İSLAM'DA KADIN
 



HARAM OLAN,KENDİNİ KAYBETMEKTİR,FÖTR ŞAPKA DEĞİL


Bize -din adamları kastediliyor (çev)- kimi zaman aşağılayıcı ve alay edici bir tavırla gelip sorarlar: "Efendim, ayak üstü durarak yemek yemenin şer'i hükmü nedir Çatal kaşıkla yemeye ne buyruluyor... Fötr şapka giymek haram mıdır acaba Yabancı dillerdeki kelimeleri kullanmak haram mıdır İslam'da"!...

Bu gibilerine, İslam'ın, söz konusu ettiği mevzularda ille de özel bir hüküm belirtmiş olmadığını söylüyor ve diyoruz ki: "İslam, yemeğinizi ille elinizle yiyin demediği gibi, ille kaşıkla yiyin de dememiştir. İslam'ın bu konudaki prensibi "temizliğe riayet et, sağlık kurallarına uy" şeklindedir.

Ayakkabı, şapka vb... giyim kuşam konusunda da İslam özel bir moda getirmiş değildir. Keza İngilizce, Japonca veya Farsça dilleri de İslam nazarında birdir.Ancak...İslam'ın üzerinde durduğu nokta başkadır....

İslam, karakterini kaybetmenin, kişiliğini yitirmenin haram olduğunu söyler... Çarpılmışlık, körü körüne taklitçilik, başkalarında erime, mahvolma ve asimileye uğrama haramdır İslam'da...

Yılan karşısında büyülenen tavşan misali, yabancılar karşısında büyülenmek, ecnebinin ölü eşeğini katır sanmak, onların yanlışları ve bedbahtlıklarına "çağın olgusu" yaklaşımıyla sarılmak, İranlının cismi, ruhen, dış ve iç yapı itibariyle batılılaşması gerektiğine hükmetmek haramdır...Üç-baş gün Paris'te kaldıktan sonra "r" harfini "g" şeklinde telaffuz etmek ve "gidiyorum" yerin "gidiyorum" demeye çalışmak haramdır.


"ÖNEM DERECESİ"MESELESİ


3- İslam'a, zamanın gereklerine intibak edebilme yeteneği kazandıran hususlardan biri de bu dinin hükümlerinin akla uygun olma özelliğidir. İslam kendisine uyanlara, onun bütün hüküm ve emirlerinin bir dizi yüce maslahatlardan kaynaklandığını bildiri. Öte yandan bizzat İslam'da maslahatların ehemmiyet dereceleri de sarih bir şekilde izah ve tespit edilmiştir.

Meselenin bu yönü de gerçek İslam uzmanlarının, birbirinin aksi yönünde ortaya çıkan muhtelif maslahatlar konusunda işini kolaylaştırmaktadır. İslam bu gibi konularda uzman ulemanın, maslahatların ehemmiyet derecesini ölçmesine izin vermiştir.

Yine İslam'ın ilgili konudaki kılavuzluklarını da göz önünde bulundurarak "daha önemli olan maslahatı" tercih etmesine izin vermiştir. Fakihler arasında buna "ehem ve mühim" kaidesi denilir. Bu konuda verilebilecek pek çok örnek var, ancak mevzunun dağılması için şimdilik bu örenlerden vazgeçmek durumundayız.



"VETO"HAKKI TAŞIYAN KURLALAR


4- Bu dine aksiyon ve intibak yeteneği kazandıran ve onun sürekli canlı ve hareketli olmasını sağlayan özelliklerden biri de, bu dinde, görevi, diğer kanun ve kuralları ve onarın işleyişlerini kontrol ve tashih etmek olan bir dizi kanunların varlığıdır.

Fıkıh dilinde bunlar dan "hakim, egemen, hükmeden kurallar" şeklinde söz edilir ki, bütün fıkha egemen olan "lahere" ve "lazarar" kaideleri bu cümledendir.

Bu dizi kurallar, daha önce de belirtmiş olduğum gibi, diğer kuralları kontrol ve onların tatbikine nezaret ederler. Başka bir deyişle İslam, diğer kuralları kontrol ve onların tatbikine nezaret ederler. Başka ir deyişle İslam, diğer kurallar karşısında bu kurallara "veto yetkisi" tanımıştır. Söz konusu kuralların da epeyce uzun bir hikayesi var ki, bu teferruatlara burada değinebilmek mümkün değil.
DEVLET BAŞKANIN YETKİLERİ


Buraya kadar söylediklerimize ilaveten bu dine son ve ebedi din özelliği kazandıran birtakım fevkalade malzemeler daha vardır ki bunlar, mukaddes İslam binasının harcı ve tuğlası olmuştur adeta. Merhum Ayetullah Naini ve Allame Tabatabai hazretleri bu konuda daha çok İslam'ın, "salih İslami devlete devretmiş olduğu yetkiler" üzerinde durmaktadır.


İÇTİHAD PRENSİBİ


Pakistanlı İkbal "içtihat, İslam'ın aksiyon ve hareket gücüdür" der. Yerinde bir tespittir bu. Ancak burada önemli olan, İslam'ın "içtihat kabul edici" bir din olma özelliğidir. İslam yerine başka bir şey konulacak olursa içtihadın ne kadar zor olduğu, hatta içtihat kapısının kapanı verdiği görülecektir.

Asıl mesele, bu fevkalade yüce ilahi dinin hamurunda var olan ve ona, medeniyetin kaydettiği ilerlemelere uyum sağlama özelliği kazandıran sırların neler olduğudur.

İbn-i Sina, "Şifa" adlı eserinde içtihadın zaruretini bu asla binaen beyan eder ve şöyle der: "Zaman sürekli değişmekte ve daima yeni meseleler ortaya çıkmakta. Öte yandan İslam'ın genel prensip ve hükümleri sabit ve değişmez nitelikte. Bu nedenle her zaman ve her çağda İslam'ın hükümlerini iyice bilip çağın yeni meselelerini de göz önünde bulundurarak müslümanların problemlerini çözümleyebilecek uzman kişilere ihtiyaç vardır.

İran anayasasının sonunda da "Her asırda, beş kişiden az olmayacak ve yaşadığı çağın özellik ve hadiselerine de vakıf bulunacak bir müçtehitler heyeti, çıkarılacak kanunlara nezaret eder" ibaresi eklenmiştir. Bu maddeyi anayasaya ekleyen kanun yazarının gayesi şudur: "Tutucu" ve "cahil" olmayan zaman sürecinde gelişme ve terakkilere karşı çıkmayan ve başkalarından emir almayıp ecnebilere tabi bulunmayan şahıslar, memleket kanunlarını sürekli denetlemelidirler.

Bu arada içtihadın gerçek manasının, İslami meselelerde tam anlamıyla teknik bir uzman ve bilir kişilik demek olduğu bilinmelidir. Herhangi bir medresede birkaç gün ders almış bulunan her mektep firarisinin müçtehitlik yapamayacağını da hemen belirtmekte fayda var.

İslami meselelerde uzman olma ve bu meselelerde görüş belirtme salahiyeti taşıyabilmek için, mübalağasız bir deyimle, bütün bir ömrü bu işe ayırmak gerekir. Bu da yetmemekte, şahsın güçlü bir yetenek taşıması ve ilahi yardımlara mazhar olması şartı da doğmaktadır.

İhtisas ve içtihaddan da öte; İslami meselelerde görüş öne sürecek ve bu konularda görüşlerine başvurulabilecek kimselerin azami ölçüde bir takvaya sahip olmaları da elzemdir.

İslam tarihi, ilmi ve ahlaki seviye açısından fevkalade iler olmalarına rağmen İslami konularda bir görüş öne sürmek istediği sırada -küçük bir hata yaparım korkusuyla- yaprak gibi titreyen nice alimlerle doludur.Sohbetimizi bu meselelere kadar uzatmak zorunda kalmış olmamız cihetiyle okuyucunun affına sığınıyoruz.


