İSLAM'DA KADIN
 



Evlenme ve Boşanma Konusunda Fıtratın Kanunları


Medeni toplumun yegane tabii kanunu hürriyet ve eşitliktir. Bütün sosyal kural ve kararlar bu iki asla, hürriyet ve eşitlik asıllarına binaen tanzim edilmelidir, başka bir asla göre değil. Evlilik akdinde ise bunun tersi bir durum vardır; tabiat, hürriyet ve eşitlik kanunlarına ilaveten başka tabii kanunlar da koymuştur bu hususta...

Bu konuda insanın tabiat kanunlarına uymaktan başka çözüm yolu da yoktur. Evlilik gibi boşanma da, her nevi sözleşmeli kanundan önce, tabiatın kendi özünde kaynaklanmış birtakım kurallara dayalıdır. Evlenme hadisesinin başlangıcı ve devamında bu tabiat kanunlarına -ki biz bunların bir kısmından elçiliğe gitme, mehir, nafaka ve özellikle de kadınla erkeğin farklı, başlıklı bahislerimizde söz etmiştik- nasıl uymak gerekiyorsa, hadisenin sona erişi olan boşanmada da bu tabiat kanunlarına öyle uymak gerekir.

Tabiatla inatlaşmaya girmenin hiç bir yararı yoktur. Alexis Carrel'in de deyişiyle: "Hayat ve tabiat kanunları da tıpkı yıldızlar ve gezegenlere hakim kanunlarda olduğu gibi sert, acımasız, değişme ve mukavemet kabul etmez bir yapı taşırlar."

Evlenme, birlik ve kavuşmadır; boşanma ise bölünme ve yarılma... Tabiat kadınla erkeğin "eş arama" ve kavuşma kanununu, taraflardan birinin "elde etme" yolunda girişimi ve diğerinin "onun aklını başından alma" yolunda gerilemesi esaslarına dayalı şekilde tanzim etmiştir. Aile kurumunu zarif ve nazik türün merkez, güçlü ve haşin türünse bu odak etrafında dönüp duran bir uydu olan temeli üzerine kurmuştur. Dolayısıyla bu kurum ve odağın bölünüp parçalanışını ve sistemin dağılmasını da ister istemez birtakım özel kurallara bağlı kılacaktır.

Geçen bahislerimizde bir bilim adamının "Karşı cinslerde eş arama; erkeğin elde etmek için saldırmasında, kadını da onun ilgisini daha fazla çekebilmek için nazlanıp gerilemesinden ibarettir; zira erkek yaratılış itibariyle avcı hayvan gibidir, saldırgan ve olumlu davranır; keza kadın, erkek için kapılması ve başkasına kaptırılmaması gereken bir ödüle benzer. Eş arama bir savaş ve kavgadır, evlilikse fetih ve iktidar." Şeklindeki ifadelerini aktarmıştık.

Asıl temeli işbirliği ve arkadaşlığa değil birlik ve sevgiye dayanan bir bağın zorla kurulması veya tahmil edilmesi mümkün değildir. Zorla ve kanun gücüyle iki kişiyi birbiriyle işbirliği yapmaya ve bu işbirliği adalet esası üzerine tesis ederek saygıdeğer görüp uzun yılar boyunca sürdürmeye mecbur etmek mümkündür.

Ne var ki, zorla ve kanun gücüyle iki kişiyi birbirini sevmeye, birbirine samimiyet ve yakınlık duymaya, diğeri için fedakarlıkta bulunup onun mutluğunu kendi mutluluğuymuşçasına istemeye zorlayamazsınız, bu mümkün değildir.
İki kişi arasındaki bu tür bir ilişkinin mahfuz kalmasını istiyorsak; kanuni yaptırımların yanında başka sosyal ve pratik tedbirlere de başvurmamız gerekir.

İslam'ın ilgili kanunlarının bu esas üzerine vazedilmiş oluğu "evliliğin tabii mekanizması", kadının aile manzumesinde sevilip sayılmasını gerektirir. Binaenaleyh kadın aile yuvası yapısındaki bu konumunu yitirir ve erkeğin ona duyduğu sevgi ateşi söner, ilgisi bitiverirse aile yapısının temel esası da bozulup gider.

Yani tabii bir birliktelik, yine tabiat hükmü gereğince dağılıverir. İslam nazarında bu, esefle karşılanacak bir vaziyettir. Ancak bu evliliğin temel tabii yapısının yıkılmış olduğunu göre göre kanuni açıdan onu hala canlı ve baki bir yapı olarak da farz edemez. İslam, evlilik hayatının tabii açıdan canlı ve sağlam kalabilmesini sağlamak gayesiyle çeşitli çabalar gösteriri ve özel tedbirler uygular. Yani kadının sevilip sayılmasına, erkeğin onu sevip saymasına ve ona karşı ilgi duyup ona hizmette bulunma aşkını sürdürmesine çalışır.

İslam'ın, kadının evde erkeği için mutlaka kendisini süslemesi, yepyeni ve taptaze görünümlerle erkeğinin karşısına çıkması, onun cinsel isteklerini doyurmalı, bu isteklerine olumsuz karşılıklar vererek onda ukde ve ruhi rahatsızlıklar yaratmaması; diğer taraftan ereğin de eşine daime sevgi ve ligi göstermesi, onu sevdiğini söyleyip aşkını dile getirmesi, sevgisini gizlememesi...vb.

yolunda kadın ve erkeğe yönelik mükerrer tav siyerle ve cinsel hazların aile muhitiyle mahdut olması, aile dışındaki ortamın cinsel haz olma ortamı değil iş ve çalışma ortamı olarak kabul edilmesi, karı koca ilişkisi dışındaki sosyal ilişkilerde kadınlarla erkekler arasında mutlaka dürüstlük, iffet ve temizliğin hakim olması... vb. gibi öngörmüş olduğu daha nice tedbir ve tavsiyeler hep aile yuvalarının yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya gelmesinin önlemek ve ailevi birlik ve beraberliğin kalıcılığını sağlamak gayesiyledir.


Aile Hayatında Erkeğin Tabii Konumu


İslam nazarında bir kadın yapılabilecek en büyük hakaret ve aşağılama, erkeğinin onu sevmediği söylemiş; ondan artık hoşlanmadığını ifade etmesine rağmen kanunun devreye girerek bu kadını zorla erkeğin evinde tutmaya kalkışmasıdır.

Kanun, bir kadını bir erkeğin evinde zorla tutabilir; fakat onu evlilik ortamında hala tabii konumu üzere, yani sevgi odağı ve ilgi merkezi olarak alıkoyamaz. Keza kanun, erkeği, kadına bakmaya, onun geçimini, nafakasını...vs. karşılamaya zorlayabilir; ne var ki onu fedakar konumunu sürdürmeye ve "bir odak etrafında fedakarca dönüp duran" haliyle bulunmaya zorlayacak gücü yoktur...

Bu sebeplerdir ki, erkeğin aşkının sona erdiği, sevgi ve ilgisinin bittiği yerde evlilik "tabii açıdan" ölmüş demektir.
Meselenin bu noktasında "ya kadının ereğe duyduğu ilgi ve sevgi sona ererse... bu da evlilik hayatının ölmesi mi demek olur, yoksa buna rağmen evlilik yine de sürer mi Eğer sürerse bunun açıklanması nedir Kadınla erkek arasında ne tür bir fark vardır ki erkeğin sevgisinin sonu aile hayatının da sonu demek olduğu halde, kadının sevgisi için aynı şey söylenmesin...

