İSLAM'DA KADIN
 


İSLAM'DA KADIN


Yazar: Bahri AKYOL



ÖNSÖZ


Asrımızın şartları pek çok meselenin yeniden değerlendirilmesini ve değerlendirmelerle yerinilmesini gerekli kılmaktadır. Aile hakları sistemi de bu meselelerden biri durumundadır. Daha sonra değineceğimiz sebepler yüzünden çağımızda; mezkur alanda ki en önemli meselenin "kadın özgürlüğü" ve onun "erkekle eşit haklara sahip bulunması" olduğu zannedilmiş, diğer meseleler bütünüyle bu iki meselenin teferruatı şeklinde ele alınmıştır.

Ancak, bizce "Aile hakları sistemi "konusunda en önemli mesele veya en azından en önemli meselelerden biri şudur: Aile sistemi, diğer sosyal kurumlar sisteminden farklı bir sistem midir Bu kurumlarda geçerli mantıklarından farklı birtakım mantık ölçüleri mi vardır. Yoksa bu sosyal birimle diğer birimler arasında hiçbir fark yok ve bu birime hakim olan mantık, felsefe ve ölçüler diğer sosyal birim ve teşekküllerdekiyle aynı mıdır...

Bu tereddüdün asıl sebebi, bir yandan mezkur birimi meydana getiren iki temel unsurun "iki cinsiyetten" müteşekkil olması, diğer taraftan ise ebeveynle çocukların ardarda gelen iki nesli oluşturuyor bulunmasıdır.

Yaratılış mekanizması bu birimin üyelerini birbirine "benzemeyen" ve birbiriyle "aynı olmayan" konumlarda kılarak farklı niteliklerle donatmıştır. Aile topluluğu "tabii-sözleşmeli" bir topluluktur.

Yani böcekler ve bal arılarında olduğu gibi bütün kurallar,haklar ve sınırların tabiat tarafından sınırlandığı ve bu sınır ve kurallara aykırı davranma ihtimal ve imkanın söz konusu olmadığı iç güdüsel bir topluluk ile tabii ve iç güdüsel yönü daha zayıf olan medeni insan toplulukları arasında yer alan bir orta topluluk durumundadır.

Bilindiği üzere eski felsefeciler aile hayatı felsefesini "pratik hikmet"in müstakil bir bölümü olarak kabul ediyorlardı. İnsan hayatının bu bölümünün kendine has mantık ve ölçüleri olduğuna inanıyorlardı. Eflatun "Cumhuriyet," Aristo "Siyaset", ve İbn-i Sina "Şifa"eserlerinde meseleye bu bakış açısıyla yaklaşmışlardır.

Kadının toplumdaki hukuku konusunda da, onunla erkeğin tabii ve insani haklarının "aynı" ve "benzer" mi, yoksa birbirinden "farklı"ve "benzer olmayan" haklar mı olduğu sorusu tabiatıyla mevcuttur. Yani insanlara bir takım haklar bahşeden tabiat ve hilkat,bu hakları iki cinsiyetlimi Başka bir deyişle, acaba "erkeklik" ve "dişilik" unsurlarının sosyal görev ve haklar üzerinde bir fonksiyonu var mıdır Yoksa tabiat açısından tekvin ve hilkat mantığına göre "hak" ve "hukuk" denilen şey tek cinsiyetlimidir Batı dünyasında 17.yüzyıldan sonra yaygınlaşan ilmi ve felsefi hareketlerle birlikte "İnsan hakları" adına sosyal bir cereyanda başladı.

17.ve 18. Yüzyıl yazar ve düşünürleri insanın inkar edilmeyecek fıtri ve tabii haklarıyla ilgili düşüncelerini takdire değer bir çabayla halka yaydılar. Voltaire, J.J. Rousseau ve Montesquieu bu yazarların önde gelenlerindendir. Söz konusu meseleye deyinen yazar ve mütefekkirlerin insanlık camiasına büyük hizmetleri inkar edilemez. Hatta bu mütefekkirlerin insanlığa verilen hizmette büyük kaşif ve mucitlerin daha az pay sahibi olmadığı da iddia edilebilir.

Bu gruptaki yazarların önemle üzerinde durdukları nokta; insanın fıtri olarak,tabiat ve yaratılışı gereği birtakım hak ve hürriyetler taşıyor oluşuydu. Bu hak ve hürriyetleri hiçbir kimse veya hiçbir grup, hiçbir şekilde ve hiçbir ad altında bir fert veya topluluğun elinden alamaz.

Hatta bizzat hak sahibi dahi kendi irade ve arzusuna binaen hakları başkasına devredip kendisini onlardan soyutlayamaz. Keza,hükmedenden hükmedilene, beyazdan siyaha, zenginden fakire varıncaya sıkadır hangi hal ve durumda olursa olsun bütün insanlar bu hak ve hürriyetlerde yekdiğeriyle bir ve "eşit"tirler.

Bu fikri ve içtimai hareket kısa zamanda meyvesini verdi. Önce İngiltere'de, daha sonra Amerika ve ardından Fransa'da inkılaplar, rejimlerin değişmesi ve bir dizi bildirilerin imzalanması şeklinde kendisini göstererek tedricen başka noktalara da sıçradı.

19.yüzyıl'da iktisadi, içtimai ve siyasi sahalarda insan haklarıyla ilgili yeni düşünceler ortaya çıktı. Emekçilerin çıkarları ön plana alında, iktidarın kapitalist sınıftan, işçi sınıfının savunucularına intikal etmesi gerektiğini öngören sosyalizm gibi yeni oluşumların doğuşuyla sonuçlandı.
19. yüzyılın sonlarından 20. yüzyılın başlarına kadar insan hakları konusunda söylenen veya bilfiil ortaya konulan girişimler, devletler karşısında milletlerin ye da işveren ve patron kesim karşısın da işçi ve emekçi sınıfın haklarıyla ilgilidir.

20. yüzyıl da "Erkek Hakları" karşısında "Kadın Hakları" gündeme geldi. İlk olarak ikinci dünya savaşından sonra 1948 yılında Birleşmiş Milletler Teşkilatınca yayınlanan "İnsan Hakları" beyannamesinde kadınla erkeğin eşit haklara sahip olduğu sarihen açıklandı.17. yüzyıldan günümüze kadar batı dünyasında gerçekleşen bütün toplumsal hareketlerde asıl eksen daima şu konu iki oldu: "Hürriyet "Eşitlik"...Keza,batıda bu kadın hakları daha hareketli diğer hareketlerin devamı olduğundan ve son derece acı bir geçmişi bulunduğundan bu alanda da"hürriyet ve "eşitlikten başka bir şey söylenmedi.