5.BÖLÜM


KUR'AN NAZARINDA KADININ İNSANİ MAKAMI


İslam, kadını nasıl bir varlık olarak değerlendirmektedir acaba Haysiyet ve insani yücelik açısından onu erkekle eşit mi görmekte, yoksa onun erkekten aşağı olduğuna mı hükmetmektedir Bahsimizin bu bölümünde yukarıdaki soruları cevaplandırmaya çalışacağız.

AİLE HUKUKU HUSUSUNDA İSLAM'IN ÖZEL GÖRÜŞÜ


İslam'ın, kadın ve erkeğin aile hukuku hususunda özel bir görüşü olduğunu ve bunun, 14 asır önce ve günümüz dünyasında olup bitenlerden farklı bulunduğunun belirtmek gerekir.

İslam, kadın ve erkek için bütün durumlarda bir tür haklar, bir tür vazifeler ve bir tür cezalar belirlemiş değildir. Bazı hak, vazife ve cezaları erkeğe, bazılarını da kadına uygun görmüştür. Binaenaleyh bazı konularda kadınla erkek için benzer bir durum tespit etmiş, bazı konularda ise farklı vaziyetler öngörmüştür.

Neden Hangi sebeplerle binaen böyledir bu Sebep, pek çok okul gibi İslam'ın da kadın konusunda aşağılayıcı bir takım görüler taşıması mıdır Kadını cinsiyet itibariyle aşağılık bir yaratık olarak görmesi midir Yoksa bunun başka bir sebebi ve apayrı bir felsefesi mi vardır.

Batı sistemlerinden yana olanların muhtelif yazı, konuşma ve kitaplarında İslam'ın mehir, nafaka, boşanma, çok kadınlı evlilik vb. hususlardaki hükümlerinden, kadını aşağılayıcı hükümler olarak söz ettiklerini defalarca görmüş, okumuş veya duymuşsunuzdur.Bunlar bu hükümlerin adeta hiçbir makul sebebe dayanmadığını ve bu hükümlerde tek yönlü bir şekilde erkeğe taraf çıkıldığını göstermeye çalışır sürekli...

20. yüzyıl öncesi dünyasında mevcut bütün kanun ve kurallar, cinsiyet olarak erkeği kadından daha sütün tutma yolunda bir anlayışa dayandığını ileri sürerler. Kadına, erkeğin faydalanması ve zevkini tatmin edebilmesi için yaratılmış bir mahluk gözüyle bakıldığını söylerler. İslam hukuk sisteminin de erkeğin menfaati mihveri etrafında dönüp durduğunu iddia ederler.

"İslam ereklerin dinidir. Kadını tam bir insan olarak tanımamış ve onun hakkında, bir insan için gerekli olacak hak ve hukuku tayin etmemiştir. İslam dini kadını da tam bir insan olarak tanımış olsaydı erkeğin birden fazla evlilik yapmasına izin vermezdi. Boşanma hakkını erkeğin iradesine bırakmazdı.

İki kadının şahitliğini bir erkeğin şahitliğine eş tutmazdı. Aile reisliğini erkeğe bırakmazdı. Kadının miras hakkını, erkeğin miras hakkının yarısı olarak tayin etmezdi. Kadın "mehir" adı altında fiyat biçmezdi; ona sosyal ve ekonomik bağımsızlık tanırdı. Onu erkeğin nafakasına muhtaç ve onun cüzdanına bağımlı kılmazdı.

Bütün bunlar İslam'ın kadın konusunda aşağılayıcı ve horlayıcı görüşler taşıdığını belirtir; onu erkek için bir araç ve basamak mesabesinde gördüğünü gösterir" derler.Keza, "İslam eşitlik dinidir. Başka konularda eşitliği esas almıştır. Fakat kadın erkek hususunda bunu yapmamış ve bu ikisini eşit görmemiştir" derler.

Yine, "İslam, erkeğe hukuki ayrıcalık ve imtiyazlar tanımıştır; aksi takdirde yukarıdaki ayrılıklı kanunları koymazdı" derler.
Yukarıdaki görüşleri öne süren beyefendilerini istidlallerinin Aristo mantığıyla ifadesi şudur: "Eğer İslam, kadını tam bir insan olarak görmüş olsaydı ona erkekle eşit ve benzer haklar tanıması gerekirdi. Halbuki ona tanıdığı haklar, erkeğinkiyle eşit ve benzer değildir. O halde İslam, kadını tam bir insan olarak tanımaz."


EŞİTLİKMİ,BENZERLİKMİ


Bu istidlalin dayandığı temel şudur: Kadınla erkeğin insani şeref ve haysiyet konusunda eşit olması, ikisinin de "aynı" ve "benzer" haklara sahip olmasını gerektirir. Bu durumda, şu felsefi noktayı açıklığa kavuşturmamız gerekir: Acaba kadınla erkeğin insani haysiyet konusunda eşit olması, neyi gerektirmektedir "Eşit hakları"mı,

yoksa "benzer hakları"mı Yani herhangi bir "iş ayrımı" ve "vazife taksimatı" yapılmaksızın bütün haklar her ikisi için de hem "eşit" ve hem "benzer" ve "aynı"mı olmalıdır Kadınla erkeğin insani şeref ve haysiyet açısından eşit olması, insani haklar bakımından da eşit olmasını gerektirdiği ortadadır, bu şüphe götürmez...

Fakat bu haklar "aynı" ve "benzer"de olmalı mıdır acaba Batı felsefesini körü körüne taklit etmeği bir kenara bırakıp biraz da kendi düşüncelerimize güvenecek olursak; "hak eşitliği" için "hak benzerliğinin" de gerekli olup olmadığını araştırmamız gerekir önce...

Eşitlik, ayrıcalık tanımamak demektir; benzerlikse tamamen aynı olmak demektir. Bir baba servetini çocukları arasında eşit şekilde bölüştürebilir; ancak bu bölüştürme eşit olduğu halde pek ala benzer ve aynı olmayabilir.

Mesela muhtelif mallardan müteşekkil bir serveti vardır; hem ticarethanesi hem ziraata müsait arazileri, hem de kiraya verebilecek gayri menkulleri vardır. Bunları kendisi hayattayken çocukları arasında -gerçek değer açısından- eşit bir şekilde paylaştırmak isteyebilir.

Ancak daha önce çocuklarını sınamış ve kimin neye yetenekli olduğunu görmüştür. Bu durumda çocuklardan her birine, kendi yetenek ve başarılılık sahasında mal bırakacaktır. Mesela ticaret ehli olana ticarethanesini, çiftçiliğe yeteneği olana tarlalarını, em lakçılığa yetenekli olana, kiraya müsait gayri menkullerini verecektir.

Nitelikle nicelik aynı şey olmadığı gibi,eşitlikle benzerlik aynı şeyler değildir. İslam kadın ve erkek için "benzer" şeklen aynı hak ve vazifeleri tayin etmiş değildir asla. Ancak İslam kadın karşısında erkeğe ayrıcalıkta tanımamış ve ona hukuki imtiyazlar vermemiştir.

Bütün insanlara "insani haklar" açısından eşit olduğu ilkesinden hareketle kadın ve erkeğe de bu eşitliği uygulamıştır. Şu noktaya çok dikkat etmek gerekir: İslam kadınla erkeğin eşit haklara sahip olmasından yanadır. Ancak birbiriyle "benzer" olmayan bu ikisinin "benzer haklar"a sahip olmasına karşıdır.