Eğer bunu söylemek mümkünse, yani kadının ereğe duyduğu sevginin ölmesi halinde evlilik hayatının da ölmüş olacağı kabul ediliyorsa o zaman kadına da erkek gibi boşanma hakkını tanımak gerekmez mi"
Cevap açıktır; aile yuvası ve evlilik bağlarının devamı karşılıklı sevgiye bağlıdır; taraflardan yalnızca birinin sevgisine değil... Ne var ki bu hususta kadınla ereği farklı psikolojileri vardır; geçmiş konularımızda bilim adamlarının bu konudaki araştırmalarını da aktararak bu farklılığı açıklamıştık.

Tabiata, karı koca ilişkisinde kadının sevgisini "erkeğin sevgisine bir tepki ve cevap" türüne belirtmiştir. Kadının gerçek, kalıcı ve asil kadınlık sevgisi; bir erkeğin ona duyduğu sevgi ve saygıya karşılık tepki ve cevap türünde tezahür eden sevgidir. Bu sebeple, kadının erkeğe karşı beslediği sevgi, aslında ereğin ona duyduğu sevgiden doğar ve bu sevgiye bağlıdır; tabiat, taraflar arasındaki sevginin anahtarını erkeğe vermiştir. Erkeğin onu sevmesi ve ona karşı sadık ve vefalı olması halinde kadın da erkeği sevmekte ve ona vefa göstermektedir.

Kadın, tabiatı itibarıyla kesinlikle erkekten daha vefalıdır. Kadının vefasızlığının, erkeğin vefasızlığından kaynaklandığı ve erkeğin vefasızlığının doğurduğu bir tepkime olduğu bilinmelidir.

Tabiat, evliliğin iptali anahtarını erkeğe vermiştir; yani erkeğin kadına karşı ilgisiz ve vefasız tavrıdır ki kadını da ilgisizliğe itmekte ve ondan soğumasına sebebiyet vermektedir. Tersine, ilgisizliğin kadından başlaması ise erkeğin ona duyduğu ilgide azalmaya sebep olmamakta, hatta onu daha bir bilemektedir.

Bu cihetle, erkeğin ilgisizliği kadının da ilgisiz kalmasına yol açmakta, ancak kadının ilgisizliği böyle bir neticeye sebep olmamaktadır. Erkeğin ilgi ve sevgisinin sona ermesi, aile hayatı ve evliliğin de sonu olurken, kadının ilgisinin sona ermesi evliliğin ölümü değil, iyileşme umudu olan ağır bir hastalık geçirmesi mesabesinde olmaktadır.

İlgisizliğin kadında başlaması halinde, erkek akıllı ve vefalı olursa ona sevgi ve yakınlık göstermek suretiyle kadının ilgisini yeniden kazanabilir. Öte yanda, ürkütmüş olduğu sevgilisinin ilgisini tedricen yeniden kazanabilmek amacıyla onu bir süre kanun gücüyle zorla alıkoymak erkek için hakaret olmadığı ve gururunu incitmediği halde; hami ve aşığını kanun gücüyle ve zorla alıkoymaya çalışmak bir kadın için tahammülü imkansız bir hakaret ve büyük bir gurur meselesidir.

Ancak bunun; kadının ilgisizliğinin ereğin ahlaki fesat ve zulmünün doğurduğu bir netice olmaması halinde geçerli olacağını da hemen belirtelim. Erkeğin zulme başlamış ve kadını da bu zulüm ve eziyet sonucu ona olan sevgisinin yitirilmesi durumunda mesele tabii ki değişir. İleride, bu konumun ikinci bölümünün, yani "boşanmadan, mertliğe sığmayacak bir şekilde kaçınma" kısmını incelediğimizde buna da değineceğiz. Erkeğe, su istimalde bulunma ve kadını zulüm ve eziyetle alıkoyma hakkı verilmeyeceğini anlatacağız.

Velhasıl kadınla erkeğin farkı şudur: Erkek, kadının bizatihi şahsına; kadınsa erkeğin kalbine muhtaçtır. Erkeğin kalbi himaye ve sevgisi, kadın için öylesine büyük değer taşır ki onsuz evliliğe tahammül kadının nazarında tamamen imkansızdır.


Bir Bayan Psikologun Görüşü


Zen-i Ruz dergisinin 113 sayısında Beatris Marıuie adlı Fransız bir hanımın "Annelerin Psikolojisi" adlı eserinden alınma bir makalesi yayınlandı. Derginin belirttiğine göre bu hanım Paris hasta hanelerinin özel psikolog ve ruh hastalıkları uzmanı, kendisi evli ve üç çocuk annesi...
Bu makalede hamile veya çocuk sahibi bir kadının koca sevgisine duyduğu ihtiyaç pek güzel anlatılmış. Bayan psikolog Beatris Marıuie ilgili makalesinde şöyle diyor:

"Bir kadın, yakında çocuk sahibi olacağını hissettiği andan itibaren kendi vücudunu merakla seyretmeye başlar. Hareketlerini izlemeye ve kendi kokusunu almaya çalışır. Özellikle ilk çocuğuna hamileyse...

Onda fevkalade şiddetli bir merak başlar; tıpkı kendisine yabancıymış gibi kendi varlığını keşfetmek ister. Karnındaki minik yavrucağın çıkardığı ilk sesleri duyar duymaz, vücudunun bütün seslerine karşı bütün varlığıyla adete kulak kesiliverir. Başka bir canlının kendi vücudundaki varlığını hissetmek kadına o kadar büyük bir neşe ve mutluluk verir ki giderek yalnız kalma eğilimleri artar ve dış dünyaya irtibatlarını koparır; henüz dünyaya gelmemiş olan ufaklıkla yalnız kalmak istemektedir...

Erkekler, hanımlarının gebelik döneminde oldukça önemli vazifelerle yükümlüdürler, ne var ki genellikle bu vazifelerini ihmal etmektedirler. Müstakbel annenin, kocasının onu anladığını sevdiğini ve desteklediğini hissetmeye ihtiyacı vardır. Aksi takdir de karnının şişmeye başladığını, güzelliğinin zarara uğradığını, midesinin bulandığını ve doğumdan korktuğunu görünce kocasını suçlayarak ve kendisini hamile bırakmış olduğu için bütün bu rahatsızlıklara onun sebep olduğu kanaat ine varacaktır...

Erkek, hanımını gebe olduğu günlerde, her zamankinden daha ziyade onun yanında olmakla mükelleftir. Evin hanımı ve çocuklar sevinçlerinden, hüzün ve dertlerinden ona bahsedebilmek için sevgi dolu bir babayı yanı başlarında görmek isterler. Konuşmalar anlamsız ve yorucu olsa biler hamile kadın, kendisiyle, bebeği hakkında konuşulmasını ister, buna ihtiyacı vardır. Bir kadının bütün gurur ve övünç, yerini hakaret duygusuna bırakacak, kadın " kendisinin hiç bir şeye yaramayan bir fazlalık" olduğu zannına kapılacaktır.

Neticede anne olmaktan nefret edecek ve haileliği bir "koma hali" olarak görecektir artık. Bu halde bulunan kadınların doğum sırasında daha fazla ağrı duydukları ve doğum sancısına çok daha güçlükle tahammül ettikleri bugün ilmi olarak anlaşılmıştır. Ana evlat ilişkisi ikili bir ilişki değil; ana evlat baba bu üçlüden ayrılmış olması (boşanma) halinde bile annenim iç dünyasında, onun hayalleri ve analık duygularında pek önemli bir rol oynamaktadır..." Evet, hem bir psikolog, hem de bir ana olan bayanın tespit ettiği görüşler özetle bunlar...


