در ذكر جمله اى از قصايد در مناقب و مراثى فاطمه

در جلد اول اين كتاب بسيارى از اشعار امراء كلام را در مناقب و مراثى فاطمه ضبط نموديم باز به مزيد تحصيل اجر و ثواب به پاره ى ديگر از مناقب و مراثى سيده ى نساء اشاره مى شود.

اثر طبع غافل

چند قصيده از او در جلد اول سبق ذكر يافت در حقيقت از امراء كلام قرن رابع عشر است.

از   مژده   ى   ميلاد   بنى   زاده  ى  iiاكرم         بزمى  به  نشاط  آر  از  آن  چهره  ى iiگلفام
تابان   مهى   از   برج  رسالت  شده  iiطالع         سعد   اختر  فرخنده  پى  و  فاطمه  اش  iiنام
آن   پرده   نشينى   كه   پس   پرده  iiاعزاز         بر  حضرت  او  شخص جلال است ز خدام
از   بهر   حفاظ   حرم   حرمت   او  iiچرخ         بر  دوخت  ز  شب  پرده ى زنبورى iiاحرام
گر   عصمت   او   جلونما   بد   به  iiتصور         از   عكس   حيا   مى   كند  آئينه  ى  اوهام
دختر  نه  سزد  گفتش  از  آنكه  پدر iiراست         همچون   ز   حضانت  به  امم  مادر  iiاسلام
دختر اگر اين است پس از جنس بشر نيست         ور  هست  به  حوا  و  به  آدم  بود  او  iiمام
از   شعشعه   ى   شمه  ى  ايوان  جلالش  ii         هر  صبح  كند  شمس  و  فلك نور همى وام
از  بس  كه  بپروردن  اين  دوده  ى  iiخاكى         كردى   پدرى   خصم   تو   شد   مادر  iiايام
مى  خواست  كز  آتش  بدهد خاك تو بر iiباد         باريد   شرر   بر   در   كاشانه  ات  از  iiبام
آتش   به   در   خانه   ى   مورى  iiنفروزند         اى   واى   بسوزند   در   خانه   ى   iiاسلام
آن  خانه  نه  بل  مهبط  جبرئيل  امين  iiبود         چون  شد  كه  شد  آتش كده ى فرقه ى ظلام
چون   ابرهه   در   هدم  حرم  امت  iiبيشرم         بنموده    به    هدم    حرم   پاك   تو   iiاقدام
ناخونده در او راه نبرده است كس از iiخاص         بى   جائزه   گرديد   چرا   مجمعى  از  عام
خسته  اند  ز  سك  فطرتى  آهوى  حرم  iiرا         بسته  اند  برو  به  صفتى  بازوى  iiضرغام
تا   امر   خلافت  به  خلاف  آيد  بر  iiخصم         باشد   ز   پى  غصب  حقت  مصدر  iiاحكام
پهلو   بشكسته   اند   ترا   بر   عوض  iiآنك         شوى  تو  شكسته  است از ايشان سر اصنام
از   چون   تو  پدر  مرده  ستانند  حق  باب         كانفاق    نمايند   به   مسكين   و   بر   ايتام
گيرم  كه  نبود  است  فدك  از تو به iiميراث         از    قسمت    ايتام   ندادت   ز   چه   iiقسام
قربان   تو   اى  فاطمه  با  آن  همه  iiزارى         نشمرده   ترا  كس  به  بنى  هيچ  ز  iiارحام
يك   دختر  بردى  ز  جفا  اين  همه  iiزارى         يك   پيكر   بردى   ز   ستم  اين  همه  iiآلام
بر    كوه    اگر    بار    بلاى    تو   ببندند         كاهيده   تر   از  كاه  مر  او  را  شود  iiاندام
من    غافلم    از    چند   ولى   آگهم   iiاينك         ميراث   پدر   داشته   اى   طاقت   و  iiآرام
و له ايضا

ستم  پيشه  زان  قوم  بى  نام و iiننگ         به   زهراء   ره   چاره  گرديد  تنگ
به  جائى  رسيده  است  ظلم  و  iiستم         كه   حرمت  نمانده  است  بهر  iiحرم
به    كاشانه   ى   مصطفى   iiريختند         به    ناموسش    از    كينه   iiآويختند
غم   مرگ   بابش   بر  او  كم  iiنبود         كه  عدوان  بر  او  از  ستم غم iiفزود
جنينى   كه   از   خون   دل  پروريد         ز   پهلو   شكستن   به   خونابه   iiديد
رخى   را   كه  از  اشك  تر  iiداشتى         به     سيلى     كجا    داشتى    آشتى
ز    بعد    پدر    با   هزاران   iiتعب         به   سر   برد  ايام  جان  را  به  iiلب
على  را  دل  از مرگ او گشت خون         بلى   مرگ   جانان   غم  آرد  iiفزون
على  را  بر  اين  درد  بايد  iiگريست         كه  از  بعد  خير  النساء  كرد زيست
ندانى    چه   بگذشت   بر   iiروزگار         ولى   خدا   را   پس   از  مرگ  يار
ز  غصب  حقش آن قدر دل iiنسوخت         ز مرگش جهان را به يك جو فروخت
دل   از  زندگانى  چنان  سير  iiداشت         كه  بر  مردن  خويش  همت iiگماشت

اثر طبع مالك اذمة النظم و النثر ميرزا محمد باقر جوهرى القزوينى الهروى

الاصفهانى المتوفى و المدفن سنه 1240 صاحب طوفان البكاء در جلد اول پاره ى از اشعار او را ضبط كرديم در اينجا هم اين قصيده مولوديه ى زهراء را از ايشان ياد مى كنيم.