Ayrıcalık olmadığı manasını taşımadığı için eşitlik ve eşit olma kelimeleri adeta kutsanmış, manevi bir boyut kazanmıştır. Eşitlik cazip bir terimdir, duyanın üzerine bir saygı ve hürmet uyandırmaktadır. Özellikle "eşit haklar" denilince bu terime duyulan hürmeti artırmaktadır.

"Eşit haklar"! Cidden güzel ve kutsal bir terkip...Fıtratını korumuş bir insanın bu iki terim karşısında saygıyla eğilmemesi mümkün müdür
Bir zamanlar bilim, felsefe ve mantık sahasında dünyanın en iği payesinde yer almışız. Oysa buğun başkalarının " kadın erkek haklarında benzerlik" teorisi " kadın erkek haklarında eşitlik " benzerliği eşitlik yerine bize yutturulmasına seyirci kalıvermişiz!...

Bu, bir pancar satıcısının pancarlarını"armut" adı altında reklam etmesine benzer...İslam kadın için her zaman "benzer haklar"tayin etmemiş. Bu ikisi için"benzer aynı vazifeler"öngörmemiştir elbette!Nitekim bu ikisi için tespit etmiş olduğu teşvik ve cezalar her durumda benzer ve aynı değildir. Ancak İslam'ın kadına tanımış olduğu haklar, değer açısından erkeğe tanınmış olduğu haklardan daha mı aşağıdır Bu sorunun cevabı, daha ileriki bahislerimizde daha etraflıca açıklayacağız.

Meselenin bu noktasında "İslam dinini kimi yerde kadınla erkeğe farklı(benzer olmayan) haklar tanımış olmasının sebebi nedir" sorusu geliyor akla. Her ikisine de neden benzer haklar tanınmamıştırKadınla erkeğin hem eşit, hem bezer haklara sahip olması daha mı iğidir; yoksa benzer değil de sadece eşit haklara sahip olması mı Bu konuyu gereğince inceleyebilmek için her şeyden önce üç noktayı gereğince açıklığı kavuşturmak gerekir.


İSLAMİ DÜNYA GÖRÜŞÜNDE KADININ MAKAMI


Konumuz bu bölümünde, yukarıdaki birinci madde üzerinde duracağız. Her şeyden önce şunu hemen belirtelim ki Kur'an sadece bir takım kanunlar mecmuasından ibaret değildir. Kur'an'ı bir takım ruhsuz ve kuru kanunlar ihtiva etmez asla. Kur'an'da hem kanun vardır hem kanunun ruhu ve hem kural vardır, hem tarih hem öğüt vardır hem yaratılış üzerine mükemmel açıklama ve yorumlar...

Ve daha nice binlerce konu ve mesele...Kur'an- ı kerim bir yerde kanun beyan eder, neyin nasıl yapılacağı konusunda hükümler verir. Bir yerde de varlık dünyasının sırlarını açıklar; yer ve göyün hayvan ve bitki ve insanın; insanın hayatlar ve ölümlerin, izzetler ve zilletlerin, terakki ve izmihlallerin zenginlik ve yoksullukların sırlarından bahseder.

Kur'an bir felsefi kitabı da değildir. Fakat yine bu felsefenin üç ana konusunu teşkil eden insan, toplum ve kainat üzerine kesin görüşler belirtmiştir. Kur'an, izleyicilerine sadece kanun öğretmez. Onlara yalnızca öğüt vermek ve nasihatte bulunmakla yetinmez. Bilakis yaratılış meselesine getirdiği yorumlarla onlara özel bir düşünce tarzı ve dünya görüşü de kazandırır. Mülkiyet, devlet, aile hukuku...vb. sosyal konularda İslam'ın tespit etmiş olduğu kanunların altyapısı; bu dinin yaratılış ve nesneler getirdiği yorumlardan başka bir şey değildir.

1- Yaratılış açısından kadının insani konumu hususunda İslami görüşü.

2-Kadınla erkeğin yaratılışındaki farklılıklar hangi hedeflere yöneliktir Bu farklılıklar , Fıtri ve tabii haklar hususunda erkeğin benzer olmayan bir durum arz etmesine sebep olur mu olmaz mı.

3- İslam kanunlarında ki kadınla erkeğin kimi durumlarda olmayan konumlar kazandıran farklılıkların hikmeti nedirBu hikmetler hala geçerli midir
Kur'an ı kerimde yorumlanmış ve açıklaması yapılmış olan mevzulardan biride kadınla erkeğin yaratılışıdır.

Kur'an bu konuda sukut etmemiştir. Bazı dinsizlerin kadın erkek mevzuunda kendilerinden uydurmuş oldukları bir takım saçmalıkları "İslam'ın kadınları aşağılayan kuralları" şeklinde yutturmasına izin vermemiştir. İslam, çok önceden beri kadın konusunda görüşlerini açıklamış bulunmaktadır.

Kadınla erkeğin yaratılışı hususunda Kur'an-ın görüşleri nedirBunu öğrenebilmek için her şeyden önce , diğer dini kitaplarda konu edilmiş olan "kadınla erkeğin hamuru ve tiğneti"meselesini araştırmak gerekir.

Kur'an nazarında kadın ve erkek aynı hamur ve tiğnetleri aynı mıdır, yoksa farklı mıdırKur'an-ı kerim pek çok ayette bu konuya değinir ve meseleye tam bir açıklık getirir. Kur'an kadının, erkeğin tiğneti gibi bir tıynetten ve onunla aynı hamurla yaratılmış olduğunu vurgular. Kur'an-ı Kerim ilk insan hakkında:"Hepinizi bir babadan yarattık ve onun eşini de kendi cinsinden karar

kıldık."(Nisa)Ve bütün insanlar için de:"Allah sizin için kendi cinsinizden olan eşler yarattı. (Rum) buyurur.Bazı dini kitaplarda "kadının yaratılış mayası erkeğinkinden daha aşağılık ve kötüdür" sözler şeklinde geçmekte. Kimileri kadına tufeyli ve "soldan gelme" gibi boyut verilerek "ilk insan olan Adem'in (s.a)eşi, onun sol tarafındaki uzuvdan yaratılmıştır. "şeklinde ki görüşler öne sürülmekte.

Oysa bunların hiç birine Kur'an'da rastlayabilmek kabil değildir. Binaenaleyh kadının tıynet ve maya açısından aşağılayıp, horlayan görüşlere İslam'da yer yoktur.

Geçmişte var olan ve dünya edebiyatında çirkin izler bırakan aşağılayıcı görüşlerden biri kadının" günah faktörü" olduğu şeklindedir. Bu görüşe göre kadının varlığı şer ve vesvese kaynağıdır; kadın küçük şeytandır. Bu görüşü savunanlar"Erkeklerin işlediği her günahta mutlak kadının parmağı vardır. Erkek yaratılış itibariyle masum ve günahsızdır; onu günah ve suç işlemeye sevk eden kadındır aslında.

Şeytan doğrudan doğruya erkeğe nüfuz edemez, ancak kadın aracılığıyladır ki onu aldatmayı başarır. Yani şeytan kadını vesveseye düşürür kadın da erkeği... İlk insan olan Adem (a.s) in, Şeytanın oyununa gelmesi ve saadet cennetinden kovulmasının sebebi de yine bir kadındır. Şeytan Havva'yı kandırmış, Havva da Adem'in bu oyuna gelmesine sebep olmuştur" derler!

Evet, Kur'an, Adem'in cennet hadisesini anlatmış, ancak şeytan veya yılanın Havva'yı, Havva'nın da Adem'i kandırdığını söylememiştir asla. Kur'an Havva'yı ne bu durumun -cennetten kovulma- sorumlusu olarak görür, ne de onun bu konuda tamamen suçsuz olduğunu zikreder... Kur'an-ı Kerim "Adem'e(a.s) sen ve eşin cennette oturun ve onun meyvelerinden yiyin, dedik" buyurur.