Duygu Üzerine Kurulu Bir Yapı


Şimdi şu soru üzerinde biraz dikkatlice düşünmeye çalışalım: Bir başka varlığın kalbi, ilgi ve duygularına, onun himaye ve sevgisine bunca ihtiyaç hisseden; her şeye ancak onun sevgi ve ilgisinin desteğiyle tahammül edebilen, bu sevgi ve ilgiyi yanında hissetmediğinde çocuğu bile kendi nazarında bütün anlamını yitiriveren; bir başkasının sadece varlığına değil, aynı zamanda onun kalbine ve duygularına da bunca ihtiyacı olan bir varlığı kanun gücüyle öteki varlığın -erkek- yanında kalmaya zorlayabilmek nasıl mümkün olabilir

Bir yandan erkeklerin eşlerine karşı sırf şehevi duygularını tahrik edici ve onları eşlerinden soğutan sebepleri artırmamamız, şehvetperestlik ve zevkine düşkünlük zeminini günden güne çoğaltmamamız; diğer yandan da kadınları kanun zoruyla kocalarının yanında tutmaya, kocalarının onlara tahmil etmeye çalışmamız yanlış olmaz mı İslam, ereğin pratik olarak kadını sevmesinin, eşine ilgi duymasını sağlayacak bir yol koymuştur ortaya; İslam, kadını erkeğe zorla asla kabul ettirmek istemez...

Genel olarak sevgi,ilgi ve samimiyetin var olduğu ve bunların işin esas ve temeli olarak kabul edildiği bir yerde kanuni zorlama söz konusu olmamaktadır. İşlerin sevgi ve samimiyetle yürüdüğü bir yerde teessüften söz etmek muhtemel ve mümkün olsa dahi zorlama, cebr ve mecburiyetten söz etmek kabil değildir.

Bunu bir örnekle açıklamaya çalışalım: Bilindiği gibi cemaat namazında namazı kıldıran İmamın adil olması, cemaatin de onun adil olduğuna inanması cemaat namazının şartlarından biridir. Binaenaleyh imamla cemaat arasındaki irtibat, imamın adaletiyle cemaatin tam bir ihlasla ona güven, saygı ve sevgi duyması esasına dayanır. Bu ilişki ve birliği temel kuralı kalp ve duygulardır.

Bu sebeple de böylesi bir ilişki ve beraberlik "zorlama kabul etmez" bir yapı taşır; yani mesela, kanun bu ilişkinin devam ve kalıcılığını garantileyemez. Cemaatin imama duyduğu güven sarsılır, cemaat bu tutumunda ister haklı, ister haksız olsun -cemaatle imam arasındaki ilişki tabiatıyla bozulmuş, ortadan kalkmış olacaktır.

Bu durumda imam adalet, takva ve şer'i salahiyetin en ileri derecelerine sahip bir mümin olsa bile cemaati arkasında namaz kılmaya, namazda kendisine uymaya zorlayamaz. Bir cami İmamının " halik bana niçin saygı göstermiyor, neden bana inanmıyor, diye bana güvenip de ardımda namaz kılamıyor" diye dilekçe yazıp adliyeye şikayette bulunması kadar komik bir şey olamaz. Bilakis cemaati ona uymaya zorlamak bir cami imamına yılabilecek en büyük hakarettir.

Temsilci adaylarıyla seçime katılanlar arasında da buna benzer bir ilişki vardır, bu da sevgi, güven esaslarına dayanan bir irtibattır. Kalp ve duygular bu irtibatın vazgeçilmez gereklerinin teşkil ederler. Halk, seçeceği temsilcilere güvenmeli ve onlara inanıyor olmalıdır.

Bu sebeplerdir ki bir halk, bir adayı seçmeye zorlanamaz; aday ne kadar iyi ve aranana şartlara haiz olursa olsun; halk onu seçmemekle her ne kadar bariz bir hata yapmış olursa olsun; halkı bu adayı seçmeye zorlayabilmek mümkün değildir ve bu yapılmamalıdır.

Zira oy verme ve seçimin ruhuyla "zorlama" bağdaşmaz, böyle bir şahsın, bütün şarlara haiz olduğuna dayanarak "ben şöyleyim, ben böyleyim... bütün şarlara da haizim... o halde halk ne diye beni seçmiyor!" diye kalkıp mahkemeye şikayette bulunması abestir.

Bu gibi durumlarda yapılması gereken, doğru teşhiste bulunabilmesi için halkın düşünce düzeyini yükselmektir. Halka sıhhatli bir eğitim ve öğretim hizmeti verilmelidir; böylece dini farizasını yapmak istediğinde gerçek "adil" leri bulabilirler, saygıyla onlara uyabilirler;keza sosyal farizalarını yerin getirmek istedikleri zaman,

kendi irade ve meyilleriyle salahiyet sahibi, kişi bilir şahısları seçebilir, anlara oy verebilir. Nitekim bu durumda halk bir süre sonra fikir değiştirir ve başka bir şahsa doğru yönelirse, üstelik bu yaptığı tamamen yanlış dahi olsa da; üzülmek ve teessüfte bulunmak söz konusu edilemeyecektir.

Ailevi farizalar da tıpkı bu sosyal ve ibadi farizalar gibidir. O halde bilinmesi gereken husus İslam'ın aile hayatını tabii bir topluluk olarak gördüğüdür. Bu tabii topluluk için muayyen ve özel bir mekanizma öngörmüş olduğudur. Bu mekanizmaya göre hareket etmeyi vazgeçirmez bir gereklilik olarak kabul ettiğidir.

İslam'ın en büyük mucizesi böyle bir mekanizmayı teşhis etmiş olmasıdır Batı dünyasının ailevi müşkülatların üstesinde gelememiş olmasını ve bu müşkülatların orada günden güne artmakta oluşunun ebedi işte bu noktaya dikkat edilemeyişidir. Ancak, sevinerek belirtelim ki ilmi çalışmalar bu gerçeği gün ışığına çıkarmaya başlamış durumdadır.

Ben batı dünyasının İslam'ın ailevi meselelerle ilgili prensiplerini ilmin ışığı altında tedricen kabul edeceğini, şu güneşi görürü gibi şimdiden görmekteyim. Ancak, İslam'ın asil, metin ve nurlu düsturlarıyla, bugün İslamî düstur adına halk arasında geçerli hale getirilmiş olan prensip ve uygulamaları aynı şeyler olarak görmediğim hemen belirteyim...

Aile Yapısını Sağlam ve Kalıcı Kılan, Eşitliğin Ötesinde Şeylerdir

Bugün batı dünyasının kendisini ona "vurgunmuş gibi gösterdiği" şey "eşitlik"tir...Halbuki İslam, eşitlik meselesini on dört yüzyıl önce halletmiş durumdadır. Özel bir düzen ve yapısı olan aile meselelerinde, eşitliği aşan, onun ötesinde bir şey mevcuttur.

Tabiat,medeni topluluklarda sadece eşitlik kanununu vazedip geçmiştir; ancak aile topluluklarında eşitlikten başka kanunlar da vazetmiştir. Ailevi ilişkilerin tanzimi için tek başına eşitlik yeterli değildir. Tabiatın, aile toplulukları için koymuş olduğu diğer kanun ve kaideleri de bilmek ve bunları da tanımak gerekir.