برده     دلم     را     ز     برم    دلبرى         كز   غم   او   گشته   ام   از   دل  iiبرى
ديده       ى      ايام      ندارد      iiنشان         مهر      چنين      در      فلك     دلبرى
شمس   و   قمر   داده   به   رخسار   او         خط        كنيزى        رقم       iiنوكرى
كس    نشنيده   است   كه   جنس   iiبشر         به    ز    ملك    باشد    حور   و   پرى
خدا    گواه    است    كه    دارد    iiبسى         دلبر    من    بر    همه    كس   iiبرترى
در     برم     آمد    شبى    آن    iiدلنواز         با     قد    چون    سرو    رخ    iiانورى
گفت   ز   جا   خيز   كه  امشب  iiگرفت         عالم      ايجاد      ز      نو      iiزيورى
خيز   بده   مژده   كه   بر   روى   خلق         باز   شد   از   روضه   رضوان   iiدرى
خيز     بده    مژده    كه    شد    iiآشكار         از     پس    اين    پرده    مه    ديگرى
خيز     بده     مژده     كه    آمد    iiپديد         از     فلك     مجد    و    علا    iiاخترى
داد      خداوند      به      ختم      iiرسل         از     كرم     خويش     يكى     دخترى
گوهر     درياى     نبوت     كه     iiكرد         در    صدف    عصمت   خود   iiگوهرى
داد     خدا     بر     همه     ى    iiانبياء         اين     زن    را    رتبه    ى    بالاترى
حضرت   زهرا   كه   به   خاك   iiدرش         زهره   شد   از   چرخ   برين   iiمشترى
گر    پدرش   خاتم   و   او   زن   iiنبود         بود        يقين        لائق       iiپيغمبرى
دختر     و     هرگز     نشنيده     iiكسى         بر      پدر      خويش     كند     مادرى
خواست    خدا    تا    كه    تجلى    iiكند         در      بشرى     با     صفت     داورى
داد      ظهور      آن      گهر     iiتابناك         تا    كند   او   را   به   جهان   iiمظهرى
چون    زنى    اندر    همه   عالم   iiنبود         بهر    على    تا    كه    كند    iiشوهرى
كرد    خدا    خلقت    اين    نور    iiپاك         تا     كه    نمايد    به    على    همسرى
روح   الامين   با   همه   شأن   و  iiمقام         نسبت    خود    داده    به   او   iiچاكرى
نيست     ترا     راه    به    درگاه    iiاو         تا     نكنى     چاكرى     اى    iiجوهرى
فخر    كند   هر   كسى   از   رتبه   iiاى         جوهرى     از     مرتبه     ى    ذاكرى
بازم     خيال     دختر    طبعم    iiبرآمده         بهر    مديح    فاطمه    ى   اطهر   iiآمده
ام  الائمة  زهره  ى  زهرا  درين  جهان         كز   آن   وجود   يازدهش   گوهر  iiآمده
احمد چه عقد مهر و مه اندر جهان ببست         پيغام   خطبه   اش   ز   بر   داور  iiآمده
به  به  چه  دخترى  كه نيايد به iiروزگار         مانند   او   كه   با   عليش   همسر  آمده
روزى سه بار جلوه نمودى براى iiدوست         هر  لحظه  اى  به  طرز  نكوئى بر آمده
راضيه  و  رضيه  و  مرضيه  اش iiلقب         از  زهره  است  يازده  هش  اختر  iiآمده
دنيا    نبد    مجال    تامل    براى    iiاو         فردا  نگر  چسان  به  صف  محشر iiآمده
زهرا  نگر  به  كرب و بلا زينب iiحزين         از  خيمه  چون به قتلگه آن مضطر iiآمده
اثر طبع وفائى

دختر  طبعم  از  سخن  رشته به گوهر آورد         بهر    ثناء    مدحت    دخت   پيمبر   iiآورد
دختر  از  اين  قبيل  اگر هست هماره تا iiابد         مادر   روزگار   اى  كاش  كه  دختر  iiآورد
آورد  از  كجا  و  كى  مادر  دهر اين iiچنين         فاطمه   اى   كه  مظهر  قدرت  داور  iiآورد
چونكه  خداش  برگزيد از همه ى زنان سزد         جاريه   ى   كنيز  او  ساره  و  هاجر  آورد
حق چه نديد همسرش در همه ممكنات از آن         لازم   و  واجب  آمدش  خلقت  حيدر  iiآورد
چونكه   ملك  به  خدمتش  فخر  كنند  iiبايدى         بوالبشر  از  نتاج  خود  سلمان و بوذر آورد
پايه  ى  قدر  و  جاهش  ار  بكند كسى iiبيان         حامل  عرش  فرش  را  پايه  ى  منبر آورد
آه  از  آندمى  كه  او  روى  به  محشر آورد         جامه ى نور ديده ى خويش ز خون تر iiآورد
لرزه  به  عرش  كبريا رعشه به جسم iiانبياء         اوفتد  آن  زمان كه او بر كف خود سر iiآورد
اثر طبع ميرزا محمود فائز مازندرانى

هماى   فكرت   چه   پر  iiگشوده        به    قاف   رفعت   نموده   مأوا
مگر    ز    طور    وفا   iiشنيده         نداى      جانان      كليم      آسا
و   يا   وزيده   ز   كوى  iiجانان        نسيم   راحت   ز   گلشن   iiجان
كه   كرد   فائز   ز  نگهت  iiوى        چه  غنچه  لب را به مدح iiزهرا
حبيبة     الله     ضجيع    iiحيدر        ستوده    دخت    رسول    iiداور
خجسته    مام    بشير   و   شبر         خداش   خوانده   به  قول  iiعذرا
وجود   پاكش   چه   ذات  بارى        ز  پاى  تا  سر  ز  عيب iiعارى
صفات    عز    و    iiبزرگوارى        به    ذات    پاكش   بود   iiهويدا
به   بزم   خاص   لنا   مع   iiالله         ز    ميل    خاص    ارادة    الله
كه   گشت   آگه   ز  سر  قدرت         ز    امر    مخفى    ز    iiآشكارا
چه   شد  نوشته  كتاب  عصمت        به   نام  زهرا  نوشت  سر  خط
وجود    پاكش   غبار   iiعصيان         نديده    حتى    ز    ترك   iiاولى
گل   نكو   بود   ز   باغ  iiقدرت        كه    شد   معطر   دماغ   قدرت
به   بزم   خلقت   چراغ  iiقدرت        كه  كرد  روشن  بساط  خضراء
رهين    جودش    هزار    iiعالم        گداى     كويش    هزار    iiحاتم
كنيز     بزمش    هزار    iiمريم        غلام    عزمش   هزار   iiعيسى
پدر    محمد    عليست    iiشوهر         دو   نور  عينش  شبير  و  iiشبر
چه   زينبش   داد  خداش  iiدختر        كه    شد   كنيزش   هزار   حوا
شريف  اصلى  ز  باب  و  مادر        نجيب   نسلى   ز   چار   iiگوهر
از   اين   جلالت  هزار  iiاحسن        از   اين   بزرگى   هزار   iiاهلا
نقاب   روشن   حجاب  عصمت         سواد   مويش   كتاب   iiعصمت
شود  كى احصا حساب iiعصمت        اگر     نويسم     هزار    iiطغرا
نجات   اندر   ولاى   iiزهراست         بهشت  كمتر  عطاى  iiزهراست
به   هل   اتايش   ستوده   iiداور        ز    انمايش    به    فرق   افسر
صفاى    ايمان    ضياى    iiآئين         طراز      يس      وقار      iiطه
به صدر رفعت نشسته زهراست        برات رحمت به دست iiزهراست
به     دشمنانش     سقر    iiمعين         به     دوستانش     جنان    iiمهيا
چه   در   جهانش   نبود  iiهمسر        خدايش   آورد   به   عقد  iiحيدر
وكيل   جبريل   بنى  اش  iiشاهد        خداش   عاقد   به   عرش  iiاعلا
فلك   منور   ز   نور  زهراست        بهشت   دار   سرور  iiزهراست
جهان  صراط  عبور  iiزهراست        كه   دل   نبسته   به   مال   دنيا
به   ليف   خرما   بديش   iiبالين        ز   پوست  تختى  بديش  iiتزيين
به    لقمه    نانى   بدش   iiتحمل        ز    جرعه   آبى   بدش   iiشكيبا
ز  بار  محنت  قدش  كمان  iiبود        هماره  اشكش  به رخ روان iiبود
چه   بلبل  از  غم  نواكنان  iiبود        ز    درد    و   داغ   فراق   بابا
زدند   آتش   به   خانه  ى  iiوى        حيا   نكردند   ز   رويش  اصلا
شكسته   پهلو  ز  صدمه  ى  در        شكسته    بازو    ز   قوم   iiكافر
شده  است  نيلى ز ضرب iiسيلى        رخ   چو  ماهش  ز  جور  iiاعدا
فغان   كه  احمد  به  خاك  پنهان        عدو   به   منبر   نشسته  iiشادان
على   نشسته   به   كنج  iiعزلت        سرشك   افشان  دو  چشم  iiزهرا
و له ايضا