Bu hareketi başlatanlar kadının hür ve erkekle eşit haklara sahip bulunması gerekliliğini,17. yüzyılda meydana gündeme gelen insan hakları hareketinin tamamlayıcısı şeklinde yorumladılar. Kadının hürriyetine kavuşmaması ve erkekle eşit haklara sahip olmaması halinde insan hak ve hürriyetlerinden söz etmenin anlamsız olacağını iddia ettiler. Bununla da yetinmeyip aile sorunlarının bütünüyle kadının sahip bulunmayışından kaynaklandığını ve bu meselenin halledilmesi halinde aile problemleri bütünüyle çözüme kavuşmuş olacaktı.

Bu harekette, "bizim aile hakları sisteminin en önemli meselesi" olarak tanımladığımız husus yani bu sistemin tabii olarak bağımsız bir sistemi mi olduğu ve onu diğer sosyal müesseselerden ayıran kendine has mantık ve ölçülere sahip bulunmadığı meselesi tamamen unutuldu. Zihinleri meşgul eden yegane mesele kadınların da erkeklerle eşit hak ve hürriyetlere sahip olması gerekliliğinden ibaretti.

Bütün konuşma ve çaba şu mihver çevresinde dönüp durdu:Kadın insaniyet erkekle ortak ve onun gibi ve onun gibi"her şeyiyle tam bir insandır. O halde kadında erkek gibi ve onunla eşit bir şekilde,"kendisinden soyutlanmayacak fıtri haklarından faydalanabilmelidir.

Bu kitabın bazı bölümlerinde "Tabii hakların kaynaklarından kafi derecede söz etmiş, tabii ve fıtri kanunun temel kaynağının bizzat tabiatın kendisi olduğunu ispat etmiş bulunuyoruz. Yani, eğer insan at, koyun, tavuk, balık...vb hayvanların sahip olmadığı bazı özel haklara sahipse bunun kaynağı bizzat tabiat ve hilkat nizamıdır.

Keza tabii haklar konusunda bütün insanların yekdiğeriyle eşit olması ve herkesin "hür" yaşama hakkına sahip bulunması da yaratılış nizamının temelinde yatan değişmez bir kuraldır. Bunun başka bir sebebi de yoktur zaten. Hürriyet ve eşitlik taraftarı bütün bilim adamları da insanların fıtri hakları konusunda bundan başka bir delil aile sistemi gibi bir temel mesele için de tabiattan başka bir kaynak aramak beyhude olacaktır.

Sözün burasında, bizim"aile hukuku sisteminin temel meselesi" olarak ele aldığımız meseleye neden dikkat gösterilmemiş olduğunu incelemek yerinde olacaktır. Acaba bugünkü bilimler ışığında kadın erkek arasındaki ihtilaf ve farklılığın basit bir uzvi farklılıktan ibaret olduğumu anlaşıldı Bu durumun onların cismi ve ruhi yapıları, kendilerine ait olması gereken haklar ve yüklenmeleri gereken sorumluluklar üzerinde hiç bir tesir bırakmadığı mı anlaşıldı Netice mezkur sebeple mi günümüz bu konuya özel bir yer ayrılmadımı Ancak böyle basit bir şey olmadığı bunun tam tersi bir durum oldu.

Biyoloji ve psikoloji dallarında kaydedilen ilmi gelişme ve bu bilimlerdeki yeni buluşlar neticesinde iki tür arasındaki farklılıklar net bir şekilde ortaya çıktı. Nitekim elinizdeki, kitabın bazı bölümlerinde biyolog,fizyolog ve psikologların araştırmaları bu konudaki sohbete dayanarak sohbet etmiş bulunuyoruz. Ancak bütün bunlara rağmen batılılar tarafından asıl meselenin yine de unutulmuş olması gerçekten şaşırtıcıdır. Bu dikkatsizliğin kaynağı, mezkur hareketin çok acelelikle vuku bulmuş olmasıdır belki de.

Bu yüzdendir ki söz konusu hareket kadını bir takım bedbahtlıktan kurtardıysa da, başka bir bedbahtlık ve zavallılıklara müptela ettiler de elinizde ki kitabın bazı bölümlerin de göreceğiniz gibi batılı kadın 20 yüzyılımızın başlarına kadar en ilkel basit haklardan bile mahrum durumda idi. Nitekim batılıların geçmişin telafisini akıl etmeleri yakın bir tarihe 20. yüzyılın başlarında rastlar.

Öte yandan bu hareket,"hürriyet ve eşitlik"alnında başlayan hareketlerinden bir devam olduğundan bu iki kelimenin mucizeler yaratmasını beklediler. Halbuki hürriyet ve eşitlik,insanların yekdiğeriyle olan irtibatlarıyla ilgili kavramlardır. Dini eğitim alan öğrencilerin de deyişiyle" hürriyet ve eşitlik, insanın, insan olduğu için sahip olduğu bir haktır. "O halde kadında bir insan olduğuna göre, her insan gibi o da hür yaratılmıştır ve eşit haklara sahiptir. Ancak kadın kendisine ait olan has özelliklere sahip bir insandır.

Nitekim erkek de yine kendine has başka bir özelliğe sahiptir. Evet "insanlıkta kadınla erkek eşit"tir fakat iki türle. Keza bu farklılığın sebebi coğrafi,tarihi veya sosyal meselelerde değildir. Bilakis yaratılıştan kaynaklanan bir farklılıktır bu. Tabii "iki türlülükten bir amaç vardır tabiat ve fıtrata aykırı her davranış hoşa gitmeyecek kadın ve erkek haklarının"bir çeşit"mi tabii bir topluluk olup olmadığını da yine tabiattan ilham alarak araştırmamız gerekir.

Hiç olmazsa hayvanlar bu cümleden olmak üzere insanların iki değişik cinsiyetine sahip bulunmasının tesadüfi bir sonuç mu olduğu,yoka bunun doğrudan yaratılış programının bir parçası mı olduğu üzerinde düşünülebilir. Keza meseleye şu açıdan da yaklaşmak yerinde olacaktır: iki tür arasındaki fark, sadece basit ve sathi bir uzuv farklılığı mıdır

Yoksa Aleksi Carrel'in dediği gibi insanoğlunun bir hücresinde,onun cinsiyetini gösteren bir iz mi vardır Fıtrat dili ve mantığı da kadınla erkeğin her birinin kendine mahsus görevleri var mıdır Hak tek cinsiyetli midir, iki cinsiyetlimidir Cezalar görevler ve mesuliyetler için durum nasıldır Bu hareket ve akımda eşitlik için hürriyetten başka meselelerin de olduğu noktasına dikkat edilmedi. Hürriyet ve eşitlik gerekli şartlar olmalarına rağmen "yeterli şartlar" değildirler.

Eşit hakların bir anlamı, benzer hakların ise diğer bir anlamı vardır. Maddi ve manevi değerler farklı şeylerdir. Bu harekette "eşitlik" kasten ve yanlışlıkla"benzerlik" yerine kullanıldı ve"eşitlik"tıpatıp aynılıkla kabul edildi. Niteliğe değil niceliğe önem verildi. Kadının"insan" oluşu onun"kadın olduğunun unutulmasına sebep oldu.