Dikkat edilmesi gereken nokta Kur'an'ın, şeytani vesveseden söz ederken "ikisi" anlamındaki ikili zamiri kullanmış olduğudur. Binaenaleyh mezkur konuyla ilgili haberler Kur'an'da şu ifadelerle geçer:

"Şeytan o ikisini vesveseye düşürdü..."

"Şeytan o ikisini sapıklığa yöneltti..."

"Şeytan her ikisinin karşısında yemin ederek onların hayırlarından başka bir şey istemediğini (sadece iyiliklerini istediğini) söyledi..."
Böylece Kur'an, hala dünyanın bazı yerlerinde artıklarına rastladığımız ve o çağların geçerli düşüncesi sayılan birtakım yanlış görüşlere şiddetle karşı çıktı. kadının, "günah ve vesvese unsuru, küçük şeytan..." gibi çirkin sıfatlarla itham edilmesini kınadı.

Kadını aşağılayıp horlayan görüşlerden biri de, onun manevi boyutuna saldırmadaydı. Bu görüşü savunanlar şöyle diyorlardı:
"Kadın cennete gitmeyecektir; çünkü o, manevi ve ilahi mertebelere ulaşamaz. Allah'ın rızasını kazanma ve O'na yakın olma hususunda erkek kadar ilerleyemez."

Kur'an pek çok ayeti kerimede açıkça ahiret mükafatına nail olmanın cinsiyetle alakalı olmadığını belirtmiştir. İster kadın, ister erkek olsun, bunu ancak iman ve amelin belirleyeceğini bildirmiştir. Kur'an büyük ve kutlu bir erkekten söz ederken onunla birlikte büyük ve kutlu bir kadını da anar daima. Hz. İbrahim (a.s) ve Hz. Adem'in (a.s) eşlerinden, Hz. Musa (a.s) ve Hz. İsa'nın (a.s) annelerinden büyük bir övgüyle söz eder.

Nuh ve Lut (a.s) eşlerinin, kocalarına layık kadınlar olmadığını söyler. Yine Firavunun eşini "Aşağılık bir erkeğin elinde giriftar olmuş büyük ve yüce bir kadın" olarak anmayı da ihmal etmez. Kur'an-ı Kerim bu kıssaları anlatırken kahramanlarını sadece erkekler arasında seçmemiş. Adeta erkekle kadın arasında bir denge kurmuştur.

Kur'an'a, Hz. Musa'nın (a.s) annesinden söz ederken: "Musa'nın annesine, çocuğuna süt vermesini ve -onun başına bir şey gelmesinden- korktuğunda çocuğu suya bırakmasını, bundan da alsa endişeye kapılmamasını, zira onu tekrar çocuğuna kavuşturacağımızı vahy ettik..." buyurur.

Hz. İsa'nın (a.s) annesi Hz. Meryem'den (a.s) söz ederken onun imanda pek iler bir devreye vardığını belirtir. Hatta ibadet ederken meleklerin onunla konuştuklarını, gaybdan kendisi için rızık geldiğini açıklar. Maneviyatta zamanının peygamberini hayretler içinde bırakacak, hatta onu dahi aşacak derecelere ulaştığını söyler. Ve Meryem'in (a.s) Zekeriya'yı (a.s) hayrete düşürdüğünü hatırlatır.İslam tarihi, büyük ve kutlu kadınlarla doludur.

Mesela Hz. Hatice'nin (a.s) makamına ulaşabilecek erkek pek azdır.Hz. Resul-i Ekrem (s.a.a) ve Ali'nin (a.s) dışında maneviyat ve yücelikte Hz. Fatıma't-üz Zehra'nın (s.a) makamına ulaşabilmiş hiçbir erkek yoktur.

Hz. Zehra (s.a), ceddi Resulullah (s.a.a) dışındaki bütün peygamberlerden ve her biri bir imam olan kendi evlatlarından daha üstündür. İslam, insanoğlunun "halktan Hakk'a doğru" olan yolculuğunda kadın-erkek ayrımında bulunmaz.

İslam'ın yolcuyu kadın- erkek olarak ayırdığı yer, insanoğlunun peygamberlik göreviyle vazifelendirdiği "Hak'tan halka doğru dönüş" yolculuğudur ki bu yolculuk için erkeği daha münasip görmüştür.

Geçmişte kadını aşağılayan görüşlerden biri de cinsel inziva veya cinsel çile şeklinde kendini göstermiştir. Bu görüşü savunanlar bekar kalmayı kutsamışlardır. Bilindiği üzere bazı dinler, cinsel ilişkiyi kınar, çirkin ve iğrenç bulurlar. Bu din mensuplarınca, ancak bir ömür boyu bekar kalabilenler manevi makamlara ulaşabilirler.

Dünyaca tanınmış dini liderlerden biri "Bekaret baltasıyla evlilik ağacını kökünden kesin atın!" der. Bu tür dini liderler, "daha büyük bir kötülüğü önlemek maksadıyla evlenme kötülüğüne izin verirler. Yani onlara göre halkın büyük bir çoğunluğu ömrünün sonuna kadar bekar yaşayabilecek iradeye sahip olmadıkları, gerekli sabrı gösteremedikleri için fuhuşa sürüklenebilir ve birden çok kadınla temasta bulunabilirler. Bu durumu önlemek için bunların evlilik yapmalarına göz yummak gerekir!!!

Bu cinsel çile ve bekarlığı kutsama düşüncesinin kökünde "kadına karşı kötümser ve aşağılayıcı bir görüş besleme" yatar. Bu düşünceye sahip olanlar kadın sevgisini büyük bir ahlaksızlık olarak telakki ederler.

İslam bu tür hurafe inançlarla savaştı; böylesine batıl düşünceler var gücüyle karşı çıktı. Evliliği kutsal bir müessese olarak tanımlayıp bekarlığı ahlaki bir rezalet saydı. Kadına -meşru çerçevede- sevgi beslemeyi "peygamber ahlakı" şeklinde tanımladı. Hz. Resul-i Ekrem'in (s.a.a) şu buyruğunu hepimiz duymuşuzdur: "Ben dünyada üç şeyi severim: Güzel koku, kadın ve namaz!"

Bertrand Russell: "İslam dininden başka bütün dinlerde cinsel temayüle karşı az veya çok bir karamsarlık vardır. İslam dini, bazı sosyal gerçekleri göz önünde bulundurarak bu temayüle bir takım sınırlamalar getirmiş, ilgili kanun düzenlemeleri yoluna gitmiş, ancak onu asla kötülememiş ve iğrenç bir şey olarak telakki etmemiştir." der.

Kadın hakkında öteden beri söylene gelmiş olan aşağılayıcı ibarelerden bir de kadının, erkeğin varlığı uğruna ve erkek için yaratıldığını söylememiştir asla. İslam: "Kadınla erkek, birbiri için yaratılmıştır" der:"Kadınlar sizin süsünüz ve elbiselerinizdir, siz de kadınlarınızın süsü ve elbiselerisiniz" buyruğu İslam'ındır.

Şayet İslam kadının erkek için yaratılmış olduğu görüşünü taşısaydı, kanun ve hükümlerine bunu mutlaka yansıtırdı. Ancak İslam, yaratılış hususunda böyle bir görüş taşımamakta, Kadını, erkeğin varlığının bir tufeylisi ve artığı şeklinde telakki etmemektedir. Dolayısıyla kadın-erkek mevzuuyla ilgili hüküm ve kanunlardan bunun izlerine rastlanmamaktadır.