Fesadda Eşitlik


"Eşitlik" kelimesi yerli yersiz kullanılıp telkin edile edile ne yazık ki gerçek özelliğini yitirivermiştir. Günümüzde bu kelime kullanılırken "eşitlik"ten, "hukuki eşitlik" anlamının kastedildiğini düşünebilen pek az olmaktadır. Eşitliğin belli bir konuda tahakkuku halinde -mefhum ve nitelik itibariyle de- her şeyin yolunda olacağı şeklinde bir zan uyanmıştır günümüzde. Meselenin bu boyutundan tamamen gafil olanlara göre mesela, geçmişte erkekler kadınlara zorbalık taşlıyorlardı, ancak bugün de kadınlar erkeklere zorbalık taslayabilmektedirler; o halde mesele halledilmiştir. Zira "zorbalık bulunma" hususunda eşitlik sağlanmıştır!...

Veya mesela, geçmişte evliliklerin %10'u erkekler tarafından olmak üzere boşanmayla sonuçlanıyordu. Ancak bugün dünyanın bazı yerlerinde evliliklerin %40'ı boşanmayla sonuç almakta ve oran böyle gerçekleşmektedir. O halde bunu kutlayabilir, bayram edebiliriz şimdi. Zira tam bir eşitlik sağlanabilmiştir artık!...

Eskiden, eşine ihanette bulunan taraf erkekti; yani sadece erkekler iffet ve takvaya önem vermiyorlardı. Bugünse, ham dolsun (!) kadınlar da eşlerine ihanet edebiliyorlar; onlar da iffet ve takvayı önemsemeyebiliyorlar şimdi. Eh, bundan iyisi can sağlığı!... Farklılığı ölüm! Yaşasın eşitlik!... Eskiden gaddarlık ve acımasızlığın sembolü erkeklerdi; şirin şirin yavruları, iyi bir eşleri olduğu halde eşlerini terk edip çoluk çocuğu bir başına bırakarak yeni sevgililer peşine gidiyorlardı.

Halbuki bugün,çoluk çocuk sahibi yılların evli kadınları bile herhangi bir dans partisinde herhangi bir erkekle tanışma sonucu yıllar süren evliliği bir kalemde silip atabilmekte, tam bir acımasızlık ve gaddarlıkla çoluk çocuğunu yüzüstü bırakıp yuvasını terk ederek zevklerini sürebilmektedirler... Oh ne alâ!... Kadına erkek arasındaki mesafe kapanmış ve "eşitlik" sağlanmış oldu baksanıza!...

Toplumun bitmek tükenmek bilmeyen yaralarını sarmak, kadına erkeğin zaaflarını islah edip gidermek ve aile yapısını sağlamlaştırmak yerine her geçen gün aile temellerini daha bir sarsıp daha fazla yuvalar yıkmamıza sebebiyet veren şey işte bu bozuk düşünce tarzıdır!.. bir de kalmış "hamd olsun bu günlere... Ne de olsa eşitliğe doğru ilerliyoruz canım..." diye tepinip dans edilmede...

Oysa ki eşitlik adı altında oynanan bu oyunda; fesat, sapıklık, gaddarlık ve acımasızlıkta kadınlar erkekleri çoktan geride bırakmış ve kupayı (!) kazanmayı garantilemiş görünmektedirler.

Bahsimizin buraya kadar ki bölümünde; boşanmayı menfur ve çirkin bulduğu halde İslam'ın boşanmaya karşı neden kanuni bir engel koymadığı; "çirkin helal"in ne anlama geldiği ve "helal" bir şeyin yanı zamanda nasıl "çirkin ve menfur olabileceği" açıklanmış oldu.

Boşanma (lV) İslam'ın boşanmaya menfi nazarla baktığı, aile yuvasının yıkılmasını hoş karşılamadığı, boşanmayı "düşman" telakki ettiği yukarıda belirtildi. İslam yuvaların yıkılamaması için ortaya türlü sosyal ve helaki tedbirler koyduğu, boşanmayı hadisesinin vuku bulmasını önleyebilmek gayesiyle kanuni cebir ve zorlamadan başka her yola başvurup her silahı kullandığı noktaları, konumuzun buraya kadar ki kısmında açıklığı kavuşmuş oldu.

İslam'ın; erkeği boşamadan caydırmak gayesiyle kanunî silahı ve zora başvurulmasına ve kadının koca evinde kalabilmesinin kanuni zorlamayla sağlanmasına karşı olup bu tavrı benimsemeyişinin sebebi; bunu bir aile atmosferinde kadının taşıması gereken konum ve mevkiye aykırı bulmasıdır; zira İslam nazarında evlilik hayatının temel prensibi hissiyat, sevgi ve samimiyet; bunları özümleyerek yeri geldiğinde çocuklarına vermesi ve onları sevgi ve şefkatle doyurmadı gereken taraf da kadındır.

Kocanın karısına ilgi göstermeyişi ve ona karşı kocalık duygularını yitirişi, aile atmosferini soğuk ve karanlık bir hale sokar. Zira bir kadının çocuklarına beslediği annelik duyguları bile büyük ölçüde eşinin bir koca olarak ona beslediği duygulara bağlı olmaktadır.

Görüşlerinin bir kısmına geçen bölümde yer verdiğimiz Fransız bayan psikolog Beatris Mariuie'nin de deyişiyle: "Annelik duyguları sadece içgüdüsel değildir; yani bir anneni, çocuklarına karşı hiçbir durumda artmayan ve azalmayan kesinlikle değişmez ve sabit birtakım duygular taşıdığı sanılmamalıdır. Kocasından gördüğü ilgi, sevgi ve şefkat; kadının annelik duyguları üzerinde çok önemli etkiler bırakır."

Kısacası kadın, çocuklarına sevgi ve şefkat verebilmek, onları şefkate doyurabilmek için kocasında sevgi, yakınlık ve ilgi görmelidir. Bir ailede erkek, sıradağlara benzer; kadın pınar, çocuklar da çiçek gibidir. Pınar, dağlardan yağmur alıp onu özümlemelidir ki çiçeklere billur sular verebilsin, ortalığı yeşilliğe boyayabilsin... Dağlardan yağmur inmez, toprak susuz ve çorak kalırsa pınar kuruyacak, çiçekler solup dökülecektir elbet...

O halde dağların, bayırların ve ovaların yeşerip hayat bulaması nasıl dağlarda kümelenen bulutlardan yağacak yağmurlara bağlıysa, aile hayatının devamı da erkeğin kadına besleyeceği sevgi ve şefkat duygularıyla hayat bulur...

Erkeğin kadına karşı taşıdığı duygular aile hayatının ruhunda bunca etkin iken, kanunu erkeğin aleyhine bir silah ve kırbaç olarak kullanabilmek mümkün müdür

İslam "mertliğe sığmayan" boşamalara karşıdır; yani bir erkeğin evlilik akdine imza attıktan ve müstakbel eşiyle bir süre müşterek bir hayat sürdürdükten sonra başka heveslere kapılara eşini yüzüstü bırakıp gitmesine şiddetle karşıdır. Ancak İslam'a göre çözüm yolu "mertlik nedir bilmeyen böyle bir erkeği" karısıyla birlikte olmaya zorlamak da değildir. Bu tür bir "birliktelik" aile hayatının tabii kanununa aykırıdır.