Gerçekte sözünü ettiğimiz asıl meseleye deyinilmemiş olması,acelelikten kaynaklanan felsefi bir gaflet değildi. Kadını"hürriyet ve eşitlik"ini kullanmaya çalışan etkenler söz konusuydu. Bu etkenlerden biri sermaye sahipleriydi. Sermaye sahiplerinin tamah ve çıkarlarının mezkur meselede rolü olmadığını söylemek kabil değildir.

Fabrikatörler kadını evden fabrikaya çekmek ve onun iktisadi gücünden kendi çıkarları doğrultusunda faydalanmak için kadın hakları, kadının ekonomik bağımsızlığı, kadının hür ve erkekle eşit haklara sahip olduğu...vb meseleleri gündeme getirdiler. Nitekim bunlar kanuni resmiyet kazandırana da yine fabrika sahipleri oldu.

Will Dourant "Felsefenin Lezzetler" adlı kitabının 9.bölümünde Aristo, Nietsele ve Schophenhour'un kitapları ve mukaddes kitaplarında geçen kadın konusunda hayli aşağılayıcı görüşlerinden bazılarına dayanır. Ve Fransız devriminde kadın hürriyetlerinden de söz edilmesine pratikte hiçbir değişikliğin meydana gelmediğini hatırlatarak şöyle der:"1900'lere kadar kadının,

kanunen erkeğin saygı duymasını gerektirecek bir hakka sahip olduğunu görmek bir hayli zordur."Dourant, daha sonra kadının içinde bulunduğu durumun 20 yüzyılda birtakım değişikliklere uğramasının sebeplerine değinir ve der:"Kadın hürriyeti denilen şey, sanayi ve devrimin doğurduğu sonuçlardan biridir.(..)Kadınlar erkeklere nispeten daha ucuz işçilerdi, bu yüzden işverenler onları yüklüce ücret isteyen asi erkeklere tercih etmekteydi. Bir asır yıl önce.

İngiltere'de erkeklere iş bulmak son derece zorlaştı. Ancak her yere asılı ilanlarda,erkeklerden ,eşleri ve çocuklarını fabrikalara göndermeleri isteniyordu. Büyük annelerimizin hürriyeti yolunda atılan ilk adım1882 kanunu olmuştur. Bu kanun İngiltereli kadınlar o güne kadar görülmemiş bir hak tanıyordu. Zira bu yeni kanuna göre İngiltereli kadınlar artık kendi kazançları olan parayı kendilerine ayırabileceklerdi.

Hıristiyanlığın bu yüce ahlak kuralını, İngiliz kadınlarını fabrikalara çekmek isteyen Avam Karmasını'nın fabrika sahipleri üyeleri kanunlaştırdı. O gün bu gündür dayanılmaz kar ve çıkarcılık duygusu, kadınları kölelik ve ömür tüketmekten kurtarmıştı. Ancak bu defa da mağaza ve fabrikalarda ömür çürüten köklere dönüşmesine sebep olmuştur...

Teknolojik gelişme gerçek ihtiyacın çok daha üzerinde olan üretim kapasitesi fazla üretimi türü reklam ve akla gelmedik oyunlarla tüketiciye yükleme ve insanları birer iradesiz tüketiciye dönüştürebilmek maksadıyla göze, kulağa, düşünceye, duygu ve beğeniye şehvete hitap eden bütün vesilelerin derhal üreticinin hizmetine alması kapitalizmin bir kez daha kadını kendi menfaatlerine alet etmesine yol açtı.

Ancak kapitalizm bu sefer kadını üretimle erkekle ortaklaşa çalışan basit bir işçi olarak görmüyor ve onun işçi sıfatıyla fiziki iş gücünden yararlanmayı düşünmüyordu. Tersine şimdi onun güzellik ve cazibe gücünden faydalanacak izzet ve haysiyetini rehin alacak iradeyi istediği şekilde yönlendirebilmek ve tüketiciye tüketim düşüncesini empoze edebilmek için onun büyüleyici ve çekiciliğini kullanacaktı. Bütün bunları kadınları, kadın özgürlükleri ve onun erkekle eşit haklara sahip olması adına yapıldığını söylemeğe gerek yoktu tabii.

Politikada etkeni kendi hizmetine almayı unutmadı. Bunun örneklerine basında sıkça rastlanmakta, bütün bu sahalarda kadından bir araç olarak faydalandı. Kadın, erkeğin emellerine ulaşma yolunda kullanılan bir vasıtaya dönüştürüldü. Ancak, bütün bunlar özgürlük ve eşitlik örtüsü altında yapıla geldi.

20. yüzyıl gencinin de bu değerli fırsatı kaçırmayacağı açıktı. Kadına karşı mesuliyetlerden kaçmak ve onu daha ucuz bedava bir şekilde avlayıp ele geçirebilmek için ona reva görülen haksızlık ve içinde bulunduğu acınır hale herkesten daha fazla gözyaşı döktü! Hatta bu kutsal cihada(!) daha etkin bir şekilde katılabilmek maksadıyla evliliğini 40 yaşına kadar erteleme fedakarlığı (!) gösterdi. Hatta yer yer ömrünün sonuna kadar"bekar" kalmayı yeğledi.

Asrımızın kadını bir takım bedbahtlıklardan kurtulduğu doğrudur. Ancak bunun yanında onun bir takım bedbahtlıklarda armağan ettiği inkar edilemez. Şimdi kadın bu iki zorluktan birine katlanmaya ve bunlardan birini tercih etmeye mahkum mudur Yoksa hem geçmişteki, hem bu günkü bedbahtlıklardan sıyrılabilmesi mümkün müdür Gerçekte bu bedbahtlıktan ileride birini tercih edeceği şeklinde hiç bir zorlama mevcut değildir. Geçmişteki bedbahtlıklarının sebebi, genellikle kadının insan olduğundan unutulmasından kaynaklanıyordu.

Bu günün içinde bulunduğu yeni bedbahtlıkların sebebi ise kasten veya farkına varmaksızın kadının"kadın" olduğu unutulmaz olmasıdır Onun fıtri ve tabii konumunun kadınlık yörünge ve vazifelerinin, içgüdüsel istek ve özel yeteneklerinin göz ardı edilmesidir.

Meselenin şaşılacak tarafı, ne zaman erkek-kadın arasında mevcut olan fıtri ve tabii farklılıklardan söz açılacak olsa, birilerinin hemencecik ortaya atılarak bunu erkeğin üstünlüğü ve "kadının" eksikliği çeklinde telakki edip erkeğe faydalar sağlayan kadını mahrum bırakan bir tuzak olarak değerlendirmesidir. Halbuki burada üstünlük ve eksiklik diğer bir şey söz konusu değildir.