چون ديد حسن والده ى هفت و چار iiشمس         از حسن خويشتن شده بس شرمسار iiشمس
چون  بود  نور  فاطمه  بنهفته  در iiحجاب         زان  روى  بى  حجاب  شده  آشكار شمس
چون  هشت  خلد از رخ زهرا منور iiاست         زان   در  بهشت  آمده  بى  اعتبار  iiشمس
گر    زهره    بهر   تهنيت   نور   iiفاطمه         آمد   فرود   داشت   بسى   انتظار  iiشمس
از   آن   نزول  زهره  بسى  كرد  iiافتخار         از  زهره  رشك  برد  از آن افتخار iiشمس
هر  پرده  از حجاب رخش صد هزار iiبدر         هر ذره اى ز طلعت وى صد هزار iiشمس
بر    درگهش    غلام    سيه   ماه   آسمان         در  خرگهش  كنيزك  جاروب  دار  iiشمس
در   هفت  آسمان  شده  يك  شمس  iiآشكار         زين يك فلك عيان شده هفت و چهار شمس
زان شمس اگر چه كسب ضيا كرد يك iiقمر         زين  مه  نمود  كسب ضيا بى شمار شمس
خاكى   اگر   ز   درگه   او  بر  فلك  رود         در   ديده  مى  كشد  ز  ره  اعتبار  iiشمس
زان  ظلمها  كه  فاطمه  در  دهر دون بديد         نزديك  شد  ز  دهر  شود  بر  كنار iiشمس
زان  آتشى  كه  بر زده دشمن به خانه iiاش         دارد  هماره  سينه  ى  پر از شرار iiشمس
تا   شد   كبود  روى  وى  از  سيلى  iiعدو         شد  روى  ماه  در  گلف  و  داغدار iiشمس
مرثية
همت   توفيق   خواهم   از   خداى  iiفاطمه         تا  بگويم  روز  و شب مدح و ثناى iiفاطمه
گر  نمى  شد  خلقت  نور على در روزگار         همسرى   پيدا  نمى  شد  از  براى  iiفاطمه
حضرت نور الامين با آن همه جاه و جلال         بود   دربان  بر  در  دولت  سراى  iiفاطمه
خلعت   خير   النسائى   از  خداوند  iiجهان         جامه  ى  زيبا  است  بر  قد  رساى iiفاطمه
در  مقام  صبر  و  تسليم و رضا شد پايدار         زان  سبب  آمد  رضاى حق رضاى فاطمه
از  خلقت  الخلق من اجلك توان اثبات كرد         آنكه  عالم  گشته  مخلوق  از  براى iiفاطمه
خلق  عالم سر به سر مشتاق فردوس iiبرين         جنت    فردوس    مشتاق    لقاى    iiفاطمه
تا  پيمبر  بود  زهرا  داشت  قدر و iiاحترام         رفت  بعد  از  او  همه  عز و جلال فاطمه
بعد   پيغمبر   ز   دست  مردم  بى  اعتبار         ريخت   بر   خاك   مذلت   اعتبار  iiفاطمه
كاش  مى كردى بهار عمر ما رو در خزان         از  سموم  كين خزان شد چون بهار iiفاطمه
چهره  ى  افلاك  نيلى شد ز شرم و iiانفعال         چون  عدو  زد  سيلى  كين بر عذار فاطمه
بر  در  دولت  سرايش  آتش سوزان iiزدند         سوخت  از  آن  سوختن  قلب  فكار iiفاطمه

و له ايضا

تا     توانى    در    عزاى    iiفاطمه         نوحه   كن   اى   دل   براى  iiفاطمه
كس    نداند    جز    خداوند   iiجهان         محنت      بى      انتهاى      iiفاطمه
آوخ   از   سيلى   دشمن   شد  iiكبود         صورت     بيضا    ضياى    iiفاطمه
گشت  چون محراب خالى از iiرسول         بر   شد   از   كيوان   نواى   فاطمه
تا   برفت   از   دست  فخر  iiكائنات         شد    جهان    زندان   براى   فاطمه
آتش   از   ظلم   حسد  افروخته  iiاند         بر     در    دولت    سراى    فاطمه
مصطفى چون رفت از كف خيمه زد         غم     به     قلب    مبتلاى    فاطمه
از     جفاى     دشمنان     فاطمه             سوخت  از  غم  جسم  و جان iiفاطمه
گر   دو  روزى  ماند  در  دنيا  iiبدى         واى     از     ورد    زبان    iiفاطمه
برخلاف    حكم    يزدان    پا   iiنهاد         ظالمى      در      خانمان     iiفاطمه
برد    ميراث   مصبت   در   iiجهان         زينب      بى      خانمان      iiفاطمه
آوخ   افتاده   ز   پا   از  داس  iiكين         سروهاى         بوستان        iiفاطمه
و له ايضا
مادر     سبطين    زهراى    iiبتول        آية     الله    دختر    پاك    iiرسول
چون  ز  جور  دشمنان  بيمار  iiشد        آن   شفابخش  جهان  تب  دار  iiشد
با   تن   رنجور   در   بستر   iiفتاد        گفتى   آتش   در   دل   حيدر  iiفتاد
پهلويش   بشكسته   از   آسيب  در        صورتش  نيلى  ز  سيلى  از iiشرر
مرتضى  را چون نظر بر وى iiفتاد        سيل  خون  از  ديده بر دامن iiگشاد
ديد   اندر   وى  عيان  آثار  iiمرگ        ريخت از نخل حيوتش بار و برگ
پس  سرش از مهر در دامن iiگرفت        ناله  ى  وا  حسرتا  از  سر iiگرفت
و له ايضا

كاى     عزيز    دودمان    iiاحمدى         وى  بقرب  و  رتبه  جان  iiاحمدى
هشت  نه  سال  آمدى  در خانه iiام         بود  از  تو  روشن  اين كاشانه iiام
اندرين  نه  سال  بس  درد و محن         ديدى اى زهرا در اين بيت iiالحزن
از   حصير  كهنه  بودى  iiبسترت         ليف   خرما   بالش   زير   iiسرت
زحمت  دستاست  اى  عليا  iiجناب         كى  ز  خاطر  محو سازد iiبوتراب
من  ز  تو  شرمنده  ام  اى  iiفاطمه         در  جهان  تا  زنده  ام  اى  iiفاطمه
فاطمه  از آن سخنها خون iiگريست         مرتضى  از فاطمه افزون iiگريست
پس  ز  زانوى  على برداشت iiسر         كرد  از حسرت به روى وى iiنظر
گفت   زهرا  با  دو  چشم  iiاشكبار         با   على  كى  خسرو  امكان  مدار
من  نيم  راضى كه تو نالان iiشوى         بهر من از غصه اشك افشان شوى
از   براى   من  مريز  اشك  iiعزا         صد  چه  من  بادا  فدايت  از  iiوفا
خواهم  از  پروردگار انس و iiجان         تو    بمانى   شادكام   اندر   جهان
تا   حسن  را  در  الم  يارى  iiكنى         تا    حسينم   را   پرستارى   iiكنى
قلب   پاك   تو   رهين   غم   مباد         سايه  ات  از  فرق  زينب كم iiمباد
از    محبت    خاطر    كلثوم   iiرا         شاد    دارى    اى    ولى    iiكبريا
اثر طبع ميرزا يحيى اصفهانى المتوفى سنه 1349

چند قصيده در مدح صديقه ى كبرى (ع) انشا كرده است از آن جمله قصيده ى ذيل است كه در اينجا به بعض آن قصيده تبرك مى جوئيم.

