Mizan'ul Hikmet-8.Cilt
 


2800.Bölüm Akıllı İnsanın Sıfatları


13407. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse tecrübelerinin kendisine öğüt verdiği kimsedir."
13408. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse kemali talep eder, cahil ise mal talep eder."
13409. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse işlerini sağlam yapan kimsedir."
13410. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse yaptıkları, sözlerini tas-tik eden kimsedir."
13411. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse tanıdığı yerde duran kimsedir. (Hakkın karşısında itirafta bulunan ve teslim olan kimsedir. )"
13412. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse dilini tutan kimsedir."
13413. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse cahilin rağbet gösterdiği şeyden yüz çeviren kimsedir."
13414. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse güzel ihsanda bulunan ve yerinde çaba gösteren kimsedir."
13415. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse görüşünü itham eden ve nefsinin kendi gözünde süslediği şeye güvenmeyen kimsedir."

13416. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse ilahi kaza ve kadere tes-lim olan ve uzağı görerek ihitiyatla amel eden kimsedir."
13417. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse dilini gıybet etmekten koruyan kimsedir."
13418. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse bir ihtiyaç veya delil be-yanı dışında konuşmayan kimsedir."
13419. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse, susunca düşünür, ko-nuşunca Allah'ı zikreder bakınca da ibret alır."

13420. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse bildiğinde amel eder, amel ettiğinde ihlas üzere yerine getirir, ihlaslı olduğunda ise uzlete çeki-lir."
13421. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse kendi ameline dayanır, cahil ise kendi emeline dayanır."
13422. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse kendi amelinde çaba gösterir arzusunu ise kısaltır."
13423. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimseyi gücü ifrata düşürmez ve zayıflık kendisini yerine oturtmaz."
13424. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse kendisine farz olan hu-suslarda nefsini sorguya çeker ve başkalarının kendisi karşısında taşıdıkları sorumluluklardan dolayı nefsi için (insanları) hesaba çekmez (onları af-feder ve bağışlar)."

13425. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse hiç kimseyi hor gör-mez."
13426. Misbah'uş Şeria'da yer aldığına göre İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse hakkı kabul etmekte alçak gönüllü olan kimsedir."
13427. Misbah'uş Şeriada şöyle yer almıştır: "Akıllı kimse akılların kabul etme-diği bir sözü söylemez ve kendisini ithama maruz bırakmaz."
13428. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse kendi benzeri ile ünsiyet kurar ve cahil kimse ise şekil açısından kendisine benzeyene meyleder."

13429. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse sözünü yalan sayaca-ğından korktuğu birisine söz söylemez. Esirgeyeceğinden korktuğu kim-seden bir şey istemez. Sonunda özür dilemesi gerekeceğinden korktuğu bir işi yapmaz. Ümit edilmemesi gereken bir kimseye ümit bağlamaz."
13430. İmam Kazım (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse yalanlamasından korktuğu bir kimseye söz söylemez, esirgeyeceğinden korktuğu kimseden bir şey istemez. Uhdesinden gelemeyeceği bir şeyi söz vermez. Ümit bağ-lamada kınanılan bir şeye ümit bağlamaz ve içinde kalmaktan korktuğu bir şeye teşebbüste bulunmaz."

13431. İmam Kazım (a.s) şöyle buyurmuştur: "Şüphesiaz gönül sahibi akıllı kim-se gücünün yetmediği şeyi terkeder. Çoğu zaman doğruluk nefsani istek-lere muhalefettedir."
13432. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse edeble öğüt alır, hay-vanlar ise sadece dayakla öğüt alır."
13433. İmam Kazım (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse hikmetle içiçe olduğu taktirde dünyanın azlığından ve eksikliğinden hoşnut olur. Ama dünyaya sahip olduğu halde hikmeti az olursa hoşnut olmaz. Bu yüzden de onların ticareti kar etmiştir."

13434. İmam Kazım (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse helalin şükretmesine engel olmadığı ve haramın sabrına üstün gelmediği kimsedir."
13435. İmam Kazım (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her şeyin bir kılavuzu vardır. Aklın kılavuzu ise düşünmektir. Düşünmenin kılavuzu ise sessizliktir. Her şeyin bir bineği vardır, aklın bineği ise tevazudur."
13436. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimsenin serveti ilim ve ame-lindedir. Cahilin serveti ise malında ve arzusundadır."

13437. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın yarısı tahammül etmek, diğer yarısı ise görmezlikten gelmektir."
13438. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimsenin sözü (ruhlara) yiye-cektir. Cahilin cevabı ise suskunluktur."
13439. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı insanın göğsü sırrının sandığı-dır."
13440. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimsenin çirkin işi cahil insa-nın güzel işinden daha iyidir."
13441. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse bir delikten iki defa sokulmaz."

13442. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Cahilin öfkesi sözündedir. Akıllının öfkesi ise davranışındadır."
13443. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimsenin sıfatı şudur: Cahi-lin kendisine cahilce davranışı karşısında yumuşak davranır, kendisine zulmedeni bağışlar, kendisinden aşağıdakilere karşı tevazu gösterir, ken-dinden üstün olanlardan iyilik dilemede öne geçer, konuşmak isteyince düşünür, söylemek istediği şey iyi olduğunda söyler ve faydalanır, eğer kötü olursa sessiz olur, salim kalır, fitneyle karşılaştığında Allah'a sığınır, elini ve dilini korur, bir fazilet gördüğü zaman onu ganimet sayar, haya kendisinden ayrılmaz, ihtiras onda ortaya çıkmaz, işte bunlar akıllı kimse-nin kendisiyle tanındığı on sıfattır."