Yaratılış mekanizması birini kamil, diğerini nakıs yaratmış, birine faydalar sağlarken ötekini her şeyden mahrum bırakmayı düşünmüş değildir. Söz konusu kesim bu bilgice (!) ve mantıklı Yorumda bulunduktan sonra "pekala" diyor. Tabi kadına bu zulmü reva görmüş onu zayıf ve eksik olarak yaratmışken, bizim bunu körüklememiz ve zulme zulüm eklememiz mi gerekir Kadının tabii konumunu unutmaya çalışmamız daha insanca olmayacak mıdır
Aslında mesele bunu tam tersidir.

Kadının fıtri ve tabii konumunun dikkate alınması, onun haklarının daha fazla çiğnemesine sebep olmaktadır. Erkek kadına karşı cephe alır ve onu kendisiyle eş tuttuğunu söyleyerek" İkimiz de biriz, o halde bize verilecek işler sorumluluklar kazançlar ödül ve cezalar her ikimiz içinde bir ve aynı olmalıdır zor ve ağır işlerde sen de benimle çalışıp iş gücü miktarınca ücret almalısın. Sana özel bir saygı gösterme mi beklememeli ve seni himaye edip koruyacağımı istememelisin.

Hayatın boyunca bütün masraflarını kendin karşılamalı geçimini tümüyle kendin temin etmelisin. Çocuklarını geçim masraflarını teminimde benimle ortaklaşa çaba sarf etmeli, tehlikeler karşısında kendi müdafaanı kendin yüklenmelisin. Ben senin için ne kadar masrafa katlanıyorsam sen de benim için o kadar masraf etmelisin vs. derse kadın zor durumda kalmayacak mıdır Zira kadının iş ve üretim gücü tabiatıyla erkekten daha az buna karşılık gider ve masrafları ondan daha fazladır.

Ayrıca her ay tahammül etmek zorunda kaldığı regl, hamilelik dönemi rahatsızlıkları, doğum zorlukları ve süt çağındaki bebeğin beslenme ve bakımı gibi problemleri vardır. Bunlar kadını, erkeğin himayesine ve daha az mesuliyet yüklenip daha fazla haklara sahip olmağa ihtiyaç duymasına sebep olmaktadır. Üstelik bu, insanlara mahsus bir durum da değildir; çift halinde yaşayan bütün canlılarda aynı durum söz konusudur.

Bu tür canlıların hepsinde, erkek, içgüdüsel bir davranışla dişisini korur ve himaye eder. Kadın ve erkeğin, insanlık ve ortak insan hakları hususunda eşit olduğunu kabul ederek her birinin kendine has fıtri ve tabii durumunu göz önünde bulundurmak; kadına, ne şahsının, ne de şahsiyetinin horlanmayacağı gayet elverişli bir konum kazandırmaktır.

Kadın ve erkeğin fıtri ve tabii konumlarını görmezden gelerek meseleye sırf hürriyet ve eşitlik açısından yaklaşmanın nelere yol açacağını daha iyi müşahede edebilmek için bizden önce bu yola koyulan ve şimdi yolun sonuna varmış olanların neler söyleyip neler yazdığına kısaca bir göz atmak faydalı olacaktır.

4 Temmuz 1955 tarihli "Ğandeniha" dergisinin 79. Sayısında, Emniyet Teşkilatının aylık yayınından iktibas edilen aslı "Coronet" dergisine ait olan "Amerika toplumunda işçi kadınların serüvenleri adlı bir çeviri makale yer alır.

Bu ilginç makale, geçmişte kadın işçilere tanınan "25 pounddan fazla ağırlık kaldırmama" gibi hakların,kadın-erkek eşitliği adına şimdi artık tanınmadığından yakınan bir kadının dertlerini anlatmasıyla başlıyor. Erkekler için böyle bir sınırlama olmadığı, eskiden, kadınlara kolaylık olması açısından bu uygulamaya gidildiğini anlatan kadın şöyle demekte: "2500'e yakın kadın işçinin olmadık eziyetler altında çalıştığı Oha yo eyaletin deki Genarel Motor fabrikasında şimdi şartlar çok farklı artık.

"Bu hanım şimdi kendisinin, oldukça güçlü bir buhar makinasını tutar vaziyette, yada kendisini, oldukça güçlü bir buhar makinesini tutar vaziyette, yada biraz önce iri yapılı güçlü bir erkek işçinin yere bıraktığı 25 paundluk maden bir ocağı temizlemekle meşgul bir halde bulunmakta. İçinde "her tarafın yara bere dolu, yorgunluktan tükendim artık" demektedir." Dakikada yaklaşık 35 pound ağırlığı olan 25 ila 50 inç-lik(1 pound=453gr.

1 inç=2,54cm.)bir takımı çengele takmak zorundayım. Ellerim sürekli şişmiş ve ağrıyor vaziyette...Makalenin devamın da, Amerika deniz kuvvetleri komutanlığının gemilerde kadınların da işe alınacağı kararı üzerine kocası Deniz kuvvetlerinde tayfalık yapan diğer bir kadının tedirginlikleri yer alıyor ve ardından şu satırlara yer veriliyor.

Bu sırada Deniz kuvvetleri, içinde 40 kadının ve 480 erkek tayfanın çalıştığı bir gemiyi görevli olarak sefere çıkardı. Ancak, "bu gemi çıktığı ilk "karma"deniz yolculuğunu tamamlayıp limana döndüğünde, tayfaların eşlerinin korku ve dehşete kapılmada ne kadar haklı oldukları anlaşıldı. Çünkü çok geçmeden, bu gemide nice aşk maceralarının yaşandığı ve kadınların çoğunun bir kaç erkekle cinsel ilişki kurmuş olduğu ortaya çıktı." "Florada eyaletindeki "dul kadınlar" kadın hürriyeti hadisesinden sonra zor durumda kaldılar.

Zira eyalet hakimlerinden Thomas Testa, dul kadınlar için öngörülen 500 dolarlık vergi muafiyeti kanunun artık geçersiz olduğunu, çünkü bunun erkekler aleyhine bir ayrıcalık sayıldığını söylüyorlar."Bayan Mc. Danıl'ın elleri sürekli sızı içinde, bayan Stoan (denizcinin eşi) hep tedirgin ve ıstıraplı bir durumda. Florada eyaletinde ki dul kadınlar para cezasına çarptırılmış vaziyette. Geriye kalanlar da bu "özgürlük"(!)ten paylarına düşeni kaçınılmaz olarak tadacaklar.

Çoğu kimse şimdi, kadınların kaybettiğinin, elde ettiklerinden çok daha fazla olduğu görüşünde. Ne var ki bunu tartışmanın hiç bir yararı yok artık. Zira oyun başlamış ve seyirciler kendi yerlerini ancak bulabilmiş durumda. Bu yıl, ABD anayasasında gerçekleştirilen 27. Kanun değişikliği onaya girecek. Bu kanun gereğince cinsiyet farklılığından kaynaklanan bütün ayrıcalıklar geçersiz sayılıp iptal edilecek...

Böylece kadınların özgürlüğü hadisesini, Amerika'da kanunların kanuni mevkilerini üzücü bir seviyeye indiren neticelerin başlangıç sebebi olarak gördüğünü açıklayan Harwarda Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğr. Üyesi "Riesku Bovend'in açıklamaları da yerini bulmuş olacak...