هم    فانى    فى    الله   بقاشان   ابد   iiالدهر         هم  بنده  ى  مولا  و  بر  افلاك  اولى  iiالامر
هم   مادح   زهراء   بر   آفاق   ذوى  iiالفخر         مصدوقه ى و الشمس ضحى مقصد و العصر
منطوقه  ى  و  النجم  هوى  معنى  و  iiالفجر         بر   علم   رسل   وحى   خدا  منشاء  iiمرجع
خيز  اى كه مه زهره ات از چهره iiهويداست         صد  زهزه  و  مه در خم زنجير تو iiشيداست
امروز  مرا  مشرق  دل  سينه  ى سينا iiاست         مرغ  دلم  آزرم  رخ  بيضه  ى  بيضا  iiاست
يا   مطلع   نور   زهر  زهره  ى  iiزهراست         كآثار    نبى    وحى   خدا   را   شده   مطلع
هم    دختر    حوا    بود    هم    مادر    iiآدم         هم    خالق   عيسى   بد   هم   وارث   iiمريم
ذاتش   غرض  از  عالم  و  از  خلقت  iiعالم         ايجاد     مؤخر     شد    و    موجود    iiمقدم
خادم    بر    خدام    درش   موسى   و   iiآدم         حاجب   بر  حجاب  رهش  يونس  و  iiيوشع
اى     مطلع    شمسين    امامت    فلك    iiتو         مهمان   همه   آفاق   به   نان   و   نمك   iiتو
معيار   بد   و   خوب   عيان   از  محك  iiتو         افلاك    و    ملايك    ملكوت   و   ملك   iiتو
عقل    آيتى    از   حاسه   ى   مشترك   iiتو         خور   زره  اى  از  جلوه  آن  مهر  iiمشعشع
ذاتت      شده      مرآت     عنايات     iiالهى         اوصاف    تو    و    لطف    خدا   iiنامتناهى
ايجاد     ز     امداد     وجود    تو    iiمباهى         بر    عصمت    تو   ذات   خداوند   iiگواهى
اجراى   قضا   را   كه   شد   از  امر  iiالهى         از  نزد  تو  مبدء  بد  و  از  سوى تو iiمرجع
مستوره   ى   خلاقى   و   محبوبه  ى  خالق         مخلوق       خداوندى       خلاق      iiخلايق
ز   امكان   بر  امكان  شده  ايجاد  تو  iiسابق         زينسان   كه  حدوثت  به  قدم  گشته  iiملاحق
حادث    به    غيوض    قدمت   آمده   iiواثق         كايجادى     موجودى    مبدائى    و    iiمقطع
بردند  و  نكردند  ز  بنى  شرم و ز حق iiباك         حق    على    و    مسند    شاهنشه    iiلولاك
گرديد    كبود    از   غم   بانو   رخ   iiافلاك         نيلى   چه  ز  سيلى  عمر  شد  رخ  آن  iiپاك
شد  مصرع  خورشيد  ز  افلاك  روى  iiخاك         تا   ضرب  لگد  محسنش  افكند  به  iiمصرع
بشكست   عمر   قائمه   ى  عرش  برين  را         افكند   به   گردن  چه  رسن  حبل  متين  iiرا
از  آتش  در  سوخت  در  خانه  ى  دين  iiرا         از   سيلى   كين   كرد   سيه  نور  مبين  iiرا
چون  برد  به  مسجد  شه  بى يار و معين را         آمد     ز     قفا     مهر    برانداخته    iiبرقع
بوبكر   دغل   ديد   مكان   كرده   به   iiمنبر         شمشير   عمر   ديد   به   روى   سر   حيدر
آن    قوم    كه    ننموده    ادا    حق   پيمبر         در   حق   حسين   و  حسن  و  ساقى  iiكوثر
جمعى  همه  بد  عهد  و  گروهى  همه  iiابتر         فوجى  همه  بى  مهر  و  گروهى همه iiاقطع
تنها  نه  عمر  را  به  على جور و جفا iiرفت         بل   بر  همه  سكان  زمين  اهل  سما  iiرفت
تا  آتش  جورش  به  سوى كرب و بلا iiرفت         بر   خيمگه   خامس   اصحاب   كسا   iiرفت
ظلمى  كه  بر  اولاد  رسول  دو  سرى رفت         هرگز    نشنيديم    ز    نمرود   و   ز   iiتبع
و له ايضا

اركان فلك را اشباح ملك را سگان سمك را چه پير و چه برنا مخلوق دو عالم ارواح مكرم از دوده ى آدم ذريه ى حوا چون نيست مناصى جوئيد خلاصى از مومن عاصى از جاهل و دانا خواهند شفاعت آرند ضراعت دارند اطاعت در دنيا و عقبا از زهره ى زهرا صديقه ى كبرى انسيه ى حوراء فرمانده آفاق هم صادر اول هم كامل و اكمل تنزيل و منزل تأويل و مؤول در بحر بلا نوح در جسم رسل روح باب الله مفتوح وحى الله منزل از دوده ى خاتم در رتبه مقدم از عيسى مريم از موسى مرسل محتاج عطايش مشغول ثنايش باقى به بقايش هم آخر هم اول بر خلد مخلد بر نعت سرمد بر قدرت ايزد دانش شده مصداق هم محى اموات هم مظهر آيات هم مرجع طاعات هم اصل كرامات هم ملجاء اقوام و هم زهره ى ايام هم ماحى آثام و هم حامى اسلام هم قائل و هم سامع هم باعث و هم مانع هم رافع و هم دافع از جمله بليات هم مرشد جبريل و هم معنى تنزيل و هم نسخ اباطيل هم آئينه ى ذات ايجاد جهان را امكان و مكان را پنهان و عيان را شد آمر ناهى فرمان ده سامى رزاق گرامى فياض دوامى چون ذات الهى فرخنده خصالش اوصاف جلالش آيات كمالش خارج ز تناهى زو عالم ايجاد زو زمره ى امجاد ز اقطاب و ز اوتاد گرديده مباهى انوار جلى بود سر ازلى بود هم جفت على بود از كون و مكان طاق در جلوه نمائى آثار سماوى آيات خدائى بر حضرت او حصر از حمت والاش از رحمت عظماش آثار بنى فاش آيات خدا قصر هم قائمه ى دين و هم آيه ى حق بين هم آيه ى و التين و هم سوره ى و العصر هم ظاهر و هم مكنون هم مظهر بيچون در پرده و بيرون در جلوه به هر عصر زان لعل بدخشان تابنده درخشان اندر كه اشراق هم مام ائمة هم كاشف غمة هم شافع امة هم دخت پيمبر از حضرت آدم وز عيسى مريم از رتبه مقدم در دوره مؤخر حلال مشاكل كشاف مسائل بر سامع و قائل بر ابيض و احمر در چرخ شرف ماه در ملك هنر شاه از او نه كس آگاه جز حضرت داور هم مايه ى نعمت هم آيه ى رحمت هم شافع امت هم كافل ارزاق دخت شه لولاك كز خلقت افلاك و از آب و گل و خاك مقصود خدا اوست بر سر معايب هنگام نوائب درگاه مصائب آيات رجا او است فيض متراكم فرمانده و حاكم در ارض و سما او است افسوس كه امت ناداشته حرمت زان مايه رحمت آن شمع هدايت بردند فدك را آرام ملك را خوش حق نمك را كردند رعايت زان واسطه ى قيض آن رابطه ى فيض آن ضابطه ى فيض آن عين عنايت زان گوهر ناياب بردند ز دل تاب از زاده ى خطاب كردند حمايت تا يافت ز سيلى رخساره ى نيلى وز فرط عليلى شد طاقت (او طاق) شد زافت بازوش وز صدمه ى پهلوش و آن لطمه كه بر دوش حق را بحق الحاق