2801. Bölüm
Akıl ve Hikmet

13444. İmam Ali'ye (a.s) "Akıllı kimse hakkında sorduklarında şöyle buyurmuştur; "Akıllı, her şeyi layık olduğu yere koyandır" diye buyurdu." Cahili tarif et" dediklerinde; "Akıllıyı tarif etmekle cahili de tarif ettim!" diye buyurdu-lar."
13445. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse herşeyi yerine koyan kimsedir ve cahil ise bunun tam tersidir."
bak. el-Adl, 2544. Bölüm ve 11681. Hadis

2802. Bölüm
Akıl ve Boş Şeyleri Terketmek

13446. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı insan bir nefesini dahi fayada-sız şeylerle zayi etmez."
13447. İmam Kazım (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimseler dünyanın fazlalık-larını bile terkettiler nerede kaldı ki günahlarını! Zira dünyayı terketmek fazilettir. Günahları terketmek ise farzdır."
13448. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllar azalınca fazlalıklar artar."
13449. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse batılı kenara atan kim-sedir."

13450. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kim fazlalıklardan sakınırsa dü-şüncesi akıllarla eşitlenir."
13451. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kimin eğlencesi çoğalırsa aklı azalır."
13452. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akılların zayi olması fazlalıkları talep etmekledir."

13453. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Oyuna aşık olan, eğlence ve basit iş-lere kapılan kimse akıllı değildir."
13454. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıl ve boş eğlence bir araya gele-mez."
13455. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "En üstün akıl boş şeylerden uzak durmaktır."
bak. 475. Konu, el-Leğv; 478. konu el-lehv; el-İmame (2), 213. bölüm ve 1139. Hadis

2803. Bölüm
Akıl ve Ahiret İçin Çalışmak

13456. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Kalıcı evini bayındır kılan kimse akıllı bir kimsedir."
13457. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kim akıllı olursa gaflet uyku-sundan uyanır, kendisini yolculuğa hazırlar ve kalıcı evini bayındır kılar."
13458. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İlahi düşünmeyen ve ahiret yurdu için amel etmeyen kimse akıllı değildir."
13459. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz akıllı bugünden yarını dü-şünen, kendisini (cehennem) ateşinden kurtarmak için çalışan ve kendi-sinden kurtuluşun olmadığı şey için amel eden kimsedir."

13460. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse bu dünyada ölümden sakınan ve içinde ölümü arzuladığı halde bulamayacağı bir diyara gitme-den önce kendisini oraya güzelce hazırlayan kimsedir."
13461. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse fani dünyaya sırt çevi-ren ve değerli, ebedi ve yüce cennete yönelen kimsedir."
bak. 2821. Bölüm; el-Ahiret, 27. Bölüm

2804. Bölüm
Akıl ve Allah'a İtaat

13462. Resulullah (s.a.a) beyan, vakar ve heybet sahibi bir Hıristiyan hakkında: "Bu Hıristiyan adam ne de akıllıdır" denilince şöyle buyurmuştur: "Sus! Şüphesiz akıllı kimse Allah'ı bir bilen ve sadece ona itaat eden kimsedir."
13463. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse her ne kadar çirkin ve hakir de olsa Allah'a itaat eden kimsedir."

13464. Resulullah (s.a.a) kendisine, "Akıl nedir?" diye sorulunca şöyle buyurmuştur: "Allah'a itaat ile amel etmektir. Şüphesiz Allah'a itaat ile amel edenler gerçek akıl sahipleridir."
13465. İmam Sadık (a.s) hakeza şöyle buyurmuştur: "Akıl, kendisiyle Rahman olan Allah'a ibadet edilen ve cennet kazanılan şeydir." Ravi şöyle diyor: "Ben şöyle arzettim: "O halde Muaviye'de olan neydi? " İmam şöyle bu-yurdu: "O şeytanlık idi. O akla benzemektedir ama akıl değildir."

13466. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse günahlardan uzaklaşan ve ayıplardan temizlenen kimsedir."
13467. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "(Akıllı kimselerin) himmeti günahları terketmek ve ayıpları ortadan kaldırmaktır."
13468. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Eğer münezzeh olan Allah haramla-rından sakındırmasaydı yine de akıllı insanın onlardan uzak durması gere-kirdi."
13469. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Sizin en akıllı olanınız (Allah'a) en çok itaat edeninizdir."
bak. el-İlm, 2834. Bölüm ez-Zenb, 1361. Bölüm

2805. Bölüm
Akıl ve Lezzetleri Terketmek

13470. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse nefsani isteklerine üstün gelen ve ahiretini dünyaya satmayan kimsedir."
13471. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse şehvetinden uzak duran ve dünayasını ahiretine satan kimsedir."
13472. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse lezzetlerinin düşmanı-dır, cahil kimse ise şehvetinin kuludur."
13473. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse Rabbine itaat hususunda nefsani istekklerine isyan eden kimsedir."