"Kuzey Carolina eyalet senatörlerinden "G. Irwın kadınla erkeğin eşit haklara sahip olacağı bir Amerikan toplumu üzerine yaptığı mütalaalardan sonra şu öneride bulunuyordu:"... Aile hukukuyla ilgili bütün kanunların değiştirilmesi gerekir. Bundan böyle erkekler, Ailenin masraflarını temin hususunda kanunen sorumlu sayılmamalıdır..."

"Bayan Mc. Danıl şöyle diyor: Kadınlardan biri, ağır yükler kaldırdığından, iç kanama geçirdi... Biz geçmişteki durumumuza dönmek istiyoruz. Erkeklerin bize herhangi bir işçi gibi değil, gerçek halimizle, yani bir kadın gibi davranmasını istiyoruz. Kadın özgürlüğü savunucu kimseler için dayalı döşeli rahat evlerde oturup kadın-erkek eşitliği üzerine nutuklar çekmek elbette ki kolay...

Çünkü şimdiye değin yolları, şu fabrikalardan geçmiş değil ki hiç... Bu ülkede çalışan gündelikçi işçi kadınların büyük çoğunluğunun benim gibi canı çıkıncaya kadar çalışmak zorunda olduğunu bilmezler tabii... Bu eşitliği istemiyorum ben; çünkü erkeklere mahsus işleri yapmaya gücüm yetmiyor. Erkekler fiziki olarak bizden daha kuvvetlidirler.

Bu durumda onlarla meslek rekabetine girmemiz ve çalışmamızın onların çalışmasıyla bir düzeyde değerlendirilmesi söz konusu olacaksa, ben kendi namıma işten atılmağı yeğlerim. Ohayo eyaleti kadın işçilerinin kaybettiği imtiyazlar, işçi koruma kanununca kendilerine tanınan haklardan çok daha fazladır. Biz "kadın olma kişiliğimizi" yitirmiş durumdayız. Özgür olduğumuzdan bu yana elimize ne geçmiş oldu Bunu anlayamıyorum. Evet bazı kadınların durumu şimdi daha iyi olmuş olabilir; fakat bizim bu kesimden olmadığımız kesin"!Mezkur makale özetle böyle...

Bu makaleden de anlaşılacağı üzere söz konusu hanımlar "özgürlük" ve "eşitlik" adına kendilerine tahmil edilen rahatsızlık ve problemlerden, bu iki kelimeye düşman kesilecek kadar bezmiş durumdalar. Oysa, bu iki kelimenin ne günahı olabilir Kadın ve erkek iki ayrı yörüngede seyreden iki yıldız gibidir.

Her birinin kendi sistemi dahilinde ve kendi yörüngesinde hareket etmesi gerekir. Kadınla erkeğin ve gerçekte insanlık camiasının saadetinin asıl şartı, bu iki türün her birinin kendi yörüngesi çevresinde hareketini sürdürmesidir. Hürriyet ve eşitlik, ancak bu ikisinden hiç birinin kendi fıtri ve tabii yörüngesinden çıkmaması halinde faydalı olabilir...

Yukarıda bahsi geçen toplumda -ABD- rahatsızlıklara sebep olan yegane unsur, fıtrat ve tabiatın emrine karşı çıkılmış olmasıdır; başka bir şey değil."Kadının ev ve toplumdaki hukuki sistem ve konumu" meselesinin yeni bir değerlendirmeden geçirilmesi ve geçmişteki değerlendirmelerle iktifa edilmemesi gerektiğini söylerken evvela tabiatı kılavuz olarak seçmemiz,

daha sonra ister geçmişte, ister çağımızdaki acı-tatlı tecrübelerden azami ölçüde faydalanmamız gerektiğini vurgulamak istiyoruz. Kadın haklarının gerçek anlamda tahakkuku, ancak bununla mümkün olabilir. Kuran'ı Kerimin kadının haklarını ihya ettiği, (dost-düşman) herkesçe kabul edilmiş bir gerçektir. Muhalifler en azından, Kuran'ın nazil olduğu çağda kadın ve onun insani hakları lehine büyük adımlar attığını itiraf etmekte.

Fakat Kuran'ı Kerim kadının, "insan" olarak ihyası adına ve insanlıkta, insan haklarında erkeklerle eşit olduğunu ilan ederken kadının kadın, erkeğin erkek olduğunu göz ardı etmedi asla. Diğer bir deyişle Kuran kadını, tabiatta var olduğu hali ve konumuyla görüp değerlendirdi. Bu yüzdendir ki Kuran'ın emirleriyle tabiatın gerekleri arasında tam bir uyum vardır; kadın tabiatta ne ise Kuran'da da odur.

Biri tekvini, diğeri tedvini olan bu iki ilahi büyük kitap, birbiriyle uyum içindedir. Elinizdeki kitapta yeni ve faydalı bir iş varsa, işte bu uyum ve ahengin açıklamasıdır ancak. Elinizdeki kitap özel bir münasebetle 1345-1346 (1966-1967) yılları arasında "İslam hukukunda Kadın" başlığı altında Zeni Ruz (Günün kadını) dergisinde yazdığım makalelerden oluşmaktadır. Meselenin geçmişini bilmeyen ve o dönemlerde işin içinde olmayıp bu makalelerin ilk kez o dergide yayınlandığını şimdi öğrenenler elbette buna şaşıracak.

Bu makaleler için neden söz konusu dergiyi seçtiğimi ve derginin hiç bir tasarruf ve müdahalede bulunmaksızın onları yayınlamayı nasıl kabul ettiğini öğrenmek isteyeceklerdir. Bu cihetle söz konusu makalelerin geçmişini kısaca açıklamayı faydalı buldum.1345'li yıllarda gündeme gelen aile hukuku mevzuundaki medeni kanun değişikliği, basında ve özellikle kadın dergilerinde sıkça tartışılır oldu. Yapılan önerilerin çoğu Kuran nass'larına tamamen ters düştüğünden, tabiatıyla İranlı Müslümanları rahatsız etmekteydi.

Bu meydanda en fazla gürültü yapıp ortalığı velveleye veren, İbrahim Mehdevi Zencani adlı bir hakimdi ( bu zat şimdi hayatta değil artık, Allah taksiratını affetsin). Bahsi geçen şahıs, konuyla ilgili 40 maddelik bir tasarı hazırlayarak söz konusu dergide bunu yayınlattı. Söz konusu dergi de o günkü tabiriyle "kupon sayfa" denilen çizelgeli sayfalar yayınlayarak okuyuculardan bu 40 maddelik tasarı konusunda görüş (bildirmelerini) istedi. Öte yandan söz konusu zat, aynı dergide yazacağı bir dizi makalede, kendi önerisi olan bu 40 maddelik tasarıyı delil öne sürerek savunacağını da hatırlatıyordu.