Kadın hakkında eskiden beri var olan horlayıcı ve aşağılayıcı görülerden biri de "kadının erkek için kaçınılmaz bir bela ve şer olduğu" yolundadır.
Kadından erkeklerin pek çoğu faydalanıyor olmasına rağmen yine de kadını horlar, onu kendi bedbahtlık ve zavallılıklarının yegane sebebi olarak görürlerdi. Kur'an-ı Kerim özellikle bu konuda uyarıda bulunmaktadır. Kadının varlığını erkek için bir "iyilik" ve "hayır" unsuru olarak niteleyip onun, erkeğin gönlüne huzur ve sükun verdiğini bildirmektedir.

Kadını aşağılayıcı görüşlerden biri de çocuk yapma hususunda onun pek az payı olduğu şeklindeydi. Cahiliye dönemi Arapları ve diğer bazı milletler, anneyi, çocuğun meydana gelmesinde asıl rolü oynayan erkek nütfesini içinde taşıyıp onun gelişmesini sağlayan bir kap ve mahfaza şeklinde telakki etmekteydi. Kur'an'da "Sizleri bir kadın ve bir erkekten yarattık" ifadeleriyle geçen ayetler ve tefsirlerde açıklanan diğer bir çok ayet-i kerime bu batıl düşünceye son vermiştir.

Buraya kadar ki açıklamalarımız neticesinde İslam'ın, felsefi düşünce ve yaratılış yorumu hususunda kadına karşı herhangi bir aşağılayıcı veya küçültücü görüş taşımadığı, bilakis, bu tür düşünceleri geçersiz ve batıl ilan ettiği bilinmiş oldu. Bu açıklamalardan sonra "kadın ile erkek için eşit, ama benzer olmayan haklar öngörülmesindeki hikmetin ne olduğuna" geçelim şimdi.


BENZERLİK HAYIR EŞİTLİK EVET


Önceki sayfalarda kadın-erkek arasındaki aile hukuk ve münasebetleri mevzuunda İslam'ın kendine has görüşleri olduğunu; bunun 14 asır önceki düşüncelerden olduğu gibi, çağımızdaki çeşitli görüşlerden de farklı bulunduğunu belirttik.

Nitekim İslam nazarında kadınla erkeğin insaniyet açısından eşit iki insan olup olmadığı, aynı şekilde bu ikisinin aile haklarının, değer açısından eşit olup gerektiği konularının tartışma götürmeyecek kadar açık olduğunu hatırlattık. İslam nazarında kadının da erkeğin de birer insan olduğunu ve her ikisinin de eşit insani haklar taşıdığını söyledik.

İslam için mevzubahis olan şey, kadınla erkeğin; birinin kadın, diğerininse erkek olması nedeniyle pek çok konuda birbiriyle aynı ve benzer durumda olmayışıdır. Dünya bu ikisi için aynı değildir; yaratılış ve tabiat bu ikisinin "her açıdan aynı ve bir birine benzer" olmamasını istememiştir. Bu yüzden de çoğu hak, vazife ve cezalandırmalarda aynı durumda olmamaları gerekmektedir.

Batı dünyasında bugün kanun, kural, hak ve vazife açısından kadınla erkek arasında aynı ve benzer bir vaziyet yaratılmak istenmekte. Kadınla erkeğin fıtri ve tabii farklılıkları görmezlikten gelinmektedir. İslam'la batı sistemleri arasındaki görüş farklılığı da bu noktadan kaynaklanmaktadır işte. Binaenaleyh bu gün ülkemizde batı sistemlerinde yana olanlarca tartışılan ana mevzu kadınla erkeğin "eşit haklara sahip olma"sı değil, "her şeyiyle bir ve aynı haklara sahip olması" meselesidir. "Eşit haklar" tabiri, batı taklitçilerinin bu batı matahına yaptırdıkları sahte markadan başka bir şey değildir.

Yazılarımda, konuşmalarımda ve konferanslarda bu sahte markayı dile veya kaleme getirmekten daima kaçındım. Kadın-erkek haklarının aynılığından başka bir şey olmayan bu teoriyi "hak eşitliği" adıyla takdim etmekten her zaman sakındım.

Dünyanın hiç bir yerinde kadın-erkek eşitliği iddiasının mana taşımadığını, geçmişte ve halihazırda mevcut olan bütün kanunların kadın-erkek haklarını eşitlik değeri esasına göre düzenlemiş ve yalnızca benzerliği ortadan kaldırmış olduğunu söylemiyorum.

Hayır. Böyle bir iddiada bulunacak değilim. Bu konuda en mükemmel şahit 20. yüzyıl öncesi Avrupa'sıdır! 20. yüzyıl öncesi Avrupa'sında kadın, kanun ve pratikte insani haklardan tamamen yoksundu. Ne erkekle eşit, ne de onunla benzer ve aynı haklara sahipti... Avrupa'da son yüzyılda kadın adına ve kadın için baş gösteren aceleci bir takım neticesinde kadın, az-çok erkekle benzer haklara kavuşabildi.

Ancak kadının tabii durumu, bedeni ve ruhi ihtiyaçları itibarıyla hiç bir zaman erkekle eşit haklara kavuşamadı. Kadın, eğer erkeğin haklarıyla eşit haklara ve onun mutluluğuna denk bir mutluluğa kavuşmak istiyorsa, "hak benzerliklerin"i ortadan kaldırmak, erkek için "erkeğe göre", kendisi için de "kadına göre" haklar tanımak zorundadır.

Kadınla erkek arasında gerçek mutluluk ve beraberliği sağlayabilmenin tek yolu budur. Ancak u yolla kadın da erkeğinki kadar, hatta daha da yüce bir saadete ulaşabilir, erkekler herhangi bir kandırmaca ve aldatmaca söz konusu olmadan kadınlara kendileriyle eşit, hatta daha fazla haklar tanımayı seve-seve kabullenir.

Aynı şekilde, halihazırdaki halkı Müslüman toplumuzda kadına tanınan hakların erkeğinkiyle eşit olduğu gibi bir iddiada da bulunacak değilim asla . Günümüzde kadın meselesine gereğince eğilinmesi gerektiğini söylemişimdir. İslam'ın kadına tanımış olduğu, ancak tarih boyunca hep geri plana itilen kadın haklarının toplumumuzda kadınlara iade edilmesi lazım geldiğini defalarca hatırlatmışımdır.

Batı yöntemini körü körüne taklit ederek yanlış bir teoriyi cafcafal bir isimle takdim etmeyelim. Kadının doğu modeli bedbahtlıklarına, bir de batı modeli bedbahtlıkları eklemenin insaflıca olmayacağı kanaatindeyim.

Biz, tabiatın kadınla erkeğe tanımış olduğu benzer olmayan durum çerçevesinde, bu ikisine tanınan hak ve yüklenecek görevlerin de benzer değil, her birinin kendi durumuna uygun olarak düzenlenmesi gerektiği görüşündeyiz. Bunun hem adalet ve fıtri hukuka daha uygun, hem de aile saadetinin temininde daha faydalı ve toplumun ilerleyişini sağlama hususunda daha etkin olacağı görüşündeyiz.

Şu noktaya özellikle dikkat etmek gerekir: Biz, kadınla erkeğin fıtri ve insani haklarının tahakkuku ve adaletin icrası için, bu ikisine tanınacak hak ve yüklenecek vazifelerin bazısında "benzerlik" ve "aynılık" olmaması gerektiğini iddia etmekte ve bunun zaruri olduğunu söylemekteyiz. Binaenaleyh bahsimizin bu bölümü tamamen felsefeyle ilgilidir; "hukuk felsefesi" ile ilgilidir.

Başka bir deyişle İslam fıkıh ve kelamın temel rükünlerinden biri olan "adalet ilkesine" ilişkin bir mevzudur bu. İslam da "akılla şeriatın uygunluk" kanununu meydana getiren temel ilk "adalet ilkesin"den başka bir şey değildir.