13474. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse nefsani isteklerinin se-beplerine üstün gelen kimsedir."
13475. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse şehvetini öldüren kim-sedir. Güçlü kimse ise lezzetini söküp atan kimsedir."
13476. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse öfkelendiğinde nefsine sahip olan ve rağbet ettiğinde ise sakınan kimsedir."
13477. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimsenin neticesi hasret olan şehvetine (şehvete sebep olan bir şeye) nasıl baktığına şaşmamak elde de-ğil."
13478. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimselerin hasleti şehvetlerinin ve gafletlerinin az olmasıdır."
13479. İmam Kazım (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı insan her ne kadar nefsani sitekleri onu gerektirse de yalan söylemeyen kimsedir."

2806. Bölüm
Akıl ve İyilikle Kötülüğü Tanımak

13480. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse iyiliği kötülükten ayırt eden kimse değildir. Aksine akıllı kimse iki kötülükten kötülüğü daha az olanı tanıyan kimsedir."

2807. Bölüm
Akıllı İçin Olması Gereken Şey

13481. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse yaptığı her işi nefsini terbiye için yapmalıdır."
13482. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıl sahibi insan için her amelde bir ihsan vardır, cahil kimse içinse her halette bir hüsran vardır."
13483. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimsenin söylediği her keli-mede zeka ve soyluluk alametleri aşikardır."

2808. Bölüm
Akıllı İnsanın Yapması Gereken Şey

13484. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı insanın zamanını tanıması, kendi işine koyulması ve dilini koruması gerekir."
13485. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı insanın din, düşünce, ahlak ve edeb hususundaki ayıplarını ve kötülüklerini muhasebe etmesi, onları göğsüne veya bir deftere kaydetmesi ve onları yok etmek için çalışması gerekir."
13486. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimse ahiret için çalışmakla ve azığını artırmakla görevlidir."
13487. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı insanın sürekli meşveret etme-si ve başına buyrukluğu terketmesi gerekir."
13488. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı insanın kendi işini düşünmesi sonra dilini koruması ve zamının insanlarını iyi tanıması gerekir."

2809. Bölüm
Akıllı Kimseye Yakışan Şey

13489. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı insana, doktorun hasta ile ko-nuştuğu gibi cahil insanla konuşması yakışır."
13490. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı insana, öğrettiğinde kabalık etmemesi öğrendiğinde ise öğrenmekten utanmaması yakışır."
13491. İmam Kazım (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı insana bir amelde bulundu-ğunda kendisine yegane nimet vericisi olan Allah'tan, O'ndan başkasını O'na ortak koşmaktan haya etmesi yakışır."
13492. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı insana sözüne itminan edil-sin diye doğru olması ve nimet artışına hak kazanması için şükredici ol-ması yakışır."

2810. Bölüm
Akıllı İnsana Yakışmayan Şey

13493. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "Akıllı insana şu üç şey dışında göç etmesi yakışmaz: Hayatını temin etmesi, ahireti için azık alması ve haram olmayan yoldan lezzet alması."
13494. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı insana şu üç şeyi hiç bir ha-lette unutması yakışmaz: Dünyanın faniliğini, hallerin değişikliğini ve kendisinden hiçbir zaman güvende olunmayan afetleri."

2811. Bölüm
İnsanların En Akıllısı

13495. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "Bilin ki insanların en akıllısı Rab-bini tanıyıp O'na itaat eden, düşmanını tanıyıp, ona isyan eden ikamet edeceği evi tanıyıp orayı bayındır kılan ve yakında göç edeceğini bildiğin-den göçü için azık hazırlayan kimsedir."
13496. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "İnsanların en akıllısı, (Allah'ın) azabından korkan iyilik sahibidir. İnsanların en cahili ise Allah'ın azabın-dan güvende olan kötülük sahibi kimsedir."
13497. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanların en akıllısı, her türlü aşağı-lıktan en uzak olanıdır."
13498. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanların en akıllısı en hayalı olanı-dır."

13499. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanların en akıllısı Allah'a en yakın olanıdır."
13500. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanların en akıllısı cahil insanları cezalandırmada sessiz kalmaktan öteye gitmeyendir."
13501. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanların en akıllısı ciddiyeti miza-hına üstün gelen ve nefsani istekleri karşısında aklından yardım alan kim-sedir."
13502. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanların en akıllısı, hak karşısında boyun eğen, hakka nefsinden bağışlayan (karşı koymayan), hak vesilesiyle aziz olan, hakkı ikame etmeyi ve hak ile amel etmeyi küçümsemeyen kim-sedir."
13503. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanların en akıllısı, en çok akibeti-ni düşünenidir."

13504. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "İnsanların en akıllısı, insanlarla en iyi geçinendir."
13505. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "En akıllınız (Allah'a) en çok itaat edeninizdir."
13506. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanların en akıllısı, kendi ayıplarını gören ve başkalarının ayıplarına karşı ise kör olan kimsedir."
13507. Hz. Lokman (a.s) oğluna öğüt vererek şöyle buyurmuştur: "Hak karşısında mütevazi ol ki insanların en akıllısı olasın."
13508. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıl açısından insanların en üstünü geçimini en güzel şekilde sağlayan ve ahiretini ıslah etmeye en çok gayret gösterendir."
13509. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "İnsanlardan aklı en kamil olan kimseler Allah'tan en çok korkanlar ve Allah'a en çok itaat edenlerdir."