Tahran'ın tanınmış alimlerinden muhterem bir zat, o günlerde bana telefon etti. Keyhan ve İttilaat gazeteleri müessese müdürleriyle yaptığı bir görüşmede söz konusu gazetelerin kadın dergilerinde yayınlanan bazı yazılar hususunda birtakım öneri ve uyarılarda bulunduğunu, onlarında kendisine görüş ve eleştirilerini yazılı olarak onlara vermesi halinde hiç bir müdahalede bulunmaksızın olduğu gibi yayınlayacakları yolunda söz verdiklerini söyledi.

Söz konusu muhterem zat, hadiseyi böylece aktardıktan sonra bana bir teklifte bulundu. Vaktim olursa bu dergileri incelememi ve her sayı için gerekli bazı eleştiri ve öneriler yazmamı istedi. Ben her sayıda yayınlanacak bir şeye açıklama şeklinde bir dipnot yazamayacağımı söyledim. Fakat Mehdevi Beyin Zen-i Ruz dergisinde kendi önerisi olan 40 maddelik tasarıyla ilgili savunma yazıları vereceğine binaen,

aynı dergide onun makalesinin tam karşısında ki sayfaya gelmesi şartıyla bu 40 maddeyle ilgili bir dizi makale yazabileceğimi belirttim. Böylece her iki görüşün de kamuoyuna yansımış olacağını anlattım. Bunun üzerine dergi müdürünü arayıp durumu kendisine nakledeceğini söyledi.

Çok geçmeden tekrar bana telefon ederek müdürün muvafakatini bildirdi. Bu hadiseden sonra dergiye bir mektup yazarak İslam fıkhına uygun olduğu noktalar çerçevesinde mevcut medeni kanunları müdafaa edebileceğimi belirttim. Ancak dergiye vereceyim yazılar, Mehdevi Beyin makalelerinin bulunduğu sayfanın tam karşısında yayınlanması gerektiği talebinde bulundum. Ayrıca mektubumu yayınlayarak teklifimi kabul ettiklerini göstermiş olabileceklerini de hatırlattım. Teklifim kabul edildi ve derginin 8/8/1345 tarihli 87. Sayısında bu mektup ve onu izleyen 88. Sayısında da ilk makalem yayınlandı.

Daha önceleri, kadın haklarıyla ilgili araştırma ve etütlerim sırasında Mehdevi'nin konuyla ilgili bir kitabını okumuştum, o ve benzerlerinin mantığıyla niceden beridir tanışıktım. Üstelik İslam da kadın hakları meselesi yıllardan beri dikkatimi çekmiş bir konuydu ve bu mevzuda epeyce bir doküman ve not hazırlığım da vardı. Mehdevi'nin makaleleri dergide yayınlandı ve bu kitapta okuyacağınız makaleler de onun karşısındaki sayfada yer aldı. Mevzuyla aynıydı tabii.

Bu dizi makalelerin yayınlanması söz konusu şahsı bir hayli zor durumda bıraktı. Ancak altı hafta geçmeden bir kalp krizi sonucu dünyadan göçerek cevap vermek mecburiyetinden daimi surette kurtulmuş oldu. Bu altı hafta zarfında makaleler belli bir konum kazanmış, epey ilgi görmüştü. Okuyucuların bana ve dergiye ısrarlı müracaatlarda bulunarak devamını istemeleri üzerine, bu dizi yazılar 33 makaleye kadar devam etti. Elinizdeki kitapta geçen makalelerin öyküsü kısaca böyle...

Bu 33 makale konuyla ilgili olarak aktarmayı düşündüklerimin ancak bir bölümü oldu. Daha pek çok mesele yazılmadan öylece kaldıysa da, maalesef yorgunluk ve diğer meseleler sebebiyle mevzunun geriye kalan kısımlarını düzenleyip tamamlama fırsatı bulamadım. Meseleye ilgi duyanların, makalelerin bir kitap halinde derlenerek yeniden yayınlanması yolunda ki ısrarlı isteklerine rağmen,

konuyu tamamlar ve "İslamda kadın hakları sistemi" mevzuunu derli toplu ve kamil bir şekilde aktarırım umuduyla mezkur makalelerin kitap halinde yayınlanmasına müsaade etmiyordum. Ancak, fırsatın bu umuda hala el vermediğini gördüğümden beklentimin bu gidişle pek yerinde olmayacağını hissedip eldekiyle iktifa etmeyi uygun buldum.

Elçilik, geçici nikah (Mut'a), kadın ve sosyal bağımsızlık, İslam ve hayatın yenilenmesi, kadının Kuran'daki mevkii, insani hukuk ve haysiyet, aile hukukunun tabii esasları, kadın-erkek farklılıkları, mehir ve nafaka, miras, talak (boşanma ve boşama) çok kadınlı evlilik konuları söz konusu makalelerde işleme fırsatı bulduğumuz konular oldu.

Geriye kalan, ön notları hazır olup henüz işleme fırsatı bulamadığımız konularsa özetle şöyle: Aile içinde erkeğin idare ve iktidar hakkı, bebeğin bakım hakkı, iddet, iddetin açıklama ve sebepleri, kadın, içtihat ve fetva, kadın ve siyaset, yargı hükümlerinde kadın, ceza hükümlerinde kadın, kadının eğitim ve ahlakı, kadının örtünmesi, cinsel ahlak: (namus, iffet, utanma, ar duyma... vb.), annelik mertebe ve konumu, kadın ve ev dışında çalışma... vb.

Allah Teala inayette bulunur, tevfik verirse bu konular da derli toplu bir şekilde işlenecek ve kitabın ikinci cildi olarak yayınlanacaktır, inşallah.
Hak Teala'dan tevfik ve hidayet ümidiyle
2 Ramazan 1394 Murtaza MUTAHHARİ


GİRİŞ


Zen-i Ruz dergisinin, İran Medeni Kanunu Aile hukukuyla ilgili kanun maddelerinin değişmesi mevzuunda dergide yer alan 40 maddelik öneri çerçevesinde görüş beyanında bulunup meseleyi tartışma yolundaki ricama müspet karşılık verdi. Bir önceki sayıda da mektubumu yayınlamak süratiyle meseleyle ilgili makalelerimi neşredeceğini de zimnen açıklamış olması beni sevindirdi.

İslam'ın sosyal felsefesi gibi geniş bir konunun -sadece bir bölümünü de bile olsa- gençlerle tartışabilmesine yol açan bu fırsatı ganimet saymada ve İslam açısından aile ilişkileriyle ilgili meselelerin belki bir aydınlığa kavuşturulup anlaşılması yolunda kendilerine yardımcı olabilme umudundayım.

Daha önce yayınlanan mektubumda da hatırlatmış olduğum üzere mevcut medeni kanunu her haliyle savunmak ve onu tam anlamıyla İslamı ahkama uygun ve sosyal açıdan sağlıklı bir hukuk düzenlemesi şeklinde tanıtmak gayesinde değilim. Mezkur medeni kanunun bence de eleştirecek yönleri olabilir. Mamafih öteden beri halkımızın ekseriyeti tarafından normal karşılana gelmiş yöntemin doğru ve adilane olduğuna da katılmıyorum. Bilakis bende, mevcut aile ilişkilerinde bir takım düzensizlik ve kargaşalıklar görmekteyim.