Kanun gücüyle ve mahkeme cebriyle kocasının evine geri döndürülen bir kadının bu evi askeri açıdan işgal edebilmesi mümkündür. Ancak bu evin "hanımı", kocasından aldığı sevgi ve ilgiyi şefkate çevirip çocuklarına aktaran damarı durumdaki "anne"si olması imkansızdır artık...Keza bu durumdaki bir kadının sevgi ve ilgiye ihtiyaç duyan vicdanının tatmin ve rızaya kavuşması da mümkün olmayacaktır.

İslam, namertliğin ve namertçe boşamaların ortadan kalkması ve erkelerin erkekliğe sığa ve mertliğe yakışır bir şekilde hanımlarını ağırlayıp onlara hoşça geçinmelerini sağlamak için ziyadesiyle çaba sarf eder. Ne var ki kadını "namert bir erkeğin yanında zorla tutma"yı ne bir kanun koyucu olarak kendisine, ne de aile yuvasının merkezi ve duygular arası köprüsü durumundaki kadına yakıştırmaz.

İslam'ın yaptığı, batı ve batı hayranlarının yapmış ve yapmakta olduklarının yapmış ve yapmakta olduklarının tam karşı noktasına yer alır. İslam namertlik,

vefasızlık, sadakatsizlik ve şehvetperetliğe sebep olan unsurlara karşı şiddetle savaşır, fakat hiçbir zaman kadını bir "namert ve vefasız"a zorla yamama yoluna gitmez. Batılılarsa hem erkeğin namert, vefasız, kadın düşkün ve şehvetperest olmasına yol açan sebepleri günden güne artırmakta; hem de kadını namert, vefasız ve şehvetperest ereğe zorla yamamaya çalışmaktadır...

Namert erkekleri hiç bir zaman eşlerini alıkoymaya zorlamayıp onlara bu hususta karar hürriyeti tanıyan; ancak insanlık ve mertlik ruhunu diri tutabilmek gayesiyle elinden gelen hiçbir şeyi de esirgemeyen İslam'ın pratikte "mertliğe aykırı boşanmalar"ın önemli ölçüde azalmasına yardımcı olduğunu; buna karşılık bu tür meselelere önem dahi vermeyen ve bütün mutlulukları ancak kaba kuvvet ve süngü ucundan bekleyenlerinse bu alanda çok az bir oranda başarı sağlayabildiğini görmekteyiz.

Geçimsizlik ve News Week dergisinin deyişiyle "gününü gün etme" maksadıyla kadınların başvurusu üzerine vuku bulan boşanmalar bir yana dursun; erkeklerin şehvetperestlikleri sebebiyle gerçekleşen boşanma vakıaları da bizim buradakinden daha fazladır.

Ailevi Barış, Tabiatı İtibarıyla diğer Barışlardan Farklıdır

Kadınla erkek arasında barışın hakim olması gerektiği tartışılmaz bir zarurettir. Ancak, evlilik hayatına hakim olması gereken barış; iki iş arkadaşı, iki ortak, iki komşu veya komşu iki devlet arasında var olması gereken barıştan çok farklıdır.

Karı-koca hayatına hakim olması gereken barış, ana-babayla evlatlar arasında var olması gerekme barış gibidir. Bu ise fedakarlık, feragat, birbirinin kaderini paylaşma, ikilik duvarlarını yıkma, onun mutluluğunu kendi mutluluğu olarak kabul etme, onun derleriyle kendi derdiymişçesine ilgilenmeyle özdeş bir barıştır.

İki iş arkadaşı, iki ortak, iki komşu veya sınır komşusu iki devlet arasındaki barıştan farklı bir barıştır bu...
Söz konusu barışlar, taraflar arasında "saldırmazlık" ve "birbirinin haklarına ve sınırlarına tecavüzde bulunmama" şarlarından ibarettir. Hasım iki devlet arasındaysa "silahlı barış" bile kafi gelmektedir.

Üçüncü bir güç müdahalede bulunur ve hasım iki ülke arasındaki sınırlara yerleşerek tarafların çarpışmasına engel olursa barış sağlanmış olmaktadır. Çünkü siyasi barışın "saldırmazlık" ve "tecavüzde bulunmama" dışında bir anlamı yoktur zaten.

Alevi barışsa siyasi barıştan farklıdır. Ailevi barışta "sarsılmazlık" antlaşmasında bulunmak ve birbirinin haklarına tecavüz etmemek yetmez.
Silahlı barış kuvvetleri burada hiçbir işe yaramaz.

Bunların çok ötesinde ve çok daha sesli şeylere ihtiyaç vardır bu barışta... Ana-babayla evlatlar arasında "saldırmamazlık"tan öte bazı şeylere gerek olduğu gibi; burada da ruhlar arası bir birlik, beraberlik ve bütünleşme tahakkuk bulmalıdır. Ancak, batı dünyada, tarihi -ve muhtemelen bölgesel- bazı faktörler sebebiyle duygu ve hissiyat denilen şeye -hatta aile atmosferinde bile- maalesef yabancı durumdadır. Batılı için ailevi barışla siyasi veya sosyal barış arasında hiçbir fark yoktur.

Batılı, sınırlara silahlı barış kuvvetleri yığmak suretiyle iki ülke arasında barışı sağladığı gibi, kadınla erkek arasına da adliye gücünü koyarak barış sağlamak istemektedir.
Oysa ki aile hayatının temeli, aradan sınırların kaldırılması esasına, ayrılık ve gayrlığın tamamen kaldırılmasına, vahdete ve "bir"liğe dayanır... Batılı henüz bunun farkında değildir...

Batı hayranları, batılıları ailevi hususlardaki yanlışlıkları cihetiyle uyaracak ve kendi -doğunun- değerleriyle övünecekleri yerde onların rengine bürünebilmek ve onalar benzeyebilmek için öylesine bir telaş içindedirler ki kendilerini bile unutuvermişlerdir. Ancak bu kendine yabancılaşma çok sürmeyecektir... doğunun kendi kimliğini bularak boynundaki batı esaret zincirini parçalayacağı; kendi hür düşünce ve kendi hür hayat felsefesiyle yaşamayı tercih edeceği gün yakındır...

Meselenin bu noktasında iki konuyu önemle hatırlatmakta fayda var:

İslam, Boşamada Caydırıcı Her (Meşru) Faktörü Olumlu Karşılar
1- Önceki konularımızı mütalaa eden bazılarının, bizim, erkeğin boşama kararına hiçbir müdahalede bulunulmaması eşini boşamaya niyetlenen bir erkeğin önüne hiçbir engel çıkarılmayarak yolun " bütünüyle" ona açık bırakılması gerektiğini düşündüğümüz şeklinde yanlış bir zanna kapılabilirler.

Hayır... Biz böyle düşünmüyoruz. Söz konusu konularımızda da İslam'ın, yalnızca kanuni zorlama ve cebir konusundaki görüşünü aktardık ve kanundan "erkeğin önüme dikilen bir engel" şeklinde istifade edilmemesini vurguladığını belirttik. Ancak, bu asıl dışında İslam, ereği boşanmadan caydıracak meşru her girişimi olumlu karşılar Nitekim İslam boşanmayı, kesten birtakım kaide ve şartlara bulamıştır ki bunlar tabiatıyla boşanmayı ertelemekte ve genellikle de "vazgeçme"yle sonuçlanmasını sağlamaktadır.