2812. Bölüm
İnsanların En Akılsızı

13510. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "İnsanların en akılsızı sultandan (yöneticilerden) en çok korkan ve onlara en çok itaat eden kimsedir."
13511. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanların en akılsızı elinin altın-dakilere zulmeden ve kendisinden özür dileyeni bağışlamayan kimsedir."
bak. 2820. Bölüm

2813. Bölüm
Akıllı Sayılmayan Kimse

Kur'an:
"Onlar sizinle toplu olarak, ancak surla çevrilmiş kasabalar içinde veya duvarlar arkasından savaşı kabul edebilirler. Kendi aralarındaki çekişmeleri ise serttir; onları birlik sanırsın, oysa kalpleri birbirinden ayrıdır. Bu, akıl etmeyen bir topluluk olmalarındandır."

"Eğer kulak vermiş veya akıl etmiş olsaydık, çılgın alevli cehen-nemlikler içinde olmazdık" derler."
"Namaza çağırdığınızda onu alay ve eğlenceye alırlar. Bu, onla-rın akıl etmeyen bir topluluk olmasındandır."
"Hani onlara: "Allah'ın indirdiğine uyun" denilince, "Hayır, atalarımızı yapar bulduğumuz şeye uyarız" derler; ya ataları bir şey akıl edemeyen ve hidayeti bulamayan kimseler idiyseler? "

"Küfredenlerin (hidayete davet edilme hususundaki) misali, ba-ğırıp çağırmadan başkasını işitmeyene (hayvanlara tehlikeyi haber vermek için) seslenen kimsenin (çobanın) misalidir. (Bu sesin kendilerine bir tehlikeyi haber verdiğini anlamazlar). Sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler; bu yüzden onlar akıl edemezler."

13512. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Yuh olsun, yazıklar olsun size; ben artık sizi kınamaktan-azarlamaktan bıktım usandım. Ahirete karşılık dün-ya hayatına mı razı oldunuz? İzzet yerine zilleti mi tercih ettiniz? Sizleri düşmanınızla cihada davet edince korkudan gözleriniz dönüyor, adeta ölümün çetinliği ve gaflet sarhoşluğu içinde çırpınıyorsunuz ve benimle konuşamıyorsunuz, sorularıma cevab veremiyorsunuz. Adeta aklınız git-miş deli/divane olmuşsunuz da akıl edemiyorsunuz."

13513. İmam Ali (a.s) Kufelilere yaptığı bir konuşmasında şöyle buyurmuştur: "Ey bedenleriyle karşımda duran, akıllarını kaybetmiş, hevaları ihtilaflı, emirle-rini belaya uğratan kavim! Emiriniz Allah'a itaat ediyor, siz ona isyan edi-yorsunuz; Şamlıların emiri (Muaviye) Allah'a isyan ediyor, adamları emri-ne itaat ediyorlar."

13514. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Ey ruhları farklı, kalpleri dağınık, bedenleri burda, akılları kaybolmuş kimseler! Ben sizi hakka yöneltiyo-rum, siz ise aslanın kükremesinden kaçan keçi gibi kaçıyorsunuz."
13515. İmam Ali (a.s) dünya ehlinin sıfatı hakkında şöyle buyurmuştur: "Bazıları ayakları bağlanmış, bazıları ise serbest bırakılmış develer gibidir. Akıllarını kaybetmiş, meçhule dalıp gitmişlerdir; "
13516. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Ey insanlar! Bilin ki her kim kendisi hakkındaki doğru olmayan sözden dolayı incinirse akıllı değildir."
bak. el-Mecnun, 570. Bölüm


2814.Bölüm Aklı Artıran Şey


13517. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıl, ilim ve tecrübeyle artan bir iç-güdüdür."
13518. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklı tezkiye etmek geliştirmek için en iyi yardım eğitimdir."
13519. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz sen aklınla tartılırsın. O halde ilimle aklını geliştir."

13520. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "İlme çok bakmak (ve düşünmek) aklı açar ve geliştirir."
13521. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Hikmet hususunda çok düşünmek aklı aşılar."
13522. İmam Seccad (a.s) şöyle buyurmuştur: "Alim insanlarla oturup kalkmak aklın artmasına neden olur. Eziyet etmemek de aklın kemalindendir."
13523. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın en sağlam sebeplerinden biri de cahil insanlara merhamet etmektir."
bak. Et-Ticaret, 426, 427. Bölümler

2815. Bölüm
Aklı Kemale Erdiren Şey

13524. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıl sahibi olan insan şu üç şeyi kemale erdirmedikçe akıllı sayılamaz... hoşnutluk ve öfke halinde hakkı hak sahibine vermeyi, kendisi için beğendiğini insanlar için de beğenmeyi birinin sürçtüğünü görünce yumuşak davranmaya çalışmalıdır."
13525. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın kemali üç şeydedir: Allah karşısında tevazu, güzel yakin sahibi olmakta ve hayırlı söz söyleme dı-şında susmakta."

13526. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Faydasız işleri terketmekle aklın ke-male erer."
13527. İmam Hüseyin (a.s) Muaviye'nin yanında akıldan söz edilince şöyle buyurmuştur: "Akıl sadece hakka uymakla kemale erer." Muaviye şöyle dedi: "Sizin görüşlerinizde bir tek şeyden başkası yoktur (hepiniz aynısınız.)"
13528. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "Allah aklı üç parçaya bölüştürmüştür. Her kim de bu üç şey olursa aklı kemale ermiş olur ve her kimde de bu üç şey olmazsa aklı yoktur: Allah'ı iyi tanımak, Allah'a iyi itaat etmek ve Allah'ın işi hususunda güzel sabretmek."