Bu sahada esaslı düzenlemeler yapılması gerektiğine inanmaktayım.Ancak, "İran Medeni Hukuku ve Anayasasına Eleştiri" ya da "Mukaddes Sözleşme ve ya Evlilik Misakı" kitaplarını kaleme alan yazarlar ve benzerlerinin tersine, İran erkeklerini yüzde yüz temize çıkarmıyor, onları adeta hiç suçları yokmuş gibi tanıtmıyorum. Bütün suçları Medeni Kanunun üzerine atarak "onun suçunun da İslam fıkhına uymuş olmaktan kaynaklandığı"nı kabul etmiyorum.

Yegane .özüm yolunun Medeni Kanun maddelerinin değiştirilmesi olduğuna da inanmıyorum. Eşlerin yekdiğeri, çocukları ve aile dışı fertlerle olan münasebet ve haklarıyla ilgili, üzerine parmak basılıp özellikle altı çizilerek değiştirilmesi önerilen İslamı kanunları burada teker teker ele alacağım. Bunların doğru bir şekilde uygulamaya geçirilmesi halinde aile münasebetlerinin en mükemmel garantisi olacağını gözler önüne sermeye çalışacağım.
Mevzuya girmeden önce okuyucuya bir kaç noktanın hatırlatılmasının faydalı olacağı kanaatindeyim.


AİLE İLİŞKİLERİ BEYNELMİLEL SORUNU


Asrımızın aile münasebetleri meselesi ne genç kız ve erkeklerin bazı dergilerdeki anket şemaları doldurması, ne de hangi fikri seviyede olduğunu yakından gördüğümüz ve muhtevası herkesçe pekala bilinen ve duyulan o tür seminerlerin teşkil edilmesiyle hal olunacak bir meseledir. Sadece bizim ülkemize has olup diğer ülkelerde halledilmiş ya da hal onulduğu iddiasında bulunulmuş bir mesele de değildir.

" Medeniyet Tarihi" adlı eserin yazarı ünlü düşünür Will Dourant'ın şu tespitleri dikkat çekicidir: "Halihazırda 2000 yılında olduğumuzu düşünerek yirminci yüzyılın ilk çeyreğinin en önemli meselesinin ne olduğunu öğrenmek istersek, bunun ne dünya savaşı, ne de Rus ihtilali değil, bilakis kadınlarımızın konumunda meydana gelen değişiklikten ibaret olduğunu görürüz. Tarih böylesine kısa bir süre zarfında böyle sarsıcı bir değişime pek az şahit olmuştur.

Bu değişim sosyal düzenimizin temeli olan mukaddes aile hayatını, insanımızın tutarsızlıkları ve şehvetlerine esir olmasını önleyen evlilik müessesini, vahşilik ve barbarlıktan kurtulup medeniyet ve adab-ı muaşeret sahibi insanlar haline gelmemizi sağlayan karmaşık ahlaki prensiplerimizi, geleneklerimizi, günlük yaşantı ve düşüncelerimizi bütünüyle alt üst etmiştir."

Yirminci yüz yılın üçüncü çeyreğini yaşadığımız bu dönemde de aile düzenini alt üst olması, evlilik müessesinin temelden sarsılması, gençlerin evlenme mesuliyetini kabule yanaşmaması, annelik olgusunun aşağılık bir şey gibi görülerek tezelzüle uğraması, anne ve babaların -özellikle de annelerin- artık eskisi kadarıyla evlatlarına ilgi göstermemesi günümüz dünyasında kadının horlanıp aşağılanması aşkın yerini geçici sathi heveslere bırakmış olması, boşanma hadiselerinin günden güne artması, gayri meşru çocuk sayısının inanılmayacak rakamlara ulaşması eşler arasında samimiyet ve birliğin ender rastlanır bir vaka haline gelmesi batılı düşünürleri oldukça endişelendirmiştir.


BAĞIMSIZLIK MI,BATI TAKLİTÇİLİĞİMİ


Meseleden habersiz bulunan bazıları batılıların aile münasebetlerini de, ulaşım ,trafik, yeraltı boru tesisatları ve elektrik meselelerin olduğu gibi yıllar öncesinden beri en mükemmel şekliyle çözüme kavuşturmuş olduğunu sanmaktadırlar. Bu nedenle de bir an önce batılıları taklit etmemiz gerektiği zannına kapılmaktadırlar. Bu gerçekten esef vericidir.

Bütünüyle zan ve ham bir hayaldir. Onlar bu konuda bizden çok daha kötü durumda ve çok daha perişan bir vaziyettedirler. Akl-ı selim sahiplerinin feryatları bizimkilerden çok daha yüksektir. Kadına okuma ve tahsili meselesi diğer meseleler de dışında bizden daha kötü bir vaziyettedirler, aile saadeti bizdekinin çok altındadır.


TARİHİN ZORLAYIŞI


Bu mevzuda kimileri daha farklı bir zan taşırlar. Onlara göre aile münasebetlerinde meydana gelen gevşeme ve mevcut aile düzeninin fesada ve bozulmaya yüz tutmuş olması kadın özgürlüğünün tabii bir sonucudur. Kadın özgürlüğü de ilim ve medeniyetin gelişmesinin ve teknolojik hayat tarzının kaçınılmaz neticesidir. Yani "tarihin zorlayışı"dır. Binaenaleyh düne kadar var olan ailevi saadeti ve aile içi huzuru tamamen unutmak ve aile yapısındaki bu bozukluk ve düzensizliklere katlanmaktan başka çare yoktur.

Bu son derece dar ve sathi bir görüştür. Evet teknolojik yaşamın aile münasebetlerini ister istemez ister istemez etkilemiş ve etkilemekte olduğu doğrudur. Ancak, Avrupa toplumunda aile münasebetlerinin alt-üst olmasına yol açan unsurlar bunlar değil, iki başka sebeptir.

Bunlardan birincisi, bir asır öncesine kadar Avrupa'da kadın konusunda geçerli olan yanlış, zalimane ve cahilane örf,adet ve kanunların varlığıdır. Örneğin batı toplumunda 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarına rastlayan yakın bir tarihe kadar mülkiyet hakkından mahrum idi.
İkinci sebep, kadın haklarına düzen vermek ve kadının konumunu düzeltmek isteyenlerin, bugün bizdeki bazı sözde aydınların gittiği yoldan gitmiş olmasıdır.