İslam, boşanma konusunda, şahitler ve diğerlerini, erkeği boşamadan vazgeçirmeye çalışmalarını tavsiye etmekle kalmamış; iki akil şahit huzurunda yapılmayan boşanmanın geçerli olmayacağını da bildirmiştir. Yani boşanma sırasında orada olmadı gereken iki adil şahıs, adalet ve takva sahibi oldukları cihetiyle eşlerin boşanmadan vazgeçmesi ve karı koca arasında yeniden sevgi ve samimiyet bağlarının oluşabilmesi için ellerinden beleni yapacaklarıdır.

Ancak boşanma siygasını okuyan mesul şahsın bunu, boşanan eşleri ömründe bir kez dahi görmüş olmayan ve sadece boşanma sırasında bir kez onların ismini duyabilen adil () şahısların huzurunda yapması şeklindeki bugün revaçta olan uygulamanın İslam'ın maksat ve muhtevasıyla uzaktan yakından hiçbir alakası olmadığını da hemen belirtelim.

Bilindiği üzere boşanmanın bugün revaçta olan uygulama tarzına göre boşanma siygasını okuyan mesul şahıs, bunu kendi bulduğu -ve genellikle de boşanana tarafları tanımayan- iki akil () şahsın huzurunda yapmakla ve onlarda sadece tarafların isminden muttaki olmaktadır. "Zevc Ahmet, zevcesi Fatıma... Zevc tarafında vekalete zevceyi huzurunda boşadım"der.

Ancak bu Ahmet ve Fatıma adlı şahıslar kimlerdir Şahit olarak boşanma siygasını dinleyen bu kik adil () şahıs onları bir kez olsun görmüş müdür acaba! Bir gün gelir de aynı şahıslara yine şahitlikte bulunmaları gerekirse, onları gördüklerinde tanıyabilecek ve "Bunlar bizim huzurumuzda boşamışlardır" diyebilecekleri midir

Tabii ki hayır!...

O halde ne biçin şahadettir bu!

Her neyse erkeklerin boşanmadan vazgeçmesini sağlayabilecek faktörlerden biri de söz konusu "adiller"in varlığıdır (tabii ki yukarıda da belirtildiği üzere İslamî olan doğru usulüyle...). İslam, eşler arasındaki ahd ve bağın başlangıcı olan evlenme akdinde iki adil şahsın bulunmasını şart koşmamış, zira pratikte bir hayır işin ertelenmesine sebep olabilecek faktörün devreye girmesini istememiştir. Ancak boşanmada, yolun sonu olduğu halde, iki adil şahidi şart görmüştür.

Aynı şekilde İslam, kadınların aybaşı rahatsızlığını evlenme akdinin vukuuna engel kılmamış, fakat boşanmayı engelleyici sebepler atasında saymıştır. Halbuki bilindiği üzere aybaşı rahatsızlığı, eşlerin cinsel birleşmesine mani olduğu için daha ziyade evlenmekle alakalı bir hadisedir, boşanmayla değil... Zira boşanma, ayrılığın söz konusu olduğu bir devredir ve eşler için bu devrede herhangi bir ilişki zaten söz konusu değildir.

Meseleye bu açıdan bakarsak aybaşı rahatsızlığının boşanmaya değil evlenme akdine engel faktör olarak ele alınmasının daha uygun olacağı akla gelecektir. Zira daha henüz birbirine kavuşmamış olan yeni evlilerin aybaşı halinde birleşmeden uzak durmak kaidesine riayet etmemeleri ihtimali söz konusudur. Halbuki boşanmada bunun tam tersi bir ortam vardır.

Eşler zaten ayrılmaktadırlar ve ilk bakışta aybaşı rahatsızlığıyla alakasızmış gibi görünen bir vaziyet vardır. Ancak, İslam dini prensip olarak "ayırmak"tan değil, kavuşturmak"tan,"ayrılık"tan değil, "birleştirmek"tan yana olduğu için aybaşı rahatsızlığını boşanmayı engelleyici sebepler arasında saymış, fakat evlilik akdini engelleyici bir sebep olarak kabul etmemiştir. Hatta bazı durumlarda boşanma siygasına izin vermek için üç ay "tarabbus" etmeyi şart koşar.

Bunca engel ve caydırıcı faktörlerden maksadın, boşanma kararının alınmasına neden olan rahatsızlıkların unutulması, sinirlerin yatışması ve eşlerin tekrar bir araya gelmesinin sağlanması olduğu ortadadır.

Üstelik kerahetin erkekten gelmesi ve boşanmanın "ric'i" olarak vuku bulmadı durumunda İslam dini "iddet" denilen muayyen bir vakit belirlemiş, erkeğe mühlet tanımıştır; bu mühlet zarfında erkek rücuda bulunabilir.

İslam evlilik, iddet ve çocukların bakımıyla ilgili bütün masrafları erkeğe yüklemek suretiyle erkek için boşanmayı pratik bir engel olarak ortaya çıkarmıştır. Karısını boşayıp başka bir kadına evlenmek isteyen bir erkek birinci karısının nafakasını ödemeli, ondan dünyaya gelmiş olan çocukların bakım masraflarını karşılamalı, öte yandan yeni evleneceği eşine mehir ödeyip onun ve ondan dünyaya gelecek çocukların geçim masraflarını da üstlenmelidir.

Bütün bunlara bir de annesiz kalan çocukların bakımı eklenince boşanmanın yarattığı manzara erkek için dehşetengiz bir şey olmakta ve kendiliğinden, boşanma kararını önleyici bir faktör durumuna gelmektedir.

Bütün bunlar bir tarafa; İslam, aile yuvasını yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya geldiği yerde hemen bir "aile mahkemesi" kurulmasını ve bir "hakemler heyeti" teşkil edilmesini zaruri görmüştür. Kadın ve erkeğin ailesinden -veya tarafından- birileri temsilci seçilir ve bunlar tarafların problemlerini görüşüp halletmekle görevlendirilirler.

Söz konusu hakemler, tarafların ıslahı için ellerinden gelen gayreti sarf eder, aradaki anlaşmazlıkları giderirler ve eğer daha önceden kadınla ve erkekle yaptıkları meşveretler sonucu eşlerin ayrılmasını doğru bulurlarsa, ayırırlar. Tabii burada, kadınla erkeğin aile ferleri arasında bu hakemliği yapabilecek hassaya sahip kişiler varsa, aileden olmayanlara tercih edilirler,

bu, Kuran-ı Kerim'in Nisa/35'ta buyurmuş olduğu nass'ıdır:
"-Kadın ile kocanın- aralarını açılmasından korksanız, bu durumda erkeğin ailesinden bir hakem, gönderin. Bunlar -arayı- düzelmek isterlerse, Allah da aralarında başarı sağlar. Şüphesiz, Allah bilendir, haberdar olandır."


Keşşaf tefsirinin yazarı, ayetten geçen "hakem" kelimesinin tefsiri hususunda şöyle der: "Hakem olarak seçilecek şahıs güvenilir, kuvvetli bir mantık ve beyan gücüne sahip olmalardır, ıslah ve hakemlik için münasip ve bu işe layık görülen biri olmalıdır.

Bu hakemlerin öncelikle kadın ve erkeğin yakın akrabalarının arasından seçilmesi sebebi, eşlerin akrabalarını, tanıyor ve müşküllerine aşina bulunuyor oluşudur; üstelik onlar akraba oluşları cihetiyle, çiftin arasını bulmayı bir yabacıdan daha ziyade arzu ederler. Öte yandan eşler- sırlarını kendi akrabalarına daha rahat açarlar; bir yabancıya söylemekten kaçındıkları problemlerini kendi yakınlarına söylemekte sakınca görmezler.