13529. İmam Ali (a.s) sürekli şöyle buyururdu: "Allah'a akıldan daha iyi bir şeyle ibadet edilmemiştir. İnsanın aklı kendisinde şu hasletler olmadıkça kemale ermez: İnsanlar onun küfür ve kötülüğünden güvende olmalı, hidayet ve iyiliği umulmalı, malının fazlasını bağışlamalı, sözünün fazlasını tutmalı,

dünyadan nasibi günlük yiyeceği kadar olmalı, sağ olduğu müddetçe ilme doymamalı, Allah için zilleti, Allah'tan gayrisiyle olan izzetten daha çok sevmeli. Alçak gönüllü olmayı yüce mertebeli olmaktan daha çok sevmeli, başkalarının az iyiliğini çok saymalı kendisinin çok iyiliklerini az görmeli, tüm insanları kendisinden daha iyi bilmeli, kendisini herkesten daha kötü görmelidir. Aklın kemali bununladır. (Son haslet ile veya bütün bu hasletler sayesindedir. )"

13530. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "Aziz ve celil olan Allah'a akıldan daha üstün bir şeyle ibadet edilmemiştir. Mümin kendisinde şu on haslet bir araya gelince akıl sahibi olur: Hayır ve iyiliği ümit edilir, kötülüğünden korkulmaz, başkalarının az iyiliğini çok sayar, kendisinin çok iyiliğini az görür, hayatta olduğu müddetçe ilim öğrenmekten yorulmaz, yoksulların kendisine gelmesinden bıkmaz, alt olmayı üst olmaktan daha çok sever,

fakirliği zenginlikten çok sever, dünyadan nasibi yiyeceği kadardır. Hep-sinden daha önemli olan onuncu haslet ise gördüğü herkes hakkında "O benden daha iyi ve takvalıdır" demesidir. O halde herkesi kendisinden daha iyi ve takvalı görünce onun mertebesine ulaşıncaya kadar karşısında alçak gönüllü olur. Kendisinden daha düşük ve aşağılık birini görünce de, "Belki de zahiri kötüdür, ama batını iyidir ve belki de akibeti hayırla so-nuçlanacaktır" der. İşte mümin böyle olunca büyüklüğün doruğuna ulaşmış olur. Zamanındaki insanlara üstün olmuş olur."
bak. 2818. Bölüm; el-Bihar, 1/109/5 ve 6 ve s. 140, 78/336/17

2816. Bölüm
Aklı Değerlendirme Ölçüleri

13531. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İşin niteliği aklın niceliğini göste-rir."
13532. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanın mektubundan aklı ve basi-reti anlaşılır, elçisinden ise anlayışı ve zekiliği bilinir."
13533. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanın iffet ve kanaatla süslenmesi aklının göstergesidir."
13534. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her insanın sözünden aklının mikta-rı anlaşılır."
13535. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanın vakarının çokluğu ve (insan-lara) tahammül etmesinin güzelliği aklının göstergesidir."

13536. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Senin elçin aklının tercümanıdır. Mektubun ise en yetkin sözündür."
13537. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Üç şey sahiplerinin akıllarının gös-tergesidir: Elçi, mektup ve hediye."
13538. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Bir oturumda birinin aklını dene-mek istiyorsan sohbetlerin arasında ona olmayacak sözler söyle, eğer on-ları reddederse akıllı bir kimsedir.

Ama eğer onları teyit ederse ahmak bi-risidir."
13539. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanların aklı altı şey ile imtihan edilir: Gazap anında hilim, korku anında sabır, rağbet anında ılımlı dav-ranmak, her haliyle Allah'tan sakınmak, güzel geçinmek ve az çatışmak."
13540. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanların aklı altı şey ile imtihan edilir: Arkadaşlık, alışveriş, yöneticilik, azledilme, zenginlik ve fakirlik."

13541. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanların aklı üç şeyle imtihan edi-lir: Mal, hükümet ve musibet."
13542. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanların akılları sözler açıkça söy-lenince imtihan edilir."
13543. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Güzel konuş ve iyi amelde bulun. Zira insanın sözü faziletinin üstünlüğünün ve ameli aklının göstergesi-dir."

13544. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Doğru işin çokluğu aklın çokluğunu haber verir."
13545. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın sağlamlığı hoşnutluk ve hüzün anında imtihan edilir."
13546. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanın görüşü aklının öl-çüsüdür."
13547. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "Mal, sahibinin aklının miktarını ortaya koyar. İhtiyaç, sahibinin aklını gösterir, musibet ise indiğinde sahibinin aklını gösterir. Öfke ise öfke sahibinin aklının göstergesidir."
bak. Ez-Zenn, 2472. Bölüm; 326. Konu, et-Tinet; 383. Konu, el-İmtihan

2817. Bölüm
Aklın Nişaneleri

13548. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "Aldatma yurdundan uzak durmak, ebedi yurda yönelmek, kabir evi için azık almak ve diriliş günü için hazır-lanmak aklın nişanelerindendir."
13549. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanın akıl sahibi olduğunun ala-meti şüphesiz kendisine şu üç hasletin olmasıdır: Kendisine soru sorul-duğunda cevap vermesi, insanların konuşmaktan aciz kaldıklarında ko-nuşması ve insanların faydasına olan bir görüş belirtmesi. O halde her kimde bu üç sıfattan birisi olmazsa o kimse ahmaktır."
Bak. El-Kalb, 3394. Bölüm, el-Bihar, 1/106, 4. Bölüm
2818. Bölüm
Aklın Güçlü Olduğunun Göstergesi

13550. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Doğruluğun çokluğu, aklın çokluğu-nu haber verir."
13551. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıl kemale erince konuşmak aza-lar."
13552. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıl kemale erince şehvet azalır."