از جور عمر داد كان ثانى شداد از آتش بيداد بر خانه شرر زد شد زلزله آئين بر خيل نبيين او را لگد از كين آن دم كه عمر زد آن كفر مجسم در ظلم پسر عم آتش به دو عالم از آتش در زد با حال فكارش با جسم نزارش بر سينه شرارش از قتل به سر زد تا عمر به سر رفت با سوز جگر رفت پس سوى پدر رفت با شدت اشواق

و له ايضا

مر         مرا         سينه         سينا         گرديد         دل    به   طور   احديت   شد   و   موسى   iiگرديد
نه   همين   معجز   موسى   يد   و   بيضا   iiگرديد         تا    مرا    دل    زهر   زهره   ى   زهرا   گرديد
مهبط   نور   دل   و   نايره   ى   جان   دل  iiاست         رق   منشور   دل   و   خانه   معمور   دل   iiاست
عصمتش  حاجب  و  هم  است  و مرا نيست iiرهى         كه     سوى     دفتر     مدحش     بنمايم     iiنگهى
هيجده     ساله    مهى    بعد    پيمبر    دو    iiمهى         ماند    باقى    و    چها    ديد    نه    جرم    گنهى
بر    در    خانه    ى    او    آتش    بيداد    iiزدند         تيشه    بر    ريشه    ى    اسلام   ز   بنياد   زدند
نيلى   از   سيلى   جورش   رخ   زيباست   iiهنوز         شرر    ناله    اش    اندر    دل   خاراست   هنوز
ز    در    خانه   اش   آتش   به   ثرياست   هنوز         اثر   خستگيش   ظاهر   از   اعضا   است  iiهنوز
چه  خطا  كرد  و  چه  تقصير  چه جرم و چه iiگناه         كه     پديدار    شد    اين    حادثه    سبحان    iiالله
رسن      اندر     گلوى     شير     خدا     iiافكندند         لرزه    در    منبر    و    محراب    دعا    iiافكندند
آه    از    آن    قائمه    دين    كه   ز   پا   افكندند         ز     جفا     زلزله    در    عرش    علا    افكندند
سامرى    را    چه    محل    منبر    پيغمبر    iiشد         ناله    تا    عرش    خداوند    ز    منبر   بر   iiشد
بود   بى   طاقت   و   بى   تاب   ز  هجران  iiپدر         دشمنش   درب  سرا  سوخت  چه  افروخت  iiشرر
پهلويش   را   بشكسته   اند  چه  از  تخته  ى  iiدر         محسنش   سقط   شد   و   كرد   روى   خاك   مقر
اين   همان   طفل   صفير  است  كه  روز  iiسئلت         عرش   را   گيرد   و  گويد  به  چه  جرمى  iiقتلت
آه    از    بردن    حق    على    و   غصب   iiفدك         خونفشان   است   از   آن   قلب   بنى   چشم  iiملك
نمك    فاطمه    خوردند    و    ببين    حق    iiنمك         كه    نمك   ريخته   بر   زخم   درونش   يك   iiيك
زانچه     با     آل     على    بعد    پيمبر    كردند         با    حسين    و   حسن   و   ساقى   كوثر   iiكردند
ناله   اش   داشت   دل   اهل   مدينه   به  iiخروش         كين  چه  شعله  است  كه هرگز نتوان كرد iiخموش
خدمت   سرور   دين   عرض   نمودند   كه  دوش         خواب ما رفت و ز سر نيست ديگر طاقت و هوش
آه    زهرا    همه    را   شعله   ى   آمد   iiجانسوز         يا   به   شب   گريه   كند   دخت   پيمبر  يا  iiروز
برد    پيغام    على   چون   بر   آن   گوهر   iiپاك         به   بقيع   آمد   و   در   سايه  ى  چوبى  ز  اراك
با   حسين   و   حسن  و  قلب  حزين  و  دل  iiپاك         گريه    سر    كرد    ز    هجران   رسول   لولاك
فرقه   ى   بى   سر  و  پا  و  گروهى  دل  iiسخت         نيمه    شب    رفته   و   مقطوع   نمودند   iiدرخت
گر    بپرسى   كه   چه   شد   باعث   بيمارى   او         لگد   و   تخته   ى   در   هر   دو   شكستن   پهلو
تازيانه       بزدش       قنفذ       خستش      iiبازو         نيلى     از    سيلى    بيداد    عمر    گشتش    رو
علم    الله    چه    شرر   بر   جگر   فاطمه   iiبود         كه    شرار    جگرش    آتش    جان    همه   iiبود
عصمت   الله   چهل   شب  ز  مهاجر  وز  انصار         نه    گواهى    بى    احقاق    حق    خود    iiناچار
طلبيد    و    همه    گفته    اند   به   هنگام   iiنهار         حاضر    آئيم    به    تصديق    شما    و    iiكردار
از     پى     امر    فدك    جمله    شهادت    داريم         حاضر    آئيم    و   ره   و   رسم   ارادت   iiداريم
باز   فردا   چه   شد   آن  فرقه  ى  ملحد  ز  iiنفاق         رو    نهان   كرده   نبردند   به   سر   رسم   وفاق
شد     ز     تكذيب    على    ولوله    اندر    iiآفاق         يك  جهت  كاش  شدى  شش  جهت  و  سبع iiطباق
همه    آشفته   و   سرگشته   و   چشم   پر   iiخون         بيدل   و   واله   حيران   همه   در   دشت  iiجنون
بارى   آن  لحظه  كه  ضعفش  به  بدن  راه  iiنمود         لب   چون   لعل   شريفش   به   وصيت   iiبگشود
با   على   گفت   كه  اى  ماحصل  غيب  و  شهود         چون    رسد    فاطمه    را   نوبت   فرمان   ودود
تا    نباشد    احدى    نعش    مرا    شب    iiبردار         خود   حنوطم   كن   و  ده  غسل  به  خاكم  iiبسپار
يعنى    آنان    كه   مرا   صدمه   ز   بنياد   iiزدند         بر    در    خانه    ى    من    آتش    بيداد   iiزدند
صدمه   از   غصب   فدك  بر  من  و  اولاد  iiزدند         لطمه    بر    صورتم   اى   سرور   امجاد   iiزدند
مى    نخواهم    كه    بيابند    ز    مرگم    iiخبرى         ز    وفاتم    خبرى    يا    كه    ز    قبرم    اثرى
مرتضى  را  چه  شد  از  دست برون تاب و iiتوان         نيمه    شب    كرد   تن   فاطمه   در   خاك   نهان
وا    مصيبت    ز    جفاى   فلك   و   دور   زمان         آخر   از   جسم   على   روح  روان  گشت  iiروان
ولى   الله   ندانم   شد   از   آن   غم  به  چه  iiحال         گشته  يحيى  ز  بيان  اقصر  و  از  ناطقه  ى iiلال