Bu hakemler heyetinin teşkilinin farz mı yoksa müstehap mı olduğu hususunda ulema muhtelif görüşler beyan etmektedir. Araştırmacılar, bunun farz olduğunu ve devletin görevi sayıldığını söylüyorlar şehit Sabi, Misali'nde yukarıda anlatıldığı şekliyle hakemliğin farz olduğunu ve devlet mesullerinin daima bu usul üzere yürümekle mükellef bulunduğuna dair sarih fetva vermiştir.

El-Menar Tefsirinin yazarı Seyyid Muhammet Reşit Rıza,hakemliğin farz olduğuna dair görüşünü belirttikten sonra ulamanın bu konudaki "farz mıdır, müstehap mıdır" şeklindeki cidalini eleştirerek şöyle der: "Halihazırda Müslümanlar arasında bu prensip uygulanmamakta ve insanlar onun sayısız faydalarında mahrum bulunmaktadırlar. Her gün sayısız boşanmalar vuku bulmakta aileler ihtilaf ve ayrılık tohumlarıyla parçalanmakta, ne var ki Kur'an-ı Kerim'in nassı olan hakemlik aslı her nedense bir türlü yürürlüğe sokulmamaktadır.

İslam uleması bütün vaktini bu işin farz mı yoksa müstehap mı olduğu yolunda tartışma ve muhasebeye harcamaktadır. Bir türlü birisi kalkıp ta "Farz veya müstehap... Velhasıl doğru olduğu aşikar olan şu işi pratiğe geçirme yolunda neden bir adım atmıyorsunuz!" demiyor...

Hep diye bütün enerjimizi tartışıp konuşmaya harcıyoruz Bu prensip pratikte uygulanmayacak ve insanlara hiçbir faydası dokunmayacaksa; farz olmuş, müstehab olmuş, ne farkdeder!

Şehit Sani, eşler arasındaki ihtilafları giderebilmek için hakemlerin ereğe tahmil etme hakkına sahip oldukları bağlayıcı şartlar konusunda şöyle der: "Mesela hakemler, kocayı, karısını, falan şehir veya filan evde yaşatmaya mecbur bırakabilir;

veya mesela annesini ya da -varsa- diğer karısını, ayrı bir odada da olsa, onunla yanı evde bulundurmamak; veya karısının, zimmetine geçirmiş olduğu mehrini ona peşinen ödemekle yükümlü kılabilirler"
Kısacası, erkeğin karısını boşama kararını ertelemesine yardımcı olacak her girişim, İslam nazarında doğru ve makbulüdür.

Binaenaleyh daha önceki konularımızda "Ropluluk, yani mahkeme veya topluluğun temsilcisi durumundaki şahısları kocanın, İslam'da şiddetle kınanmış olan boşama kararını geciktirebilecek bir şekilde boşanma hadisesine müdahale hakkına sahip midir" şeklinde gündeme getirmiş olduğumuz sorunun cevabı burada açıkça ortaya çıkmaktadır:

Evet, söz konusu heyet veya mahkeme bu hakka sahiptir. Zira boşanma konusunda alınan kararların hepsi, evlilik hayatının artık gerçekten ölmüş ve taraflar arasında hiçbir vuslat imkanının kalmış olmasından kaynaklanmamaktadır. Başka bir deyişle erkeğin boşanmaya karar vermiş olması her zaman ille de erkeğin kadına duyduğu sevgi duygusunun artık sona erdiği,

kadının aile içindeki tabii konum ve değerini yitirdiği ve erkeğin karısına bakabilecek, bir evliliği sürdürebilecek yeteneğe sahip olmadığı...vb. sebeplere dayanamamaktadır. Bilakis, boşanma kararlarının çoğu ani bir asabiyet ve kızgınlıkla, bir gaflet anında veya yanlışlıkla alınmaktadır.

Kızgınlık ve gaflet sebebiyle alınan kararların pratikleşmemesi yolunda toplumda, her derece ve her vesileyle, gelecek girişimler İslam nazarında olumlu ve makbuldür.

Mahkemeler, topluluğun temsilcisi olarak, tarafları boşanmadan vazgeçirme ve eşler arasında barışı sağlama hususunda mahkeme çabalarının sonuçsuz kaldığını bizzat resmen ibraz etmedikleri sürece boşanma bürolarını boşama işlemlerine başlamaktan men edebilirler. Mahkeme, boşanmak isteyen tarafları barıştırmak için elinde gelen gayreti sarf eder; bu çabalardan sonra, eşler arasında barışı sağlayabilmenin imkansız olduğu mevzuyu mahkeme heyetine yakinen ispatlamış olduktan sonra mahkeme

"taraflar arasında barış ve yeniden beraberliği sağlamanın imkansız olduğu"na dair karar alır ve bu karar resmi olarak boşanma bürolarına ibraz edilir -boşanma büroları da ancak bu resmi ibraza dayanarak boşanma işlemlerine başlayabilir.
Kadının Eve Emeği Geçmiştir2- Bu konuda ele alınacak ikinci nokta da, mertliğe sığmayan boşamaların aile yuvasını darmadağın ediyor olmasında başka bizzat kadın için de, gözerdi edilmemesi gereken birtakım özel meseleler doğurmasıdır.

Kadın canı gönülden bir samimiyetle kendisini yıllarca evine adıyor, kocasına adıyor; onunla kendisi arasında hiçbir ayrılık-gayrlılık gözetmediğinden onun evine çeki düzen vermek gayesiyle çalışıp çabalıyor, fedakarlıklara katlanıyor...

Bir avuç sosyetik şehirli hanımlar dışında ev hanımları genellikle evin bütün işlerini bizzat görmekte; her zahmet ve meşakkate bizzat katlanmakta, yiyecek, giyecek vb. Ev masraflarında gayet tutumlu davranmakta -hatta kimi zaman kocalarının bu yüzden itirazına maruz kalmakta- ve sırf harcama olmasın diye eve hizmetçi tutmak istemeyerek bütün işeri tek başına görmektedirler.

Bütün enerjilerini, gençliklerin ve sağlıklarını evlerine, yuvalarına ve gerçekte kocaları uğruna feda etmektedirler...
Şimdi şöyle bir düşününüz: Böyle bir kadının kocası, onunla aynı yastığı baş koyduğu yıllarca müşterek bir hayattan sonra karısını boşayıp yeni bir evliliğe hevesleniyor.

İlk karısının bütün bir ömrüne, gençliğine ve rüzgara savurduğu nice arzularına mal olan, sıhhati pahasına, adisiyle tırnağıyla kurmuş olduğu yuvaya başka bir kadın gerilemeye yelteniyor... Daha açık bir deyişle, seki karısının emekleri sayasında yeni karısıyla zamparalık edip keyif çatmak istiyor... Bu durumda yapılması gereken nedir...

Burada söz konusu olan, yalnızca bir aile yuvasının yıkılıyor olması ve karı koca bağlarının kopması değildir ki "kocanın namertliği evliliği ölünüdür; onu namert bir erkeğe zorla yüklemek kadının tabii değer ve makamını alçaltmış olur" denilebilsin!...
Başka bir mesele daha söz konusudur burada: Kadının yuvası elinden alınmakta, çektiği onca zahmet, katlandığı birçok meşakkat, verdiği birçok emek ve hizmet bir anda boşa gitmekte, rüzgara savrulmaktadır...