Yani eğer İslam fıkhı veya en azından Caferi fıkhı açısından, adaletin tahakkuku için falan kanunun şöyle değil de böyle olması gerektiği aksi taktirde neticenin adalete aykırı ve dolayısıyla da zulüm olacağı zulüm olacağı ispatlanacak olursa, meseleyi şer'ân da kabul etmek ve "şeriatın hükmü de budur" demek gerekir. Zira İslam şeriatı, bizzat İslam'ın öğretmiş olduğu temel rükne binaen; adaletten, fıtri ve tabii hukuktan asla uzaklaşmaz.

İslam uleması "adalet" ilkesine gereken yorum ve açıklamayı getirmek suretiyle "Hukuk felsefesi"nin temelini atmış oldular. Ancak muhtemelen, bazı acı tarihi hadiselerin vuku bulması sonucu, kendi başlatmış oldukları bu yolu sürdürebilme imkanı bulamadılar. Sözleşmeli kanunlardan farklı olarak; fıtri ve tabii ilke unvanıyla "insan hakları" ve "adalet" meselesini ilk kez gündeme getiren Müslümanlardır.

Keza akli ve tabii hukukun temelini de yine müslümanlar atmıştır.Ancak, kaderin cilvesi olacak; müslümanlar kendi başlatmış oldukları bu yolu sürdürebilme imkanı bulamadılar. Yaklaşık sekiz yüz yıl sonra Avrupalı bilgin ve filozoflar müslümanların bıraktığı yerden başlamış ve gereken takdiri de onlar toplamıştır.

Mezkur ilim adamları neticede bir yandan içtimai, siyasi ve iktisadi felsefeler kurmuşlar, bir yandan da ferdi ve içtimai sahada milletleri ve insanlar, yaşamının kıymeti ve kendi insani haklarıyla tanıştırmayı başarmışlardır. Bu sayede nice hareketler, akımlar ve inkılaplar meydana getirmiş ve dünyanın çehresini tamamen değiştirmişlerdir.

Müslüman doğu temelini kendi atmış olduğu, akli hukuk meselesinin peşini bırakmış ve devamını getirmiştir. Bence burada, tarihi sebeplerin yanında bölgesel ve psikolojik sebeplerin de rolü olmuştur. Doğuluyla batılı insan arasındaki farklılıklardan biri de doğulunun ahlaka, batılının ise hak ve hukuka eğilimli olmasıdır.

Doğulu, kendi yapısında var olan "doğulu tabiatı" icabı duygulu davranmayı, hissiyat taşımayı, fedakarlık ve büyüklükte bulunmayı, hemcinslerine sevgi besleyip onlara karşı mertlikle davranmayı bir insanlık gereği sayar. Batılı nazarında ise insanlık, kendi hak ve hukukunu tanımayı, onu korumayı ve başkalarına çiğnetmemeyi gerektirir.

Oysa ki insanlık hem ahlaka, hem de hukuka muhtaçtır. Ahlak ve hukukun her ikisi de insan olmanın gereklerindendir. Binaenaleyh ahlak veya hukuk tek başına insaniyet ölçüsü sayılmamakta; ancak ikisi bir araya gelince bu mümkün olmaktadır.

Din-i Mübin-i İslam, ahlak ve hukuka birlikte önem vermiş olmanın imtiyaz ve üstünlüğünü taşır. Fedakarlık, samimiyet ve iyilik gibi vasıflar nazarında nasıl "mukaddes" bir nitelik taşıyorsa; "hak ve hukuk"u bilme ve "hukuku koruma" vasfı da "mukaddes" ve insanidir. Ancak burada bu konuyu açamayacağımızı ve bu kadarla yetinmek zorunda bulunduğumuzu da hatırlatalım.

Velhasıl doğulu psikolojisi sonunda yapacağını yaptı. Başlangıçta hukukla ahlakı İslam dininden öğrendi ve her ikisini de birlikte aldı. Ancak, giderek hukuku bir kenara bırakıp sadece ahlakla ilgilenmeye başladı.

Maksadım şudur: Halihazırda karşımızda hukuki bir mesele vardır; felsefi ve akli açıdan ele alınıp delil ve burhanla çözümlenmesi gereken, adaletin hakikati ve hukukun tabiatıyla ilgili bir meslek vardır. Adalet ve hukuk denilen şey, yeryüzünde herhangi bir kanun koyulmadan önce de vardı. Binaenaleyh kanun koymakla adalet ve insan ve haklarının mahiyetini değiştirebilmek mümkün değildir.

Montesquieu şöyle der: "İnsanoğlu kanun koymadan önce canlılar arasında kanuna elverişli, adilce ilişkiler mevcuttu; bu ilişkiler varlığı, kanun koymaya yol açmıştır. Bu cihetle, bir şeyi meşru sayan veya yasaklayan mevcut kanunlar dışında hiçbir adilce veya zalimce durumun söz konusu olmadığını söylemek; bir daireyi şekil olarak çizmeden önce iç paralel çizgilerine benzer."

Harbbart Spencer "Adalet; duygu ve hissiyata ilaveten, insanoğlunun doğal hukukuyla da iç içedir. Bu cihetle, adaletin harici varlığının da olabilmesi için doğal hak ve ayrıcalıkların da gözetilmesi ve bunlara da saygı duyulması gerekir." der.

Bu düşünceyi taşımış ve taşımakta olan Avrupalı bilim adamı pek çoktur. Hakkında beyanname ve bildiriler düzenlenip "insan hakları" adıyla ortaya konulan bir dizi kanun şeklindeki maddeler, işte bu doğal hukuk teorisinden kaynaklanmıştır. Başka bir deyişle fıtri ve doğal hukuk teorisi; insan hakları bildirileri şeklinde tezahür etmiştir.

Aynı şekilde, bilindiği üzere Montesquieu, Spencer ve diğerlerinin adalet hakkında söylemiş olduğu şeyler, İslam kelamcılarının akli güzellik -çirkinlik ve adalet hakkında söylemiş olduğuyla aynıdır. Müslüman bilginlerden de adaletin "sözleşmeli" bir kavram olduğuna inananlar vardı. Nitekim Avrupalılar arasında da böyle düşünenler olmuştur. İngiliz düşünür Hobbes, adaletin doğal bir hakikat olduğunu inkar eder.


İNSAN HAKLARI BEYANNAMESİ KANUN DEĞİL,FELSEFEDİR


Meselenin gülünç tarafı şu: "İnsan hakları beyannamesi bir meclis ve kural tarafından tesbit edilip onaylanmıştır. Kadın-erkek haklarının eşit olduğu meselesi bu beyannamenin onaylanmış maddelerinden biridir. Bu beyannamenin mezkur maddesinde geçen hüküm gereğince kadınla erkek eşit haklara sahip olmalıdır."!!!

Gülünç bir ifadedir bu... İnsan hakları denilen şeyin muhtevası bir meclis kurulunun elinde midir ki, o meclis veya kurulun bu hakları kabul veya da red yetkisi söz konusu edilsin!İnsan hakları beyannamesinin nitelik bir içeriği "sözleşmeli" değildir ki devletlerin yasama organları bu nitelikleri onaylama veya reddetme hakkına sahip olsun!

İnsan hakları beyannamesi, insanların doğal haklarını; alınması veya verilmesi mevzubahis olmayan, vazgeçilmesi veya vazgeçtirilmesi mümkün olmayan tabii haklarını söz konusu etmiş, bu hakları gündeme getirmiştir.

Bu beyanname, kendi tabiriyle "insanların insanlık haysiyet ve onurunun vazgeçilmez gereği olan, yaratılış ve doğanın güçlü elleriyle insanoğluna bağışlanmış bulunan" bu sebeple de onun bizzat kendisine ait olan haklardan söz eder. Yani -insan hakları beyannamesinin de iddia etmiş olduğu gibi- insanlara bu hakları tanıyan güç ve kudret, onlara akıl, irade ve insanlık haysiyetini veren güç ve kudretten başkası değildir.