اثر طبع حجة الاسلام شيخ محمد حسين اصفهانى

در ص 67 جلد اول قطعه اى از اين قصيده ى عزا سبق ذكر يافت 14 بيت

تمثلت        رقيقة       iiالوجود         لطيفة    جلت    عن    iiالشهود
فانها    الحوراء    فى   النزول         و  فى  الصعود  محور  iiالعقول
و  ليس  فى  محيط تلك iiالدائره         مدارها   الاعظم   الا  iiالطاهرة
لهفى   لها   لقد   اضيع  iiقدرها         حتى   توارى  بالحجاب  بدرها
تجرعت   عن  قصص  الزمان         ما    جاوز   الحد   من   iiالبيان
و   ما   اصابها   من  iiالمصاب         مفتاح    بابه    حديث    iiالباب
اتهجم    العدى    على    الهدى         و  مهبط الوحى و منتدى iiالندى
اتضرم    النار    بباب   iiدارها         و    آية   النور   على   iiمنارها
و    بابها   باب   بنى   الرحمة         و    مستجار    كل   ذى   ملمة
بل   بابها   باب  العلى  iiالاعلى         فثم     وجه    الله    قد    تجلى
ما   اكتسبوا  بالنار  غير  iiالعار         و   من   ورائهم   عذاب  iiالنار
ما   اجهل  القوم  فان  النار  iiلا         تطفئى   نور  الله  جل  و  iiعلا
لكن  كسر  الضلع  ليس  ينجبر         الا    بصمصام   عزيز   مقتدر
اذرض   تلك   الاضلع  iiالزكية         رزية         لامثلها        iiرزية
و   من   بنوع  الدم  من  iiثدييها         يعرف   عظم  ما  جرى  iiعليها
و   جاوز   و  الحد  بلطم  iiالخد         شلت  يدى  الطغيان  و  iiالتعدى
و احمرت العين و عين المعرفة         تزرف  بالدمع على تلك iiالصفه
و  من  سواد  متنها اسود iiالفضا         يا  ساعد  الله  الامام  iiالمرتضى
و   الاثر   الباقى  كمثل  الدملج         فى عضد الزهراء اقوى iiالحجج
و  ركز  نعل السيف فى iiجنبيها         اتى    بكل    ما    اتى    عليها
الباب    و   الدماء   و   iiالجدار         و   لست  ادرى  خبر  iiالمسمار
شهود    صدق   ما   بها   خفاء         سل   صدرها  خزانة  iiالاسرار
اهكذا    يصنع    بابنته   iiالنبى         حرصا  على  الملك  فيا iiللعجب

زندگانى خواهران فاطمه ى زهرا ام كلثوم و زينب

و رقية بنت رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم در ترجمه خواهرش ام كلثوم ياد خواهيم كرد در ذيل ترجمه ى مادرش خديجه خلافى را كه ايشان فرزندان رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم از بطن خديجه مى باشند يا فرزندان خديجه از شوهر ديگر يا فرزندان هاله خواهر خديجه ابن شهرآشوب در مناقب مى فرمايد رسول خدا از خديجه دو پسر و چهار دختر آورد و در قرب الاسناد مى فرمايد خديجة از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم قاسم و طاهر و ام كلثوم و رقية و فاطمة و زينب آورد.

در زندگانى رقيه

كلينى در كافى و قطب راوندى در خرايج و مجلسى در حيوة القلوب به سندهاى معتبر از امام صادق عليه السلام روايت مى كنند كه مغيرة بن ابى العاص عموى عثمان بن عفان دعوى كرد در روز احد كه من شكستم دندان رسول خدا را و لبهاى مبارك آن حضرت را شكافتم و دروغ مى گفت و دعوى مى كرد كه من حمزه را كشتم و دروغ گفت و در جنگ خندق با مشركان به جنگ حضرت آمد و در شبى كه كافران گريخته اند حق تعالى خواب را بر او مسلط كرد و بيدار نشد تا صبح طالع گرديد پس ترسيد كه مبادا او را بگيرند فلذا جامه ى خود را بر سر پيچيد و به نحوى داخل مدينه گرديد كه كسى او را نشناخت و خود را چنان مى نمود كه مردى است از بنى سليم كه پيوسته از براى عثمان اسب و گوسفند و روغن مى آورد و همه جا احوال خانه عثمان را مى پرسيد تا به خانه ى آن منافق رسيد و در خانه او پنهان گرديد چون عثمان به خانه آمد گفت واى بر تو دعوى كردى كه تير و سنگ به جانب رسول خدا انداخته اى و لب و دندان او را خسته اى و دعوى كرده اى كه حمزه را كشتى با اين احوال چرا به مدينه آمدى.

او حال خود را نقل كرد چون دختر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم كه در خانه ى آن منافق بود شنيد كه او دعوى كرده است كه او با پدر و عمش چنين كرده است فرياد برآورد و صدا به گريه بلند كرد عثمان آمد او را ساكت كرد و سفارش نمود كه پدرت را خبر مده به اينكه مغيرة در خانه ماست زيرا كه اعتقاد نداشت كه وحى الهى بر حضرت رسول نازل مى شود آنگاه رقيه فرمود كه من هرگز دشمن پدرم را از او پنهان نخواهم كرد آن منافق چون اين سخن را بشنيد و مى دانست كه حضرت رسول خون مغيره را هدر كرده و فرموده كه هر كه او را ببيند بكشد لهذا مغيره را در زير كرسى پنهان كرد و قطيفه بر روى آن كرسى انداخت پس در اين وقت وحى بر حضرت رسول آمد كه مغيره در خانه ى عثمان است در اين وقت حضرت رسول صلى الله عليه و آله و سلم أميرالمؤمنين عليه السلام را طلبيد و فرمود كه شمشير خود را بردار و برو به خانه عثمان اگر مغيره را در آنجا بيابى او را بكش چون حضرت به خانه عثمان آمد مغيره را در خانه نديد برگشت به خدمت رسول خدا عرض كرد مغيره را نديدم حضرت فرمود جبرئيل مرا خبر مى دهد كه او را در زير كرسى كه جامه بر روى آن مى گذارند پنهان كرده است و قطيفه بر روى او كشيده است و چون أميرالمؤمنين از خانه عثمان بيرون آمد عثمان دست عم خود را گرفت به نزد رسول خدا آمد و به روايت ديگر عم خود مغيره را در خانه گذاشت و خود تنها آمد چون حضرت را نظر بر او افتاد صورت از وى بگردانيد و متوجه او نگرديد و آن حضرت بسيار صاحب حيا و كرم بود و عثمان در آن وقت گفت يا رسول الله اين عم من است به حق آن خدائى كه تو را به راستى به خلق فرستاده قسم ياد مى كنم كه تو او را امان داده بودى يا آنكه من او را امان داده بودم

پس حضرت صادق عليه السلام فرمود كه من قسم ياد مى كنم به حق آن خداوندى كه آن حضرت را به راستى به خلق فرستاده كه عثمان دروغ گفت و مى دانست كه آن حضرت او را امان نداده.

