذكر يك عمل مختصر براى ديدن على (عليه السلام) را در خواب؛ سيد على بن طاووس در فلاح السائل روايت كرده كه از براى ديدن اميرالمؤمنين (عليه السلام) را در خواب، اين دعا را در وقت خوابيدن بخواند :
اللهم انى اسئلك يا من لطفه خفى (69) و اياديه باسطه لا تنقضى اسئلك بلطفك الخفى الذى ما لطفت به لعبد الا كفى ان ترينى مولاى على بن ابى طالب (عليه السلام) فى منامى (70) .

اعمالى كه با انجام آن مى‏توان پيامبر (صلى الله عليه و آله و سلم) را در خواب ديد
اول : در تفسير برهان و مصباح كفعى از كتاب خواص القران منقول است كه روايت كرده از حضرت صادق (عليه السلام) كه : هر كس مداومت كند خواندن سوره مزمل را، مى‏بيند پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم) را و سوال مى‏كند از آن جناب، آنچه مى‏خواهد، و خداوند عطا مى‏فرمايد به او، آنچه خواسته از خير.
دوم : كفعمى روايت كرده كه : هر كس سوره قدر را در وقت زوال، صد مرتبه بخواند، پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم) را خواب مى‏بيند.
سوم : محدث جليل، سيد هبه الله بن ابى محمد موسوى، معاصر علامه حلى، در مجلد اول كتاب مجموع الرائق روايت كرده كه : هر كس مدوامت كند تلاوت سوره جن را، مى‏بينيد پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم) را و سوال مى‏كند از او، آنچه مى‏خواهد.
چهارم : نيز در آنجا روايت شده كه : هر كس سوره كافرون را در نصف شب جمعه بخواند، آن حضرت را خواهد ديد.
پنجم : خواندن دعاى مجير با طهارت، هفت مرتبه وقت خواب، بعد از گرفتن هفت روز، روزه.
ششم : خواندن دعاى معروف به صحيفه كه روايت شده است در مهج الدعوات و غيره، با طهارت، پنج مرتبه؛ هر دو را شيخ كفعمى نقل فرموده.
هفتم : و نيز كفعمى از جناب صادق (عليه السلام) روايت كرده كه : هر كس بخواند سوره قدر را بعد از نماز ظهر و پيش از ظهر، بيست و يك مرتبه، نمى‏ميرد تا اين كه ببيند پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم) را.
هشتم : و نيز از خواص القرآن نقل كرده كه : هر كس بخواند در شب جمعه، بعد از اداى نماز شب، سوره كوثر را هزار مرتبه و صلوات بفرستد بر پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم) هزار مرتبه، مى‏بيند پيغمبر (صلى الله عليه و آله و سلم) را در خواب خود.
نهم : در بعضى از مجموعه‏هاى معتبره ديدم كه : هر كس اراده كرده كه ببيند سيد انبيا (صلى الله عليه و آله و سلم) را در خواب، پس دو ركعت نماز بخواند بعد از نماز عشاء به هر سوره كه خواسته، آن گاه بخواند اين دعا را صد مرتبه :
بسم الله الرحمن الرحيم‏
يا نور النور يا مدبر الامور بلغ منى روح محمد و ارواح آل محمد تحيه و سلاما.
و ادعيه و نماز و اوراد، براى اين قسم حاجت بسيار است؛ ما بيشتر آنها را در فصل اول از مجلد ثانى از كتاب دارالسلام استقضا نموديم.