13553. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Senin, aklından yardım alman aklı-nın kemalinin göstergesidir."
13554. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kimin aklı kemale ererse şehvete değer vermez."
13555. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kimin aklı güçlenirse çok ibret alır."
13556. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kimin nefsi dünya nimetlerini cömertçe terkederse şüphesiz aklı kemale erdirmiştir."

13557. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın çokluğununen iyi delili güzel tedbir almasıdır."
13558. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsan üç yerde değişir: Hükümdarla-ra yakınlıkta, yöneticiliğe ulaştığında ve fakirlikten sonra zengin olduğun-da. Her kim bu üç yerde değişmezse şüphesiz o selim bir akıl ve doğru bir huy sahibidir."
13559. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kimin aklı kamil olursa yaptıkla-rı da güzel olur."

13560. İmam Ali (a.s) münezzeh olan Allah'a yolda yürüyenlerin sıfatı hakkında şöyle buyurmuştur: "O, doğru giden (seyr-u sülük ehli) aklını diriltmiş, nefsini öldürmüş, böylece cismi incelmiş, katı kalbi yumuşamış, kendisi için ışığı kuvvetli bir meşale yakmış ve bununla önünü aydınlatarak doğru yoluna devam etmiştir."
bak. 2815. Bölüm

2819. Bölüm
Aklı Zayıflatan Şey

13561. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Nefsani istekler ve şehvet sebebiyle akıl ortadan gider."
13562. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akılların zayi oluşu fazlalıklar talep etmektedir."
13563. İmam Bakır (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanın kalbine kibirden bir şey girince mutlaka aklından bir şey azalır."
13564. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanın kendini beğenmesi kendi ak-lına haset edenlerinden biridir."
13565. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanın kendini beğenmesi aklının zayıflığının nişanesidir."
13566. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kim cahil kimseyle oturup kal-karsa aklı azalır."

13567. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Şakalaşan kimsenin mutlaka aklın-dan bir şey eksilir."
13568. İmam Kazım (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kim üç şeyi üç şeye galip kı-larsa nefsani heva ve heveslerine aklını yok etme yolunda yardım etmiş gibidir: Her kim uzun arzusuyla düşünce nurunu karartırsa, fazla konuş-makla hikmet güzelliklerini ortadan kaldırırsa ve nefsani istekleriyle ibret ve öğüt alma nuru söndürürse nefsani isteklerine aklını yok etme yolunda yardım etmiş gibidir. Ve her kimin aklı yok olursa dini ve dünyası bozu-lur."
13569. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kim akıllı kimselere kulak ver-mezse aklı ölür."
bak. Et-Tame', 2419. Bölüm; el-Ucb, 2514. Bölüm

2820. Bölüm
Aklın Zayıflığının Nişanesi

13570. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllar azalınca fazlalıklar da çoğa-lır."
13571. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kimin aklı azalırsa konuşması da kötü olur."
13572. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Sana rağbet gösreten kimseye itina-sızlığın akıl noksanlığıdır ve sana rağbet göstermeyen kimseye rağbet gös-termen ise nefis zilletidir."

13573. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kim akıllı insanı zayi ederse akıl zayıflığını göstermiş olur."
13574. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Cahil kimselerle oturup kalkmak akıl yokluğundandır."
13575. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Arzuların çokluğu aklın bozulma-sındandır."

13576. İmam Ali (a.s) Cemel savaşından sonra Basralıları kınayarak şöyle buyur-muştur: "Topraklarınız suya (denize) yakın, (ya deniz seviyesinin altında olduğu için ya da şehir ehlinin kötü ahlakından dolayı) ama göklere uzak-tır. Aklınız hafif, hilminiz gereksiz/yersizdir. (Dolayısıyla da) Atıcılar için hedef, yiyiciler için lokma ve saldırganlar için bir avsınız."
bak. 2812. Bölüm

2821. Bölüm
Aklın Sınırı

13577. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın sınırı fani şeyden ayrılmak ve baki olan şeye (ahirete) bağlanmaktır."
13578. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın sınırı işlerin sonuçlarını dü-şünmek ve ilahi kaza ve kaderden hoşnut olmaktır."

2822. Bölüm
Aklın Başı

13579. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "Dindarlıktan sonra insanlarla dostluk kurmak, iyi ve kötü herkese iyilik etmek aklın başıdır."
13580. Resulullah (s.a.a) şöyle buyurmuştur: "İmandan sonra insanlarla dostluk etmek aklın başıdır."
13581. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Düşünerek ağır hareket etmek aklın başıdır. Acele ve hızlılık ise ahmaklığın başıdır."
13582. İmam Hasan (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanlarla iyi muaşerette bulun-mak aklın başıdır."