پس حضرت از او روگردانيد آن بى حيا به جانب راست آن حضرت آمد و بار ديگر آن سخن را اعاده كرد و حضرت رو از او گردانيد باز آن بى حيا به جانب چپ آن حضرت آمد و آن سوگند و آن سخن دروغ را اعاده كرد تا آنكه چهار مرتبه چنين نمود و در مرتبه چهارم آن جناب فرمود كه براى تو او را امان دادم تا سه روز و اگر بعد از سه روز او را در مدينه يا حوالى مدينه بيابم به قتل خواهم رسانيد پس عثمان او را برداشت و برگشت چون از نزد آن حضرت بيرون رفت آن جناب فرمودند خدا لعنت كند مغيره را و آن كس كه او را در خانه ى خود جاى دهد و آن كس كه او را سوار كند و او را طعام دهد خدايا لعنت كن كسى را كه او را ظرف آب دهد و لعنت كن كسى را كه تهيه ى سفر او كند يا مشكى به او بدهد يا نعلينى يا رسنى يا ظرف يا پالان شترى و همى شمرد تا ده چيز شد پس عثمان او را به خانه برد و او را در خانه جاى داد و آب و طعام و چهارپاى سوارى و جميع آنچه را كه حضرت لعن كرده بود بر كسى كه به او بدهد و همه را به او داد روز چهارم او را سوار كرد و از مدينه بيرون كرد هنوز آن منافق از خانه هاى مدينه به در نرفته بود كه حق تعالى راحله ى او را هلاك كرد و چون قدرى پياده رفت كفشش پاره شد و خون از پايش روان گرديد پس چهار دست و پاى راه رفت تا آنكه زانوهايش مجروح گرديد و مانده شد به ناچار در زير درخت خارى قرار گرفت.

پس وحى بر رسول خدا نازل شد كه آن منافق كافر در فلان موضع است و حضرت رسول صلى الله عليه و آله و سلم حضرت امير را طلبيد و فرمود تو و عمار برويد و به روايت ديگر زبير و زيد بن حارثه را فرستاد.

پس چون به آن موضع رسيدند حضرت امير بنا به روايت اول او را به جهنم فرستاد و بنا به روايت ثانى زيد بن حارثه زبير را گفت بگذار من او را به قتل آورم كه او دعوى كرده است كه او برادر مرا كشته است و مرادش از برادر حمزه بود زيرا كه حضرت رسول زيد را با حمزه برادر كرده و عقد اخوت بينهما قرار داده بود چون عثمان خبر قتل مغيرة بن ابى العاص را شنيد به نزد عليا مخدره رقيه آمد و گفت تو پدرت را خبر دادى كه مغيره در خانه من است آن مظلومه قسم ياد كرد كه من خبر براى حضرت رسول نفرستادم عثمان تصديق نكرد و چوب جهاز شتر را گرفت و بسيار بر او زد كه او را خسته و مجروح كرد تا اينكه آن مظلومه به خدمت پدر خود فرستاده و شكايت از آن ضرب و ايلام نمود حضرت در جواب فرستاد كه حياى خود را نگاه دار چه آنكه بسيار قبيح است از براى زنى صاحب نسب و دين از شوهر شكايت كند پس چند مرتبه ديگر فرستاد و حضرت همان جواب فرمود تا آنكه در مرتبه چهارم فرستاد به خدمت حضرت كه اين منافق مرا كشت در اين مرتبه آن حضرت جناب أميرالمؤمنين عليه السلام را فرستاد و فرمود برو به خانه دختر عم خود و او را به نزد من بياور و اگر آن منافق مانع شود و نگذارد او را به قتل برسان.

پس جناب امير وارد خانه ى عثمان شد و حضرت رسول بى تابانه از عقب آن حضرت روان گرديد و از شدت اندوه گويا حيران گرديده بود چون به در خانه ى عثمان رسيد حضرت امير آن مظلومه را بيرون آورده بود چون نظرش به آن جناب افتاد صدا به گريه بلند كرد و حضرت نيز از مشاهده ى حال او بسيار گريست و او را با خود به خانه آورد و چون آن مظلومه داخل خانه گرديد پشت خود را گشود و به پدر بزرگوار خود نمود آن حضرت ديد كه تمام پشت او سياه شده و مجروح گرديده است پس حضرت سه مرتبه فرمود كه چرا ترا كشت خدا او را بكشد و اين در روز يكشنبه بود و چون شب شد آن منافق در پهلوى جاريه ى دختر رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم خوابيد و با او زنا كرد پس روز دوشنبه و سه شنبه آن مظلومه بر بستر درد و الم خوابيد و در روز چهارشنبه به اعلاى درجات شهيدان ملحق گرديد پس مردم براى نماز بر آن شهيده حاضر شدند و حضرت رسول با جنازه او بيرون آمد و حضرت فاطمه ى زهرا عليها سلام را امر نمود كه با زنان مؤمنه همه همراه جنازه بيايند و عثمان نيز به همراه جنازه بيرون آمده بود چون نظر مبارك حضرت بر او افتاد فرمود كه هر كه ديشب پهلوى جاريه خوابيده است همراه اين جنازه نيايد تا سه مرتبه حضرت اين را فرمود و آن بى حيا برنگشت

تا آنكه در مرتبه ى چهارم فرمود كه اگر برنگردد او را رسوى مى كنم چون آن منافق ترسيد كه حضرت كفر و نفاق او را ظاهر گرداند بر غلام خود نكيه كرد و دست بر شكم خود گرفت و به خدمت آن حضرت آمد و گفت يا رسول الله دلم درد مى كند رخصت ده كه برگردم و اين را براى اين گفت كه رسوى نشود پس آن منافق برگشت و حضرت فاطمه (ع) و زنان مومنه و مهاجران بر آن جنازه شهيده ى مظلومه نماز كردند و برگشتند.

و ايضا كلينى بسند موثق روايت كردند كه مردى از آن حضرت سؤال كرد آيا از فشار قبر كسى رهائى مى يابد حضرت فرمود كه پناه مى بريم به خدا از آنچه بسيار كم است كسى كه از آن رهائى يابد پس حضرت فرمود كه چون عثمان رقيه مظلومه را شهيد كرد او را دفن نمودند حضرت رسول نزد قبر او ايستاد و سر به جانب آسمان بلند كرد و آب از ديده هاى مباركش مى ريخت و به جانب حاضران ملتفت شد و فرمود كه به خاطر آوردم ستمى را كه بر اين مظلومه واقع شد و براى او ايستادم در درگاه خدا و از او طلبيدم كه او را به من بخشد از فشار قبر پس حضرت فرمود كه خداوندا ببخش رقيه را به من از فشار قبر و حق تعالى او را بخشيد به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم.

و ايضا بسند معتبر از آن حضرت روايت كرده كه چون رقيه دختر رسول خدا وفات يافت حضرت او را خطاب نمود كه ملحق شو به گذشتگان شايسته ما عثمان بن مظعون و اصحاب او و حضرت فاطمة بر شفير قبر نشسته بود و آب از ديده ى غم رسيده اش مى ريخت در قبر و حضرت رسول آب ديده ى آن مخدره را به جامه خود پاك مى كرد و در كنار قبر ايستاده و دعا مى كرد.