Binaenaleyh insanlar, bugün insan hakları beyannamesi denilen metnin muhtevasını kendileri için "tanıma" veya "reddetme" gücüne sahip değildirler. Durum böyleyken "Bu beyanname meclis ve kurallarca tasvip edilmiş, yasama organlarının onayından geçirmiştir" demek de neyin nesi oluyor!
İnsan hakları beyannamesi bir felsefe ve düşüncedir; kanun değil!...

Bu cihetle de yasama organlarının onayına değil; filozof ve düşünürlerin takdirine sunulmalıdır. Yasama organları ve milletvekilleri oylamada bulunarak, oturup kalkarak halk için felsefe ve mantık tayın edemez. Aksi takdirde Einsteine'in ziyafet teorisini de meclise götürüp milletvekillerinin onayına sunmaları gerekir. Ya da mesela diğer gezegenler ve yıldızlarda hayat olduğu teorisini onaydan geçirmek için meclise götürmeleri lazım gelir!

Tabiat kanunlarını sözleşmeli kanunların onayına bırakmak ve bu yolla onların reddi veya kabulüne gitmek mümkün değildir ki! Bu, "Armut ağacıyla elma ağacının aşılanabileceği, ancak armut ağacıyla dut ağacının aşılanamayacağı, milletvekillerinin oylamasından geçirilerek kabul görmüştür" demeye benzer!

Birtakım düşünür ve bilim adamları tarafından ortaya konulan böyle bir beyannameyi her millet almalıdır. Kendi bilim adamları ve hukuk uzmanlarına havale etmelidir. Söz konusu beyanname, gerekli incelemelerden sonra bizzat o milletin uzman ve bilim adamlarınca kabul görüp onaylanacak olursa, mezkur toplumdaki bireyler bunlara kanun üstü gerçekler olarak uymakla yükümlüdür. Aynı şekilde yasama organı da, bu gerçeklere ters düşecek kanunlar koymamakla muvazzaf olur.

Diğer milletler tabiatta böyle bir hak ve hukuk düzeninin bu ölçüler çerçevesinde var olduğundan emin olmalıdırlar. Bunlara riayet etmeleri gerektiğine dair bizzat kanaat getirmelidirler. Bunlar gerçekleşmedikçe söz konusu ilkelere uymakla yükümlü tutulamazlar.

Öte yandan bu tür mevzular, bir takım araç-gerece, laboratuarlara ihtiyacı olan pozitif bilim ve deneyle ilgili meseleler değil ki bunların Avrupalıların tekelinde olduğu söylensin! Mesele "atomu parçalamak değil ki gerekli şifre, formül ve ileri teknolojinin ancak sayılı kimselerin elinde olduğunu söyleyelim.

Felsefe ve mantıkla ilgili bir konudur bu; gerekli araç ve gereçse akıl, zeka ve mantık gücünden ibarettir!Diğer milletler belki felsefe ve mantıkta başkalarını taklit etmek zorunda olabilirler. Kendilerinin felsefi tefekkürden aciz bulabilirler. Ama biz İran milleti bunu yapmamalı ve böyle bir zanna kapılmamalıyız elbet. Biz, geçmişte, felsefe ve mantık sahalarında fevkalade ileri incelemelerde bulunmuş bir milletiz. O halde ne diye felsefi konularda başkalarını taklit edelim ki!

İnsanoğlunun tabii hakları ve adalet ilkesi söz konusu olduğunda, İslam düşünürleri şeriatla aklın mutabıklığı hükmü gereğince "şeriatın da hükmü budur" diyerek kayıtsız şartsız bunu kabul edecek kadar meseleye ehemmiyet verir. Meselenin bu noktasında şer'i teyidi dahi gerekli bulmaz. Bu gün oysa bizler, mezkur "tabii haklar" meselesinin ne derece doğru olduğuna karar verebilmek için meclisteki milletvekillerinin oylamasına gerek duyuyoruz. Bu son derece şaşırtıcıdır.


FELSEFE,ANKETLERLE İSPATLANAMAZ


Daha da komik olanı, kadının insani haklarını incelemek isterken genç kız ve oğlanların oyuna başvurmamız, basın ve yayın organlarında anket formları yayınlamamız ve insan haklarının ne olduğunu, kadınla erkeğin bir çeşit mi, yoksa ayır iki çeşit mi insani hakka sahip bulunduğunu bu anketlerin cevaplarına bakarak anlamaya çalışmamızıdır!

Velhasıl biz "kadının insani hakları" meselesini ilmi ve felsefi bir şekilde ve insanoğlunun doğal hakları esasına dayalı olarak inceleyeceğiz. Bütün insanların doğuştan bir takım haklara sahip olmasını gerektiren ilkelerin, kadınla erkeğin hukuki açıdan benzer durumda bulunmasını da gerektirip gerektirmediği üzerinde duracağız.

Bu gibi mevzularda herkesten daha çok görüş belirtme salahiyetinde haiz olan değerli bilim adamlarımız, düşünür ve hukukçularımızdan da öne süreceğimiz delillere araştırıcı ve eleştirici bir bakışla yaklaşmalarını rica ediyoruz. Bahsimizin reddini ya da kabulünü gösterecek görüşlerde bulunmaları ve gerekçeleriyle bu görüşleri öne sürmeleri bizi memnun edecektir.

Konunun incelemesine geçebilmek için öncelik insani hakların esas ve temel kaynağına değinmek gerekir. Bunu yeterince ortaya koyduktan sonra da kadın-erkek haklarını mütalaa etmek istiyoruz. Bu cihetle konumuza girerken, son yüzyılların kadın-erkek haklarının eşitliği nazariyesiyle sonuçlanan hukuki hareketlerine kısa bir göz atmamamız faydalı olacaktır.


AVRUPA'DA KADIN HAKLARI TARİHİNE BİR BAKIŞ


Avrupa'da 17. Yüzyıldan sonra insan hakları mevzusu konuşulmaya başlandı. 17. Ve 18. Yüzyıl yazarları, insanoğlunun doğuştan kazandığı ve vazgeçilmesi ya da geri alınması mümkün olmayan haklarıyla ilgili görüşlerini büyük bir sebat ve gayretle halk arasında yaydılar. J.J. Rousseau, Volta ire ve Montesquieu, bu yazar ve düşünürlerden birkaçıdır.

İnsan hakları taraftarlarının bu görüşlerini halk arasında yaymalarının doğurduğu ilk pratik sonuç, İngiltere'de yönetici sınıfla halk arasında meydana gelen uzun süreli bir çekişme oldu. Neticede halk, 1988 yılında bir hukuk beyannamesi hazırladı. Bu beyannamede geçen sosyal ve siyasi haklarının bir kısmını elde etmeyi başardı (Tarih-ul Bermale tercümesi, cilt:4, s:366)

Bu fikirlerin halk arasında yayılmasının diğer bir pratik sonucu da Amerika'nın İngiltere'ye karşı başlattığı bağımsızlık savaşlarında kendini gösterdi. İngiltere'nin Kuzey Amerika'daki sömürgesi, kendilerine uygulanan dayanılmaz baskı ve eziyetler sonucu ayaklandılar. Böylece İngiliz sömürüsüne son verip bağımsızlıklarını elde ettiler.

1776'da Filedelfia'da düzenlenen bir kongrede genel bağımsızlık ilan edildi. Bu kongrede yayınlanan bildirinin girişinde şöyle deniliyordu: "Bütün insanlar eşit olarak yaratılmışlardır. Yüce Yaratıcı bütün insanlara yaşama ve hür olma gibi sabit, değişmez ve vazgeçilmez bir takım haklar tanımıştır. Devlet ve iktidarların mevcudiyetinin nihai hedefi bu hakları korumak ve müdafaa etmektir. Devletlerin meşruluğu ve iktidarların geçerliliği, halkın söz konusu devlet ve iktidardan razı olmasına bağlıdır.