2823. Bölüm
En Üstün Akıl

13583. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "En üstün akıl ibret almaktır."
13584. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "En üstün akıl hakkı hakla tanımaktır (şahsiyetlerle değil.)"
bak. el-Hakk, 898. Bölüm
13585. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "En iyi akıl çirkinlikten sakınmaktır."
13586. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın en üstün hasleti ibadettir, aklın en güçlü ve en güvenilir sözü ilimdir, aklın en faydalı payı hikmet ve en üstün stoku ise güzel işlerdir."

2824. Bölüm
Aklın Meyvesi

13587. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın meyvesi istikamettir. (hak ve doğru yolda direnmektir.)"
13588. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın meyvesi hakka bağlılıktır."
13589. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın meyvesi dünyaya düşman ol-mak ve nefsani istekleri silip atmaktır."
13590. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıl; meyvesi cömertlik ve haya olan bir ağaçtır."
13591. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Kamil olan akıl kötü tabiata üstün gelir."

13592. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın kökü iffettir, meyvesi ise gü-nahlardan temiz kalmaktır."
13593. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın elde ettiği şey eziyet etmekten sakınmaktır."
13594. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın elde ettiği şey ibret almak ve ihtiyatlı hareket etmektir."
13595. Resulullah (s.a.a) kendisine, aklı aklın keyfiyetini, şubelerini ve boylarını soran Hz. İsa'nın havarilerinden olan Yahuda'nın torunlarından Şem'un b. Lavi'ye şöyle buyurmuştur: "Akıl cahillik için bir bukağıdır.

Nefis, en kötü hayvana benzer; bukağısı takılmazsa azar. Böylece akıl cahilliğin bukağısıdır. Allah-u Teala aklı yaratıp ona, "Gel" dedi, o da geldi; ona, "Dön" dedi, o da döndü. Sonra Hak Teala şöyle buyurdu: "İzzet ve celalime andolsun ki, senden daha azametli ve senden daha itaatkar bir varlık yaratmadım; se-ninle başlayıp seninle hilkatı yenileyeceğim. Mükafat senin içindir, azap da sanadır." Daha sonra akıldan hilim (yumuşaklık),

hilimden ilim, ilimden rüşd (olgunluk), rüşdden iffet, iffetten korunma (sakınma), korunmadan haya, hayadan vakar (ağır başlı olmak), vakardan hayırlı işlerde sebat (süreklilik) ve sebattan kötülükten nefret etmek, kötülükten nefretten de nasihat edene itaat etmek ayrılmıştır."
bak. el-İlm, 2882. Bölüm; es-Seha, 1776. Bölüm

2825. Bölüm
Aklın Düşmanı

13596. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın düşmanı nefsani is-teklerdir."
13597. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Nefsin istekleri uyanık akıl ise uyuyandır."
13598. İmam Bakır (a.s) şöyle buyurmuştur: "Heva ve heveslere muhalefet gibi bir akıl yoktur."
13599. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklı korumak, nefsin isteklerine muhalefet etmek ve dünyadan uzak durmakla mümkündür."

13600. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Nefsinin isteklerinden uzak duran kimsenin aklı salim kalır."
13601. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Nice akıl, emreden bir isteğin esareti altındadır."
13602. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Hilim, örten bir perdedir, akıl ise keskin bir kılıçtır. O halde, ahlaki eksikliklerini, hilmin ile ört ve nefsinin isteklerini aklınla öldür."

13603. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Allah, şarap içmeyi terk etmeyi, aklı korumak için farz kılmıştır."
13604. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Biliniz ki arzu aklı gaflete düşürür ve Allah'ın zikrini unutturur."
13605. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kim bir şeye aşık olursa o şey gözlerini körleştirir, kalbini hasta eder. Artık sağlıksız bir gözle bakmakta ve iyi duymayan bir kulakla işitmektedir. Hevesleri, aklını çelmiş, dünya kalbini öldürmüştür."

13606. İmam Ali (a.s) kadısı Şureyh b. Haris'in, seksen dinara bir ev satın aldığını duyunca ona yazdığı mektubunda şöyle buyurdu: "Heva ve hevesinin esaretin-den ve dünya bağlarından kurtulmuş akıl, buna şahadet eder."
bak. 537. Konu: el-Heva

2826. Bölüm
İnsanın Hayatının Çeşitli Dönemlerinde Aklı

13607. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıl ve ahmaklık, on sekiz yaşına kadar insana galip gelmek için birbiriyle çatışırlar. İnsan on sekiz yaşına erişince, vücudunda daha çok olanı kendisine galip gelir."
13608. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "İnsanın aklı kırk yaşından sonra, elli ila altmış yaşına kadar artar, ondan sonra azalmaya başlar."

13609. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Çocuk, yedi yaşına kadar kendi hali-ne bırakılmalıdır. Ondan sonra yedi yıl boyunca terbiye altına alınmalıdır. Daha sonra yedi yıl işe koşulmalıdır. Boyunun uzaması yirmi üç yaşında sona erer. Aklının gelişmesi ise otuz beş yaşında sona erer. Ondan sonra olan ise tecrübeler iledir."

13610. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Çocuk yedi yaşından sonra süt dişini atar, ondört yaşında ihtilam olur, yirmi dört yaşında boy uzaması durur. Yirmi sekiz yaşında aklı kemale erer. Ondan sonra eklenen herşey tecrü-beler vasıtasıyladır."