سيد فضل الله راوندى در كتاب دعوات و علامه مجلسى در بحار از كتاب مجموع الدعوات تلعكبرى سيد على خان در كلم الطيب از قبس المصباح روايت كرده‏اند از ابوالوفاى شيرازى كه گفت : من اسير بودم در حبس الياس، با ضيق حال؛ پس چنين معلوم شد بر من كه او قصد قتل من كرده؛ پس شكايت كردم به سوى خداوند تبارك و تعالى، و شفيع قرار دادم مولاى خود، ابى محمد، على محمد على بن الحسن، زين العابدين (عليه السلام) را؛ پس خواب مرا ربود.(71) .
در خواب ديدم رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) [را] كه آن جناب مى‏فرمايد كه : متوسل نشو به من و نه به دختر من و نه به دو پسر من از براى چيزى از متاع دنيا، بلكه از براى آخرت و آنچه را آرزو دارى از فضل خداى تعالى.
و اما برادرم، ابوالحسن (عليه السلام) پس او انتقام مى‏كشد از كسى كه ظلم كرده تو را.
پس گفتم : يا رسول الله! آيا نبود كه فاطمه (عليهما السلام) را ظلم كردند، پس صبر كرد، و ميراث تو را غصب كردند، صبر نمود؛ پس چگونه انتقام مى‏كشد از كسى كه مرا ظلم نموده؟
پس حضرت نظر كردم به من از روى تعجب و فرمود : آن عهدى بود كه به او كرده بودم و امرى بود كه به او، امر نمود بودم و جايز نبود براى او مگر به پاداشتن آن، و به تحقيق كه ادا كرد حق را.
و الان، پس واى بر كسى كه معترض شود موالى او را.
اما على بن الحسين (عليهما السلام) ، پس، از براى نجات از سلاطين و از شرور شياطين.
و اما محمد بن على و جعفر بن محمد (عليهم السلام) ، پس، از براى آخرت و - به روايتى - آنچه خواهى از طاعت خداوند و رضوان او.
و اما موسى بن جعفر (عليهما السلام) ، پس بخواه به او عافيت.
و اما على بن موسى (عليهما السلام) ، از براى نجات و - به روايتى بطلب از او سلامتى را در سفرها در بحر و بر.
و اما محمد بن على (عليهما السلام) ، بطلب به سبب ائ نزول رزق را از خداى تعالى.
و اما على بن محمد (عليهما السلام) ، از براى قضاى نوافل و نيكى اخوان و آنچه بخواهى از طاعت خداوند عزوجل.
و. اما حسن بن على (عليهما السلام) ، از براى آخرت.
و اما حجت (عليه السلام) ، پس هر گاه رسيد شمشير به محل ذبح تو - و حضرت اشاره فرمود به دست خود به سوى حلق - پس استغاثه بكن به او! به درستى كه در مى‏يابد تو را و او فرياد رس است و پناه است از براى هر كس كه استغاثه كند؛ بگو : يا مولاى يا صاحب الزمان! انا مستغيث بك.
و به روايت ديگر فرمود : اما صاحب الزمان (عليه السلام) ، پس هر گاه رسيد كارد به اينجا - و اشاره فرمود به دست خود به سوى حلقش - پس از او اعانت بخواه! پس به درستى كه او تو را اعانت خواهد كرد؛ پس بگو : يا صاحب الزمان اغثنى! يا صاحب الزمان ادركنى!.
و به روايت اول : پس من در خواب گفتم : يا مولاى يا صاحب الزمان انا مستغيث بك.
و به روايت ديگر : پس فرياد كردم در خواب خود : يا صاحب الزمان اغثنى! يا صاحب الزمان ادركنى!.
و به روايت قبس المصباح صهرشتى : پس فرياد كردم در خواب : يا مولاى يا صاحب الزمان ادركنى! فقد بلغ مجهودى.
و به روايت اول : پس در اين حال، ديدم شخصى را كه فرود آمد از آسمان و در زير پاى او اسبى است و در دست او حربه‏اى است از نور؛ پس گفتم : اى مولاى من! دفع كن از من، شر آن كه مرا اذيت مى‏كند.
پس فرمود : كار تو را انجام دادم.
چون صبح كردم، الياس مرا خواست و گفت : به كى استغاثه كردى؟!
گفتم : به آن كه او فريادرس در ماندگان است.

در بحار از مجمع الدعوات دعايى طولانى نقل كرده از براى توسل به هر يك از ائمه (عليهم السلام) براى مطلب مذكوره به همان ترتيب، و در قبس المصباح نيز دعايى مختصر به همان طريق نقل كرده و دعاى توسل به امام عصر (عليه السلام) .
در دومى اين است :
اللهم انى اسلك بحق وليك و حجتك صاحب الزمان الا اعنتنى به على جميع امورى و كفيتنى به موونه كل موذ و طاع و باغ و اعنتنى به فقد بلغ مجهودى و كفيتنى كل عدو و هم و غم و دين، و ولدى و جميع اهلى و اخوانى و من يعنينى امره و خاصتى، امين رب العالمين (72) .