پس فرمود كه من دانستم ضعف و ناتوانى او را از حق تعالى مسئلت كردم كه او را امان دهد از فشار قبر (و شيخ طوسى در كتاب استبصار باب الصلوة على الجنائز اين قصه را نقل كرده).

در زندگانى زينب

بنت رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم نبذه اى از احوال او در ترجمه خواهرش ام كلثوم ايراد مى شود خديجه ى كبرى او را به پسر خاله اش ابوالعاص بن ربيع بن عبدالعزى ابن عبد شمس بن مناف تزويج كرد و نام مادر ابوالعاص هند دختر خويلد است و نام ابوالعاص يا لقيط يا مقسم به كسر ميم يا ياسر است ابوالعاص در جنگ بدر اسير شد و بنا شد كه مشركين فدا بدهند و خود را خلاص كنند.

و شيخ طبرسى فرمايد اكثر فداى مشركان چهار هزار درهم بود و كمتر از هزار درهم نبود پس قريش به تدريج فدا مى فرستادند و اسيران را رها مى كردند از جمله اسيران ابوالعاص بن ربيع بود كس به نزد زينب فرستاد تا فديه براى او فراهم كند زينب مالى فراهم آورد چون فديه ى ابوالعاص را كافى نبود گردن بندى را كه از مادر خود خديجه عليهاالسلام به يادگار همى داشت و با مرواريد غلطان و عقيق يمانى و دانه اى از ياقوت رمانى مرصع بود و آن را پيغمبر در شب زفاف به گردن او بسته بود بالاى فديه نهاد و به مدينه فرستاد چون به نزديك رسول خدا نهادند چشمش بر مرسله خديجه افتاد سخت محزون و اندوهناك شد و آب در چشم مبارك بگردانيد و فرمود زينب را كارى سخت افتاده كه يادگار مادر را از دست داده چون مسلمانان اين بديدند گفتند يا رسول الله ما اين مرسله و فديه را به تو بخشيديم و ابوالعاص را آزاد كرديم خواهى به زينب فرست و خواهى خويشتن بدار رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم ايشان را دعاى خير فرمود و با ابوالعاص فرمود اين مال برگير و به سوى مكه شو و دانسته باش كه دختر من بر تو حرام است چون او مسلمان و تو كافرى چون به مكه روى زينب را به سوى من بفرست و زيد بن حارثة انصارى را كه مردى پير بود با او فرستاد كه زينب را از مكه به مدينه آورد و ايشان تا يك منزلى مكه برفتند در آنجا ابوالعاص زيد را بازداشت كه خود به مكه رود و زينب را به جانب او فرستد و او به مدينه اش رساند روز ديگر زينب را در هودجى جاى داد و هودج را بر شترى بست و مهار او را به دست برادر خود كنانة بن ربيع داده كه به زيد بن حارثه رساند كنانة مهار شتر را بگرفت و ميان بازار مكه بكشيد قريش گفتند اين دختر محمد است كه به مدينه برند و او چند تن از ما كشته است.

پس ابوسفيان و جماعتى از قريش برنشستند و به دنبال او بتاختند از آن جمله هبار ابن اسود بود و در ذى طوى به زينب رسيدند و هبار بن اسود با نيزه حمله به هودج زينب آورد كنانة بن ربيع در صفت تيراندازى كسى را به مردى نمى شناخت چون اين بديد شتر زينب را خوابانيد و دست برد جعبه تير را بيرون آورد و تيرى به زه كرد و اين شعر بگفت

عجبت  لهبار  و اوباش iiقومه        يريدون اخفارى به بنت محمد

و گفت چندانكه مرا تير باشد از شما مردى را با خدنگى كفايت كنم چون تير نماند شمشير بركشم و از شما بكشم در اين هنگام ابوسفيان و ديگر مهتران برسيدند پس ابوسفيان فرياد برداشت كه اى كنانة اين چه آشوب است ما را با تو جنگ نباشد آرام باش تا با تو سخن كنيم.

كنانة چنين كرد ابوسفيان پيش آمد گفت ما را با تو نبرد نيست لكن اندرين شهر خانه اى نيست كه در آن نوحه و مصيبتى نباشد و اين همه از محمد است و هرگز قريش را اين طاقت نيست كه تو دختر او را در روز روشن كوچ دهى صواب آنست كه او را بازگردانى و شبانگاه آهنگ راه كنى كنانه راضى شد و با هودج برگشت كه شب حركت كند چون هند زوجه ابوسفيان اين قصه شنيد زبان به شناعت باز كرد بر ابوسفيان و ديگران و گفت اين جلادت و شجاعت را مى خواستيد در بدر به خرج بدهيد و امروز با زنى اظهار مردى نكنيد و در هجو شوهر خود و ديگران اشعار گفت بالجمله زينب چون حامله بود از حمله هبار دهشتى تمام يافت آن جنين كه در رحم داشت سقط شد و از اينجا است كه در سال فتح مكه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود كه خون هبار بن اسود مهدور است و فرمود كه هر كجا هبار را پيدا كنيد به آتش تافته بسوزانيد روز ديگر فرمود عذاب با نار جز خداى را روا نيست دست و پاى او را قطع كنيد و به قتل آوريد.

القصه بعد از سقط فرزند شبانه زينب را كنانه برداشت و از مكه بيرون برد و به زيد بن حارثه سپرد تا به مدينه آورد و چهار سال زينب بى شوهر بماند و هر كس او را خواستگار شد پيغمبر اجابت نفرمود آنگاه چنان افتاد كه ابوالعاص با جمعى از كفار قريش از بهر تجارت به سوى شام سفر كردند و هنگام مراجعت آن كاروان را در حدود مدينه مسلمانان غارت كردند ابوالعاص از ميان كاروان بگريخت و در گوشه اى پنهان شد نيمه شب به مدينه درآمد و به خانه ى زينب در رفت و به او پناه برد بامداد زينب به حضرت پيغمبر آمد و صورت حال را معروض داشت و از بهر ابوالعاص امان طلبيد آن حضرت اجابت كرد لكن فرمود او را با خويشتن راه مده كه بر وى حرامى و روز ديگر اصحاب را انجمن كرد و فرمود اى مردمان ابوالعاص مردى تاجر است اگر چه كافر است لكن زيان به كس نرسانيده و او را آن بضاعت نيست كه غرامت بتواند كشيد از مال مردم هر چند اين مال امروز حق شما است و لكن من از شما خشنود شوم كه اموال ابوالعاص را رد كنيد به او تا به صاحبانش برساند.

اصحاب سخن رسول خدا را به جان و دل بخريدند و آن اموال در نزد هر كس بود فراهم كردند و به نزد پيغمبر آوردند تسليم نمودند رسول خدا آن اموال را به ابى العاص رد نمود و او را به سوى مكه روانه نمود اما ابوالعاص چون اين كرم و كرامت بديد به مكه رفت و مال را به صاحبانش رسانيد و باز به مدينه مراجعت نمود و خدمت رسول خدا به شرف اسلام مشرف گرديد و رسول خدا باز زينب را به نكاح اول به او برگردانيد و ابوالعاص از زينب يك پسر و يك دختر آورد آن پسر وفات كرد و آن دختر امامه بود كه ترجمه او بيايد در محل خود زينب در زمان رسول خدا در سال هشتم هجرت وفات نمود در مدينه و ام سلمه و ام ايمن او را غسل دادند و رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در وفات او بسيار تاسف خورد و محزون گرديد.