" (Bkz: aynı esere, c:2, s:234)Bu gün insan hakları beyannamesi adıyla bilinen beyannameyse Büyük Fransız devriminden sonra yayınlandı. Genel bir takım ilkeleri içeren bu beyanname Fransa anayasasının girişinde yer almış ve bu ülkenin anayasasının değişmez maddelerinden sayılmıştır. Mezkur beyanname bir giriş ve 17 maddeden oluşmuştur. Birinci madde şöyle der:"Bütün insanlar hür doğar, hür yaşarlar. İnsanlar yekdiğeriyle eşit haklara sahiptirler."

19. yüzyılda insan haklarında, sosyal, siyasi ve iktisadi meselelerle ilgili yeni bir takım gelişmeler oldu. Bu gelişmeler, sosyalizmi ve menfaatlerin emekçilere ayrılması, iktidarın kapitalistlerden işçi tabakasına intikal etmesi gerektiği düşüncesini doğurdu.
20. yüzyılın başlarına kadar insan hakları konusunda söylenenleri, iktidarlar karşısında halkların ya da toprak ağaları ve işverenler karşısında çiftçi, köylü ve emekçi sınıfların haklarından ibaretti.

Erkek hakları karşısında "kadın hakları" meselesinin gündeme gelişi, ilk kez 20. Yüzyıla rastlar. En eski demokratik ülke olarak tanınan İngiltere'de, ancak 20. Yüzyıla rastlar.

En eski demokratik ülke olarak tanınan İngiltere'de, ancak 20. Yüzyılın başlarından sonra kadınla erkeğe eşit haklar tanınmıştır! Amerika Birleşik Devletleri 18. Yüzyılda bağımsızlığını ilan ederken insanların birtakım genel ve müşterek haklara sahip olduğunu da itiraf etmişti. Kadınla erkeğe -o da sadece siyasi sahada- eşit haklar tanımayı kanunen kabul etmesi de 1920'ye rastlar! Fransa'da ancak 20. Yüzyılda bu gerçeğe teslim olabilmiştir...

Neticede 20. Yüzyıldan itibaren dünyanın her yerinde çeşitli gruplar, hak ve vazife açısından kadın-erkek ilişkilerinde köklü değişiklikler yapılması gerektiğini gündem ederek bu yapılmadan, halklarla devletlerin, işçi ve emekçilerle işveren ve sermaye sahiplerinin ilişkilerinde yapılacak düzenlemelerin sosyal adaleti sağlayamayacağını savundular.

Bu sebepten ikinci dünya savaşından sonra 1948 yılında Birleşmiş Milletler Teşkilatı tarafından yayınlanan insan hakları beyannamesinin giriş bölümünde ilk kez şöyle kaydedildi:"Birleşmiş Milletlere üye hakların insanoğlunun temel hakları, birey olarak insani değer ve kadın-erkek haklarının eşitliğine olan inancını bu beyanname yoluyla bir kez daha bütün dünyaya duyurmuş olduğundan 19. ve 20. Yüzyılın sanayileşme buhranında işçilerin, özellikle de kadınların feci durumu kadın hakları konusuna daha çok eğilinmesine sebep oldu.

Tarih-ul Bermak, c.6, s.328'de şöyle yazar:"Devlet ve iktidarlar işçilerin durumuna ve işverenlerin işçilere karşı davranışına lakayt kaldığı sürece sermaye sahipleri istedikleri gibi davranıyorlardı... Fabrika sahipleri, kadınları ve küçük yaştaki çocukları düşük ücretlerle çalıştırıyor; mesai süresi çok fazla olduğundan işçiler türlü hastalıklara yakalanarak genç yaşta ölüyorlardı..."

Evet... Avrupa'da insan haklarının kısaca geçmişi böyle... Bilindiği üzere, Avrupalıların henüz tanışmış olduğu insan hakları beyannamesinde geçen bütün maddeler bundan 14 asır önce İslam tarafından öngörülmüş, İranlı ve Arap bazı yazarlar da bu beyannameleri İslam'ın görüşleriyle karşılaştıran kitaplar yazmışlardır.

Bu bildirilerle bazı konulardan da görüş ayrılığı vardır. Bu da üzerinde ayrıca durulması gereken son derece çekici ve ilginç bir konudur. Kadın-erkek hakları işte bu farklı mevzulardan biridir. İslam kadınla erkeğin hak ve vazife açısından "eşit" tutulmasını ister; ancak "aynı" ve "benzer" görülmesini reddeder.


İNSANİ HAYSİYET VE HAKLAR


"İnsan topluluklarının bütün bireylerini doğuştan onur ve haysiyet sahibi olarak kabul edip onların aynı, eşit ve vazgeçilmez haklarını tanımak adalet, barız ve hürriyetin temelini teşkil ettiğinden; İnsan haklarının tanınmaması, bu hakların küçümsenmesi, insanlık ruhunu isyan ve tuğyana sevk eden vahşice davranışlara yol açmış olduğundan; öte yandan bireylerin fikir beyanı hususunda hür olduğu korku ve fakirlik endişesi bulunmadığı bir dünya, insanoğlunun en yüce ülküsü olarak kabul edilmiş olduğundan;

Bireyin, baskı ve zulüm karşısında isyandan başka yol bulamayıp son çare olarak ayaklanmaya mecbur kalmasını önleyebilmek için insani hakların kanun tarafından korunması gerektiğinden;Dünya halkları arasında iyi ilişkilerin artmasını esasen teşvik etmek gerektiğinden;Birleşmiş Milletlere üye halkların insanoğlunun temel hakları,

birey olarak insani değeri ve kadın-erkek haklarının eşitliğine olan inancını bu beyanname yoluyla bir kez daha bütün dünyaya duyurmuş ve sosyal ilerlemeye yardımcı olmak suretiyle daha hür ve daha elverişli bir yaşama ortamı meydana getirmek yolunda bütün azmiyle kararlı olduğunu göstermiş olduğundan;Ve ...

olduğumdan;BM. Genel Konseyi bütün toplum bireylerinin daima göz önünde bulundurulması, bu hürriyete ve haklara gösterilen saygının eğitim ve öğretim yoluyla yaygınlaştırılması, milli ve beynelmilel sahalarda alınacak tedrici tedbirler yoluyla bu hak ve hürriyetlerin gerek BM'ye üye halklar, gerekse ülkelerinde yaşayan diğer ülkelerin hakları arasında gerçek anlamıyla tanınması ve icra edilmesi gayesiyle bu "Uluslararası İnsan Hakları Beyannamesi"nin bütün halklar ve milletlerin müşterek ülküsü olduğunu ilan eder."

Yukarıdaki altın cümleler, Uluslararası İnsan Hakları Beyannamesi'nin giriş bölümüdür. Başka bir deyişle "İnsan haklarının tasvibi yolunda şimdiye kadar insanoğlunun atmış olduğu en büyük adım" şeklinde ifade edilen meşhur beyannamenin mukaddimesidir.

Bu beyannamenin her kelimesi ve her ifadesi inceden inceye hesaplanarak tanzim edilmiştir. Daha önce de belirtmiş olduğumuz gibi bu beyanname aslında asırlar boyunca hürriyet ve insan haklarından yana çıkmış nice düşünürlerin görüşlerinin bir tezahürüdür.

Dipnotlar
-----------------------------
- Kitabın İslam inkılabı öncesi tağut devri İran'ın da yazıldığı hatırlanmalıdır. -çev-