Kırk maddelik tasarı bunun bir örneğidir; zavallı kadının kaşını düzeltelim derken gözünü çıkardılar. Bu kargaşa ve düzensizliğin asıl sorumlusu teknolojik hayat şartlarından ziyade dünkü Avrupalının o eski despot kanun ve gelenekleriyle,bugünkü Avrupalının "yeni reform"ve sözde ıslahatlarıdır. Binaenaleyh biz Müslüman doğu halkı, ille de onların gittiği yoldan gitmek ve onların yuvarlandığı her lağıma, bir marifetmiş gibi mutlaka yuvarlanmak zorunda değiliz. Batı hayat tarzına çok dikkatle yaklaşmamız gerekir.

Evet, Avrupalının müspet gelişmelerinden, ilim, teknik ve sanayisinden faydalanmalı, taktire şayan bazı içtimai davranış ve kurallarını iktibas etmeliyiz. Ancak, batılının bizzat kendisini binlerce derde müptela edip perişanlığına bir takım örf, adet ve kurallarından da cidden uzak durmamız gerekir. (Nitekim İran medeni kanunları ve aile münasebetlerini değiştirerek bunları Avrupa'dakine benzetmeğe çalışma yolundaki girişimler de bunlardan birisidir.)


BİZ VE ANAYASA


Toplumun ocağını söndürecek bu yıkıcı öneri ve tasarıların ruhi, tabii ve içtimai gereklere aykırı olduğu şöyle dursun, daha sonra teferruatlarıyla açıklayacağımız üzere, bunların anayasaya ne derece uygun olduğu hiç düşünüldü mü Bir yandan anayasa İslam ahkamına ters düşen kanunların meşru ve geçerli olamayacağını vurgulamakta, bu tur kanun tasarılarının meclise giremeyeceğini söylemekte; diğer taraftan mezkur öneri maddelerinin çoğunun İslam ahkamına aykırı olduğu apaçık görülmektedir.

Bizim garbzedelerin (batı çarpılmışları) körü körüne taklit ettiği batılılar da kendi anayasalarını böylesine oyuncak haline getirip ayaklar altına alıyorlar mı acaba Din şöyle dursun, her ülkenin anayasa ası da ülkenin tüm insanları için muhterem değil midirBu durumda İran anayasası da tüm İran halkınca muhteremdir elbette. Mahut seminerlerle, anketler düzenleyip çizelgeler yayınlamakla ve delegelerin oturup kalkmasıyla anayasa çiğnenebilirmi.


İRAN TOPLUMUNUN DİNİ DUYGULARI


Öneri maddelerinin kusurları ve açıkça anayasaya aykırı oldukları hususunu bir kenara bıraktığımızı düşünsek de, halkımızın dini duygularına ne demeli Her şeyi inkar edebilirsiniz, fakat İran milletinin psikolojisine hükmeden en güçlü duygunun İslam dan kaynaklanan dini duygular olduğunu inkar etmek mümkün müdür Her şeyi inkar edip her türlü laubalilik her-ü merciden yana olan istisnai bir azınlığın dışında, İran halkının çoğunluğu İslam'a bağlı ve dinin hükümlerine sadıktır.

Kimilerinin öne sürmüş olduğu tahminlerin tersine, okuma ve tahsil, bu milletle İslam arasına ayrılık düşüremedi. Bilakis sıhhatli dini tebliğlerin az, sömürü maksatlı din düşmanlığı yolunda yapılan propagandaların ise alabildiğine yoğun olmasına rağmen tahsilli kesim arasında İslam'a duyulan eğilim günden güne artmaktadır.

O halde mezkur kanunların, ister istemez mevcut olan bu ruhi ve psikolojik ortamla nasıl uyum sağlayacağını sormak yerinde olmayacak mıdır Farz edin ki bir kadın herhangi bir ihtilaf yada ani bir öfkeyle mahkemeye müracaat edip boşanma davası açıyor ve kocası rıza göstermediği halde sırf mahkeme kararına dayanarak ondan boşanıp başka bir erkekle evleniyor.

Yeni eşler, kanuni açıdan karı koca sayılıyor olmalarına rağmen dini açıdan vicdanlarının derinliğinde birbirlerini yabancı görmekte; ilişkilerini gayri meşru, çocuklarını zina zade ve kendilerini dinen idama mustehak bulmaktadırlar. Bu durumda psikolojik açıdan ne kadar rahatsız edici bir konuma düşeceklerini tahmin etmek zor olmasa gerek.

Dindar akrabalar ve yakın dostlarının onlara ve evlatlarına hangi gözle bakacağı ortada. Bir kanunu kaldırıp yerine başka bir kanun koymakla insanların dini duygu ve vicdanlarını değiştiremezsiniz ki!... Halkımızın çoğunluğu, vicdanında dini duygular taşır... Yurtdışından bir hukuk ve psikoloji uzmanı getirttirip kendi siyle müşaverede bulunsanız ve biz şöyle bir kanun çıkarmak istiyoruz,

fakat halkımın çoğunluğunun psikolojik durumu şundan ibaret deseniz, bu durumda mevcut şartlara rağmen o kanuna evet diyecek midir Böyle bir girişimin binlerce sosyal ve psikolojik bozukluklara sebep olacağını söylemeyecek midir Doğuracağı yan etkiler açısından bu tür kanunları cezai kanunlarla mukayese yoluna gitmek son derece yanlıştır. Bu iki tür kanun arsında yerden göye kadar fark vardır.

Cezai hükümlerin değiştirilmesi veya kaldırılması neticesinde meydana gelecek sarsıntılar toplumun belli bir kesimine yöneliktir ve sadece sapık insanlara cüret kazandırır. Karı-koca ve evlatla ilgili aile münasebetlerini düzenleyen kanunlarsa fertlerin şahsi ve özel yaşantılarını ilgilendirir ki bu durum da doğrudan doğruya her ferdin şahsi dini duygularıyla çatışmaya girecektir.

Bu tür kanunlar ya dini nüfuz ve vicdanın galebe çalmasıyla etkisiz hale gelip fiilen uygulama dışı kalacak ve neticede doğuracağı rahatsızlıklar sebebiyle ister istemez resmen iptal edilecektir ya da öldürücü bir takım psikolojik iç çekişme ve buhranlardan sonra dini duygu ve gücü zayıflatacaktır.


-----------------------------
Dr. Ali Şaykan İran Medeni Kanunun Şerhi'nin 366 sayfasında şöyle yazar:"Kadını kendi mal varlığı üzerinde hak ve bağımsızlığı ki Şia fıkhı öteden beri bu hakkı ona tanımıştır Yunan,Roma,Almanya ve yakın bir geçmişe kadar pek çok ülkenin hukukunda yer almıyordu.

Kadının hukuki konumu tıpkı mümeyyiz olmayan çocuk veya akıl hastası gibiydi,kısıtlama altındaydı ve kendi varlığı üzerinde tasarruf hakkı taşımıyordu. Kadının kişiliği kocasının kişiliğe eriyip kaybolduğu İngiltere'de 1870 ve 1882'de evli kadının mülkiyeti hakkı kanunu adıyla kabul edilen iki kanun neticesinde kadın üzerinde kısıtlama getirilmiş oldu.
Felsefenin lezzetleri s:155-159