13611. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Çocuk yedi yaşında süt dişini atar, dokuz yaşında onu namaz kılmaya zorlamak gerekir. On yaşında yatakla-rını ayırmak gerekir, ondört yaşında ihtilam olur, yirmi iki yaşında boy uzaması durur, yirmi sekiz yaşında tecrübeler dışında akıl gelişimi sona erer."
13612. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Akıllı kimsenin yaşlanınca, aklı gençleşir. Cahil insanın ise yaşlanınca, cehaleti gençleşir."

2827. Bölüm
Aklın Yeri

13613. İmam Bakır (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın yeri kalptir."
13614. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın yeri beyindir."
13615. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın yeri beyindir, birisinin aklı az olunca, "Beyni hafiftir" denildiğini görmüyor musun? "
bak. 2783. Bölüm; 2796. Bölüm

2828. Bölüm
Akıl (Çeşitli)

13616. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kim aklını kamil bilirse, sür-çer."
13617. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Suskunluk aklın rahatlığıdır."
13618. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Hiçbir akıl tedbir gibi değildir."
13619. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Her kimi aklı oturtursa, cehalet onu ayağa kaldırır."
13620. İmam Ali (a.s), Al-i Muhammed'in (s.a.a) sıfatı hakkında şöyle buyurmuş-tur: "Dinin hükümlerini işitip rivayet ederek değil, kavrayıp uygulayarak anlamışlardır."

13621. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın uyumasından ve sürçmenin çirkinliğinden Allah'a sığınırız."
13622. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Şüphesiz fakirlik, dini eksiltir ve aklı sersemleştirir."
13623. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklın sürçmesi, insana şiddetli bir darbe vurur."
13624. İmam Ali (a.s) şöyle buyurmuştur: "Aklından, doğru yolu yanlış yoldan ayırıt edebilecek miktarı sana yeter."
366. Konu

el-İ'tikaf
İtikaf

Kenz'ul-Ummal, 7/86, 8/530; el-İ'tikaf
Vesail'uş-Şia, 7/397, Kitab'ul-İ'tikaf


2829. Bölüm
İtikaf

Kur'an:
"Hani Kabe'yi, insanlar için dönüş/toplanma ve güven yeri kılmıştık. "İbrahim'in makamını namaz yeri edinin," dedik. Evimi tavaf edenler, ibadete kapananlar, rüku ve secde edenler için temiz tutun diye İbrahim ve İsmail'le ahitleştik."
13625. Enes şöyle diyor: "Peygamber (s.a.a), mukim olduğu (yolculukta olma-dığı) bir zamanda Ramazan ayının son on gününde itikafa girerdi. Bir yolculuğa gidince de ertesi yıl yirmi gün itikafa girerdi."

13626. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "Allah Resulü (s.a.a) Ramazan ayı-nın son on gününde itikafa girerdi. Bu müddet boyunca kendisi için kıl-dan yapılmış bir çadır kurulurdu. Burada bizzat kendisi elbisesini toplar ve yatağını kaldırırdı..."
13627. İmam Sadık (a.s) şöyle buyurmuştur: "İtikaf etmek, içinde adil bir ima-mın cemaatle namaz kıldığı merkez cami de olmalıdır."

13628. Meymun b. Mihran şöyle diyor: "Hasan b. Ali'nin (a.s) huzurunda otur-muştum. Birisi geldi ve şöyle arzetti: "Ey İbn-i Resulillah! Falan kimse, benden bir miktar para alacaklıdır. Beni hapsetmek istiyor." İmam şöyle buyurdu: "Allah'a yemin olsun ki senin borcunu verecek param yoktur." O adam şöyle dedi: "O şahısla konuş." Meymun şöyle diyor: "İmam (a.s) ayakkabılarını giydi. Ben şöyle arzettim:

"Ey İbn-i Resulillah! İtikafta ol-duğunuzu unuttunuz mu? " İmam şöyle buyurdu: "Unutmadım, ama ba-bamdan o da Resulullah'tan şöyle buyurduğunu nakletmiştir: "Her kim müslüman kardeşinin ihtiyacını karşılamak için çalışırsa, dokuz bin yıl gündüzleri oruç tutmuş ve geceleri ibadetle geçirmiş bir şekilde ibadet etmiş olur."
367. Konu

el-İlm
İlim

Bihar, 1/162; Bihar, 2; Ebvab-u İlm ve Adabuhu ve Envauhu
Kenz'ul-Ummal, 10/130; Kitab'ul-İlm
Kenz'ul-Ummal, 10/217; Ulum'ul-Mezmume
Kenz'ul-Ummal, 10/284, İlm'ul-Batın
Tefsir-I el-Mizan, 17/382; Bahs-u İcmaliyyi Felsefiyy

Bak
345. konu, el-Marifet(1); 346. konu, el-Marifet(2); 347. konu, el-Marifet(3); 83. konu, el-Cehl; 98. konu, el-Hadis; 212. konu, es-Sual(1); 365. konu, el-Akl; 423. konu, el-Fıkh; el-Hıyanet, 1153. bölüm; eş-Şibab, 1944, 1945. bölümler; el-Kur'an, 3297. bölüm; el-Kitab, 3447. bölüm; el-Mevize, 4143. bölüm; el-Emsal, 3626-3631. bölümler