Koca, aile, düzen-dirlik, aile hayatının sönüp gidivermesi hele şöyle dursun; her İnsan başını sıkacak bir yuvası olsun ister; kendi elleriyle kurup emek verdiği yuvasını elbette ki her insan sever... Bir kuş bile kendi kurduğu yuvasından uzaklaştırılmak istediğinde yuvasını müdafaaya girişirken; bir kadının kendi yuvasını korumaya nasıl hakkı olmaz... Bunu yapmaya kakışan bir erkek apaçık zulüm işlemiş değil midir
İslam bu konuda ne gibi tedbirler almıştır acaba

Bizce bu, önemle üzerinde durulmadı gerekme bir müşküldür işte. Mertliğe yakışmayan boşanmaların sebep olduğu rahatsızlıkların çoğu buradan kaynaklanmaktadır... Boşanma, işte bu gibi hallerde sadece evliliğin iptali değil, kadının iflası ve yok oluşu da olmaktadır aynı zamanda.
Ancak,

daha öneki soruda da değinmiş olduğumuz üzere ev ve yuva meselesiyle boşanma meselesi iki ayrı müşkülden ibarettir, bu ikisini birbirinden ayırmak gerekir. İslam ve İslamî hükümler açısından hallolunmuş bir meseledir bu. Söz konusu mesele İslamî hükümlere vakıf olmama ve erkeklerin, kadın vefa ve iyi niyetliliğini kötüyle kullanmaları sonucu çıkmıştır ortaya...

Daha açık bir deyişle kadınlar ve erkeklerin; kadının evde yaptığı işler ve eve verdiği hizmetlerle emek ve hizmetlerin ürününün erkeğe ait olduğu şeklindeki yanlış zanlar böyle bir problemin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Erkeğin tıpkı bir köle veya uşak gibi kadına emirler yağdırmaya hakkı olduğu; kadının da bu emirlere harfiyen itaat etmekle yükümlü bulunduğu sanılmaktadır.

Halbuki daha önce de defalarca vurgulamış olduğumuz gibi kadın işi ve emek açısında tamamen hürdür, yaptığı işin ürünü sadece kendisine aittir ve erkek, bir patron veya bir işveren gibi onun başına dikilme hakkına sahip değildir.

İslam dini, kadına iktisadi hürriyet vermek, üstelik onun ve çocuklarının geçim masraflarını erkeğe yüklemiş olmakla; kadını mal-mülk, servet ve insanca bir yaşam düzeyi için gerekli imkanlar açısından erkekten müstağni kılma ve -muhtemeller vuku bulacak- bir boşanma ve ayrılmanın kadına bu -maddi- hususlarla ilgili birtakım "tedirginlikler"e yol açmasını önlemek istemiştir.

Kadın, evi-barkı için kendi hazırlayıp kendi temin ettiği şeylerin tamamının yine kendisine ait olduğunu hissedebilmelidir. Zira bunlar onundur ve erkeğin bunları ondan olmaya da hakkı yoktur. Bu tür "tedirginlikler", kadının koca evinde çalışmak zorunda olduğu, emeklerinin mahsulünün kendisine değil kocasına ait bulunduğu şeklindeki bir görüşün hakim olduğu rejimlerde vardır. Aynı konuda bizim halkımızın taşıdığı tedirginlikler de genellikle İslam hükümlerini bilinmemesinden kaynaklanmaktadır.

Bu tedirginlik ve rahatsızlıkların diğer bir sebebi de erkeğin kadının vefa ve sadakatini su istimal etmesidir. Kimi kadınlar bu konudaki İslami hükmü bilmediklerinden değil, bilakis, kocalarına güven duyduklarından ötürü evde kalmakla ve fedakarlıkta bulunmaktadırlar.

"Benimdi,senindi" gibi ayrılık-gayrılıklara yer vermemek, evlerinde bu tür hesaplara tenezzül edildiğini görmek istememektedirler. Bu cihetlerdir ki kendilerinin tanımış olduğu fırsatları kollama gibi gün gelir, bir de bakarlar ki bütün bir ömür bir vefasıza harcamış ve İslam'ın kendilerine yeterince tanımış olduğu fırsatları kaçırmışlardır...

Bu gibi hanımlar, "sevginin ancak karşılıklı olduğunda güzel olacağı"nı bilmelidirler. Eğer kadın mal-mülk biriktirme ve kendine ait bir ev kurup döşeme gibi şer'i hakkında feregatta bulunarak, bunu yerine bütün enerjisini erkeğine hediye ediyorsa; karşılığında "Bir selamla selamlandığımızda siz onda daha güzeliyle selam verin, ya da aynıyla karşılık verin...

" hükmü gereğince erkeğin de yanı oran da veya daha fazla olarak kadın için feragatte bulunması, onunda daha fazlasını hanımına hediye edip bağışlaması gerekir. Vefalı erkeklerde sık görülür bu; eşlerinin katlandığı birçok meşakkat ve göstermiş oldukları feragatlere karşılık onlar da eşlerine kıymetli bir eşya, ev veya kendi namlarına olacak benzeri değerli şeyler hediye ederler.

Kısacası anlatmak istediğimiz şey şudur: Kadının -muhtemel bir boşanma durumunda- evsiz barksız kalması, boşanma kanunuyla ilgili bir problem değildir, boşanma kanununun değişmesi bu problemi halletmez. Kadının ekonomik açıdan bağımsız olup olmamasıyla ilgili bir problemdir bu; İslam bu meseleyi tamamen halletmiştir.

Buna karşılık bizim de bu meseleyle karşı karşıya kalmış olmamızın nedeni, kiminin de gafil ve safdil bulunuşudur. Eğer kadınlar İslam'ın bu sahada kendilerine tanımış olduğu hak ve fırsatları öğrenir ve kocaları uğruna fedakarlık ve feragatte bulunma hususunda bu kadar safdil davranmazlarsa mesele kendiliğinden çözüme kavuşmuş olacaktır.

Boşanma (V) Hatırlanacağı üzere geçen bölümde boşanmayla birlikte gelen tedirginlik ve rahatsızlıkların iki açıdan vuku bulunduğunu söylemiştik: 1- Mertliğe sığmayan; bazı erkeklerin vefasızlık ve namertliğinden kaynaklanan boşanmalarla, 2- Bazı erkeklerin, evliliğin devamının imkansız olduğu, eşler arasında paylaşılabilecek hiç bir müşterek kalmadığı halde birlikte yaşamış olmak için değil de, sırf kadına işkence

çektirmek gayesiyle namertçe bir davranış sergileyerek, kadını boşamaya yanaşmamasıyla.
--------------------------------------

-Ar. Bekleme, tedirginlik ve endişe içinde bekleyip -Çev.-
-İslami fıkha has olan bu terini orijinal haliyle, yani İslamî haliyle vermeyi doğru buldum. Lügat olarak "geri dönebilir" anlamına gelen terim, hülle merhalesine varmamış, tarafların yenicen visali mümkün olan bu boşanma dönemlerindendir, talakı ric'i denilen bu boşanmada "rücu" edip yeniden birleşmenin özel, ancak kolay şarlar vardır -Çev.-


-Şehit Mutahhari'nin bu nakli,tanınmış arif şiar Baba Tahir'in "Çe hoş bi mehribani ez da ser bi/ke yek set mehribani derdi-i ser bi" beytinden alınmış; beytin tamamı şöyle "sevgi, karşılıklı olunca güzel ama / Tek taraflı sevgi püskülle bela!" -Çev.-
-Nisa/86